Quaestiones Disputatae de Veritate (page 71)

Quaestio 10

Prooemium

[53776] De veritate, q. 10 pr. 1 Primo utrum mens, prout in ea ponitur imago Trinitatis, sit essentia animae.

[53777] De veritate, q. 10 pr. 2 Secundo utrum in mente sit memoria.

[53778] De veritate, q. 10 pr. 3 Tertio utrum memoria distinguatur ab intelligentia, sicut potentia a potentia.

[53779] De veritate, q. 10 pr. 4 Quarto utrum mens cognoscat res materiales.

[53780] De veritate, q. 10 pr. 5 Quinto utrum mens nostra possit cognoscere materialia in singulari.

[53781] De veritate, q. 10 pr. 6 Sexto utrum mens humana cognitionem accipiat a sensibilibus.

[53782] De veritate, q. 10 pr. 7 Septimo utrum in mente sit imago Trinitatis, secundum quod materialia cognoscit.

[53783] De veritate, q. 10 pr. 8 Octavo utrum mens seipsam per essentiam cognoscat, aut per aliquam speciem.

[53784] De veritate, q. 10 pr. 9 Nono utrum mens nostra cognoscat habitus in anima existentes, per essentiam suam.

[53785] De veritate, q. 10 pr. 10 Decimo utrum aliquis possit scire se habere caritatem.

[53786] De veritate, q. 10 pr. 11 Undecimo utrum mens in statu viae possit videre Deum per essentiam.

[53787] De veritate, q. 10 pr. 12 Duodecimo utrum Deum esse, sit per se notum menti humanae.

[53788] De veritate, q. 10 pr. 13 Tertiodecimo utrum per naturalem rationem possit cognosci Trinitas personarum.

Articulus 1

[53789] De veritate, q. 10 a. 1 tit. 1 Quaestio est de mente in qua est imago Trinitatis.

Et primo quaeritur utrum mens, prout in ea ponitur imago Trinitatis, sit essentia animae, vel aliqua potentia eius

[53790] De veritate, q. 10 a. 1 tit. 2 Et videtur quod sit ipsa essentia animae.

[53791] De veritate, q. 10 a. 1 arg. 1 Quia Augustinus dicit, IX de Trinitate, quod mens et spiritus non relative dicuntur, sed essentiam demonstrant: nonnisi essentiam animae. Ergo mens est ipsa animae essentia.

[53792] De veritate, q. 10 a. 1 arg. 2 Praeterea, diversa genera potentiarum animae non uniuntur nisi in essentia. Sed appetitivum et intellectivum sunt diversa genera potentiarum animae: ponuntur enim, in fine I de anima, quinque genera communissima potentiarum animae: scilicet vegetativum, sensitivum, appetitivum, motivum secundum locum, et intellectivum. Cum ergo mens comprehendat in se intellectivum et appetitivum, quia in mente ponitur ab Augustino intelligentia et voluntas, videtur quod non sit mens aliqua potentia, sed ipsa essentia animae.

[53793] De veritate, q. 10 a. 1 arg. 3 Praeterea, Augustinus, XI de civitate Dei, dicit, quod nos sumus, ad imaginem Dei, inquantum sumus, novimus nos esse, et amamus utrumque; in IX vero de Trinit. assignat imaginem Dei in nobis secundum mentem, notitiam et amorem. Cum ergo amare sit actus amoris, et nosse sit actus notitiae, videtur quod esse sit actus mentis. Sed esse est actus essentiae. Ergo mens est ipsa essentia animae.

[53794] De veritate, q. 10 a. 1 arg. 4 Praeterea, eadem ratione invenitur mens in Angelo et in nobis. Sed ipsa essentia Angeli est mens eius. Unde Dionysius frequenter Angelos nominat divinas vel intellectuales mentes. Ergo etiam et mens nostra est ipsa essentia animae.

[53795] De veritate, q. 10 a. 1 arg. 5 Praeterea, Augustinus dicit in X de Trinitate, quod memoria, intelligentia et voluntas sunt una mens, una essentia, una vita. Ergo, sicut vita ad essentiam pertinet, ita et mens.

[53796] De veritate, q. 10 a. 1 arg. 6 Praeterea, accidens non potest esse principium substantialis distinctionis. Sed homo substantialiter distinguitur a brutis in hoc quod habet mentem. Ergo mens non est aliquod accidens. Sed potentia animae est proprietas eius, secundum Avicennam: et sic est de genere accidentis. Ergo mens non est potentia, sed est ipsa essentia animae.

[53797] De veritate, q. 10 a. 1 arg. 7 Praeterea, ab una potentia non egrediuntur diversi actus secundum speciem. Sed a mente egrediuntur diversi actus secundum speciem, scilicet memorari, intelligere et velle, ut patet per Augustinum. Ergo mens non est aliqua potentia animae, sed ipsa essentia eius.

[53798] De veritate, q. 10 a. 1 arg. 8 Praeterea, una potentia non est subiectum alterius potentiae. Sed mens est imaginis subiectum, quae consistit in tribus potentiis. Ergo mens non est potentia, sed ipsa essentia animae.

[53799] De veritate, q. 10 a. 1 arg. 9 Praeterea, nulla potentia comprehendit in se plures potentias. Sed mens comprehendit intelligentiam et voluntatem. Ergo non est potentia, sed essentia.

[53800] De veritate, q. 10 a. 1 s. c. 1 Sed contra. Anima non habet alias partes nisi suas potentias. Sed mens est quaedam pars animae superior, ut Augustinus dicit in Lib. de Trin. Ergo mens est potentia animae.

[53801] De veritate, q. 10 a. 1 s. c. 2 Praeterea essentia animae communis est omnibus potentiis, quia omnes in ea radicantur. Sed mens non est communis omnibus potentiis, quia dividitur contra sensum. Ergo mens non est ipsa essentia animae.

[53802] De veritate, q. 10 a. 1 s. c. 3 Praeterea, in essentia animae non est accipere supremum et infimum. Sed in mente est supremum et infimum; dividit enim Augustinus, mentem in superiorem et inferiorem rationem. Ergo mens est potentia animae, non essentia.

[53803] De veritate, q. 10 a. 1 s. c. 4 Praeterea, essentia animae est principium vivendi. Sed mens non est principium vivendi, sed intelligendi. Ergo mens non est ipsa essentia animae, sed potentia eius.

[53804] De veritate, q. 10 a. 1 s. c. 5 Praeterea, subiectum non praedicatur de accidente. Sed mens praedicatur de memoria, intelligentia, et voluntate, quae sunt in essentia animae sicut in subiecto. Ergo mens non est essentia animae.

[53805] De veritate, q. 10 a. 1 s. c. 6 Praeterea, secundum Augustinum in libro II de Trinitate, anima non est ad imaginem secundum se totam, sed secundum aliquid sui. Est autem ad imaginem secundum mentem. Ergo mens non nominat totam animam, sed aliquid animae.

[53806] De veritate, q. 10 a. 1 s. c. 7 Praeterea, nomen mentis ex eo quod meminit sumptum esse videtur. Sed memoria designat aliquam potentiam animae. Ergo et mens, et non essentiam.