Carmina Burana

Anonymes (XIIe-XIIIe s.) · Lettres

Texte latin, domaine public · Source : la.wikisource.org — Carmina Burana

Fiche de l’œuvre dans le savoir

0Dira vi amoris teror00 Sine Nomine Dira vi amoris teror Carmina Burana

fons: [1]

Dira vi amoris teror,

et venereo axe vehor,

igne ferventi suffocatus.

Deme, pia, cruciatus.

Ignis vivi tu scintilla,

discurrens cordis ad vexilla;

igni incumbens non pauxillo

conclusi mentis te sigillo.

Meret cor, quod gaudebat;

die, quo te cognoscebat,

singularem et pudicam

te adoptabat in amicam.

Profert pectoris singultus

et mestitie tumultus,

nam amoris tui vigor

urget me, et illi ligor.

Virginale lilium,

tuum praesta subsidium.

Missus in exilium

querit a te consilium.

Nescit quid agat, moritur,

amore tui vehitur,

telo necatur Veneris

sibi ne subveneris.

Iure Veneris orbata,

castitas redintegrata,

vultu decenti perornata,

veste sophie decorata,

Psallo tibi soli,

despicere me noli,

per me precor velis coli,

lucens ut stella poli.

0Dulce Solum00 Sine Nomine Dulce Solum Carmina Burana

fons: [1]

Dulce Solum

natalis patrie

domus ioci,

thalamus gracie,

vos relinquam

aut cras aut hodie,

periturus

amoris rabie.

Vale tellus,

valete socii

quos benigno

favore colui,

et me dulcis

consortem studii

deplangite,

qui vobis perii!

Igne novo

Veneris saucia

mens, que prius

non novit talia,

nunc fatetur

vera proverbia:

"Ubi amor,

ibi miseria."

Quot sunt apes

in Yble vallibus,

quot vestitur

Dodona frondibus,

et quot natant

pisces equoribus,

tot abundat

amor laboribus.

0Dum Diane vitrea00 Sine Nomine Dum Diane vitrea Carmina Burana

fons: [1]

Dum Diane vitrea

sero lampas oritur

et a fratris rosea

luce dum succenditur,

dulcis aura zephyri

spirans omnes etheri

nubes tollit;

sic emollit

vi chordarum pectora,

et immutat

cor, quod nutat

ad amoris pignora.

Letum iubar hesperi

gratiorem

dat humorem

roris soporiferi

mortalium generi.

O quam felix est

antidotum soporis,

quot curarum tempestates

sedat et doloris!

Dum surrepit clausis

oculorum poris,

gaudio equiparat

dulcedini amoris.

Morpheus in mentem

trahit impellentem

ventum lenem,

segetes maturas,

murmura rivorum

per arenas puras,

circulares ambitus

molendinorum,

qui furantur somno

lumen oculorum.

Post blanda Veneris

commercia

lassatur cerebri

substantia.

Hinc caligantes

mira novitate

oculi nantes

in palpebrarum rate!

Hei, quem felix transitus

amoris ad soporem,

sed suavior regressus

soporis ad amorem.

Ex alvo leta fumus

evaporat,

qui capitis tres cellulas

irrorat.

Hic infumat oculos

ad soporem pendulos,

et palpebras

sua fumositate

replet, ne visus

exspatietur late.

Unde ligant oculos

virtutes animales,

que sunt magis vise

ministeriales.

Fronde sub arboris amena,

dum querens canit philomena,

suave est quiescere,

suavius ludere

in gramine

cum virgine

speciosa.

Si variarum

odor herbarum

spiraverit,

si dederit

thorum rosa,

dulciter soporis

alimonia

post defessa Veneris

commercia

lassis captatur,

dum installatur.

O in quantis

animus amantis

variatur vacillantis!

Ut vaga ratis per equora

dum caret anchora,

fluctuat inter spem metumque dubia,

sic Veneris militia.

0Dum domus lapidea00 Sine Nomine Dum domus lapidea Carmina Burana

fons: [1]

Dum domus lapidea

foro sita cernitur,

et a fratris rosea

visus dum allicitur,

dulcis, ferunt socii,

locus hic est hospitii.

Bacchus tollat,

Venus molliat,

vi bursarum pectora,

et inmutet

et computet

vestes in pignora.

Molles cibos edere,

inpinguari,

dilatari

studeamus ex adipe,

alacriter bibere.

0Dum estas inchoatur00 Sine Nomine Dum estas inchoatur Carmina Burana

fons: [1]

Dum estas inchoatur

ameno tempore,

Phebusque dominatur

depulso frigore,

Unius in amore

puelle vulneror

multimodo dolore,

per quem et atteror.

Ut mei misereatur,

ut me recipiat,

et declinetur ad me,

et ita desinat!

0Estas non apparuit00 Sine Nomine Estas non apparuit Carmina Burana

fons: [1]

Estas non apparuit

preteritis temporibus

que sic clara fuerit;

ornantur prata floribus.

Aves nunc in silva canunt

et canendo dulce garriunt.

Iuno Iovem superat

amore maritali,

Mars a Vulcano capitur

re artificiali.

Aves nunc in silva canunt

et canendo dulce garriunt.

In exemplum Veneris

hec fabula proponitur,

Phebus Daphnem sequitur,

Europa tauro luditur.

Aves nunc in silva canunt

et canendo dulce garriunt.

Amor querit iuvenes

ut ludant cum virginibus,

Venus despicit senes,

qui inpleti sunt doloribus.

Aves nunc in silva canunt

et canendo dulce garriunt.

0Hebet Sidus Leti Visus00 Sine Nomine Hebet Sidus Leti Visus Carmina Burana

fons: [1]

Hebet sidus leti visus

cordis nubilo

tepet oris mei risus

carens iubilo;

iure mereo,

occultatur nam proprinqua,

cordis virga florens, in qua

totus hereo.

In amoris hec chorea

cunctis prenitet,

cuius nomen a Phebea

luce renitet,

et pro speculo

servit polo: illam colo

eam volo nutu solo

in hoc seculo.

Tempus queror tam diurne

solitudinis,

qui furabar vi nocturne

aptitudinis,

oris basia,

a quo stillat cinnamomum

et rimatur cordis domum

dulcis cassia.

Tabet, illa tamen caret

spes solatii,

iuvenilis flos exaret:

tanti spatii

intercisio

annulletur, et secura

adjunctivis prestet iura

hec divisio.

0Letabundus rediit00 Sine Nomine Letabundus rediit Carmina Burana

fons: [1]

Letabundus rediit

avium concentus,

ver jocundum prodiit,

gaudeat iuventus,

nova ferens gaudia;

modo vernant omnia,

Phebus serenatur,

redolens temperiem,

novo flore faciem

Flora renovatur.

Risu Jovis pellitur

torpor hiemalis,

altius extollitur

cursus estivalis

solis beneficio,

qui sublato bravio

recipit teporem.

Sic ad instar temporis

nostri Venus pectoris

reficit ardorem.

Estivant nunc Dryades,

colle sub umbroso

prodeunt Oreades,

cetu glorioso,

Satyrorum concio

psallit cum tripudio

Tempe per amena,

his alludens concinit,

cum iocundi meminit

veris, filomena.

Estas ab exilio

redit exoptata,

picto redit gremio

tullus purpurata,

miti cum susurrio

suo domicilio

gryllus delectatur;

et canore, iubilo,

multiformi sibilo

nemus gloriatur.

Applaudamus igitur

rerum novitati.

Felix qui diligitur

voti compos grati,

dono letus Veneris,

cuius ara teneris

floribus odorat.

Miser e contrario

qui sublato bravio

sine spe laborat.

0Musa venit carmine00 Sine Nomine Musa venit carmine Carmina Burana

fons: [1]

Musa venit carmine,

dulci modulamine:

pariter cantemus,

ecce virent omnia,

prata, rus et nemus,

mane garrit alaudula,

lupilulat cornicula,

iubente natura

philomena queritur

antiqua de iactura.

Hirundo iam finsat,

cignus dulce trinsat

memorando fata,

cuculat et cuculus

per nemora vernata.

Pulchre canunt volucres.

nitet terre facies

vario colore,

et in partum solvitur

redolens odore.

Late pandit tilia,

frondes, ramos, folia,

thymus est sub ea,

viridi cum gramine,

in quo fit chorea.

Patet et in gramine

iocundo rivus murmure.

locus est festivus,

ventus cum temperie

susurrat tempestivus.

0Nobilis, mei00 Sine Nomine Nobilis, mei Carmina Burana

fons: [1]

Nobilis, mei

miserere precor,

tua facies

ensis est quo necor,

nam medullitus

amat meum te cor,

subveni!

Amor improbus

omnia superat,

subveni!

Come sperulas

tue eliciunt

cordi sedulas,

flammas adjiciunt,

hebet animus,

vires deficiunt:

subveni!

Amor improbus

omnia superat,

subveni!

Odor roseus

spirat a labiis;

speciosior

pre cunctis filiis,

melle dulcior,

pulchrior liliis,

subveni!

Amor improbus

omnia superat,

subveni!

Decor prevalet

candori etheris;

ad pretorium

presentor Veneris;

ecce pereo,

si non subveneris;

subveni!

Amor improbus

omnia superat,

subveni!

0O Comes00 Sine Nomine O Comes Carmina Burana

fons: [1]

O comes amoris dolor,

cuius mala male solor,

nec habent remedium,

dolor urget me, nec mirum,

quem a predilecta dirum

en vocat exilium,

cuius laus est singularis,

pro qua non curasset Paris

Helene consortium.

Gaude vallis insignita,

vallis rosis redimita,

vallis flos convallium,

inter valles vallis una,

quam collaudat sol et luna,

dulcis cantus avium,

quam collaudat philomena.

Nam quam dulcis et amena

mestis dans solatium!

0Omne genus demoniorum00 Sine Nomine Omne genus demoniorum Carmina Burana

fons: [1]

Omne genus demoniorum,

cecorum, claudorum, sive confusorum,

attendite iussum meorum

et vocationem verborum.

Omnis creatura phantasmatum

que corroboratis principatum

serpentis tortuosi,

venenosi,

qui traxit per superbiam

stellarum partem tertiam,

Gordan,

Ingordin et Ingordan,

per sigillum Salomonis,

et per magos Pharaonis,

omnes vos coniuro,

omnes exorcizo,

per tres magos Caspar,

Melchior et Balthasar,

per regem David,

qui Saul sedavit,

cum iubilavit,

vosque fugavit.

Vos attestor,

vos contestor,

per mandatum Domini,

ne zeletis,

quem soletis

vos vexare, homini,

ut compareatis

et post discedatis,

et cum desperatis

chaos incolatis.

Attestor,

contestor,

per timendum,

per tremendum

diem iudicii,

eterni supplicii,

diem miserie,

perennis tristitie,

qui ducturus est

vos in infernum,

salvaturus est

nos in aeternum.

Per nomen mirabile

atque ineffabile

Dei tetragrammaton,

ut expaveatis

et per horreatis;

vos exorcizo, Larve, Fauni, Manes,

Nymphe, Sirene, Hamadryades,

Satyri, Incubi, Penates.

ut cito abeatis,

chaos in colatis,

ne vas corrumpatis

christianitatis.

Tu nos, Deus, conservare ab hostibus digneris.

0Potatores exquisiti00 Sine Nomine Potatores exquisiti Carmina Burana

fons: [1]

Potatores exquisiti,

licet sitis sine siti,

et bibatis expediti

et scyphorum inobliti,

scyphi crebro repetiti

non dormiant,

et sermones inauditi

prosiliant.

Qui potare non potestis

ite procul ab his festis,

non est locus hic modestis

Inter letos mos agrestis

modestie,

et est sue certus testis

ignavie.

Si quis latitat hic forte,

qui non curat vinum forte

ostendantur illi porte,

exeat ab hac cohorte:

plus est nobis gravis morte,

si maneat,

si recedat a consorte,

tunc pereat.

Cum contingat te prestare,

ita bibas absque pare,

ut non possis pede stare,

neque recta verba dare,

sed sit tibi salutare

potissimum

semper vas evacuare

quam maximum.

Dea deo ne iungatur,

deam deus aspernatur,

nam qui Liber appellatur

libertate gloriatur,

virtus eius adnullatur

in poculis,

et vinum debilitatur

in copulis.

Cum regina sit in mari,

dea potest appellari,

sed indigna tanto pari,

quem presumat osculari,

nunquam Bacchus adaquari

se voluit,

nec se Liber baptizari

sustinuit.

0Prata iam rident omnia00 Sine Nomine Prata iam rident omnia Carmina Burana

fons: [1]

Prata iam rident omnia,

dulce est flores carpere,

sed nox donat his somnia,

qui semper vellent ludere:

ve ve miser, quid faciam?

Venus, mihi subvenias,

tuam iam colo gratiam.

Plangit cor meum misere,

quia caret solatio.

si velles hoc cognoscere,

bene posses, ut sentio.

o tu virgo pulcherrima,

si non audis me miserum,

mihi mors est asperrima.

Tempus accedit floridum,

heimps discedit temere,

omne quod fuit aridum,

germen suum vult gignere;

quamdiu modo vixeris,

semper letare, iuvenis,

quia nescis cum deperis.

Dulcis appares omnibus,

sed es mihi dulcissima,

tu pre cunctis virginibus

incedis ut castissima,

o tu, mitis considera,

nam per te gemitus

passus sum et suspiria.

0Sic mea fata canendo solor00 Sine Nomine Sic mea fata canendo solor Carmina Burana

fons: [1]

Sic mea fata canendo solor,

ut nece proxima facit olor.

roseus effugit ore color,

blandus inest meo cordi dolor.

cura crescente,

labore vigente,

vigore labente,

miser morior,

hei morior, hei morior, hei morior!

dum quod amem cogor, sed non amor.

Si me dignetur quam desidero,

felicitate Jovem supero.

nocte cum illa si dormiero

si sua labra semel suxero,

mortem subire,

placenter obire,

vitamque finire

libens potero,

hei potero, hei potero, hei potero.

tanta si gaudia recepero.

Ubera cum animadverterem

optavi manus, ut involverem,

simplicibus mammis ut alluderem

sic cogitando sensi Venerem,

sedit in ore

rosa cum pudore,

pulsatus amore

quod os lamberem,

hei lamberem, hei lamberem, hei lamberem,

luxuriando per characterem.

0Suscipe flos00 Sine Nomine Suscipe flos Carmina Burana

fons: [1]

Suscipe Flos florem,

quia flos designat amorem.

Illo de flore

nimio sum captus amore.

Hunc florem, Flora

dulcissima, semper odora,

nam velut aurora

fiet tua forma decora.

Florem Flora vide,

quem dum videas, mihi ride.

Florem Flora tene,

tua vox cantus philomene.

Oscula des flori,

rubeo flos convenit ori.

Flos in pictura

non est flos, immo figura;

qui pingit florem

non pigit floris odorem.

0Terra iam pandit gremium00 Sine Nomine Terra iam pandit gremium Carmina Burana

fons: [1]

Terra iam pandit gremium

vernali lenitate,

quod gelu triste clauserat

brumali feritate;

dulci venit strepitu

favonius cum vere,

sevum spirans boreas

iam cessat commovere.

tam grata rerum novitas

quem patitur silere?

Nunc ergo canunt iuvenes,

nunc cantum promunt volucres;

modo ferro durior

est, quem non mollit Venus,

et saxo frigidior,

qui non est igne plenus.

pellantur nubes animi,

dum aer est serenus.

Ecce, iam vernant omnia

fructu redivivo,

pulso per temperiem

iam frigore nocivo,

tellus feta sui partus

grande decus flores

gignit odoriferos

nec non multos colores.

Catonis visis talibus

inmuterentur mores.

Fronde nemus induitur,

iam canit philomena,

cum variis coloribus

iam prata sunt amena,

spatiari dulce est

per loca nemorosa,

dulcius est carpere

lilia cum rosa,

dulcissimum est ludere

cum virgine formosa.

Verum cum mentes talia

recensent oblectamina,

sentio quod anxia

fiunt mea precordia.

si friget in qua ardeo

nec mihi vult calere,

quid tunc cantus volucrum

mihi queunt valere,

cum tunc circum precordia

iam hyems est vere.

0Volo virum vivere viriliter00 Sine Nomine Volo virum vivere viriliter Carmina Burana

fons: [1]

Volo virum vivere viriliter,

diligam, si diligar equaliter.

sic amandum censeo, non aliter.

hac in parte fortior quam Jupiter

nescio precari

commercio vulgari;

amaturus forsitan

volo prius amari.

Mulieris animi superbiam

gravi supercilio despiciam,

nec maiorem terminum subiciam,

neque bubus aratrum preficiam;

displicet hic usus

in miseros diffusus;

malo plaudens ludere

quam plangere delusus.

Que cupit ut placeat, huic placeam,

prius ipsa faveat, ut faveam:

non ludemus alter hanc aleam,

ne se granum reputet, me paleam;

pari lege fori

deserviam amori,

ne prosternar impudens

femineo pudori.

Liber ego liberum me iactito

casto fore similem Hippolyto;

non me vincit mulier tam subito

que seducat oculis ac digito.

dicat me placere,

et diligat sincere;

hoc mihi protervitas

placet in muliere.

Ecce, mihi displicet qod cecini,

et meo contrarius sum carmini,

tue reus, domina, dulcedini,

cuius elegantie non memini.

quia sic erravi,

sum dignus pena gravi;

penitentem corripe,

si placet, in conclavi.

Tous les livres