Chronica (divers)

Chronicon

Praefatio.

63 1. Brevem temporum seriem per generationes et regna primus ex nostris Julius Africanus, sub imperatore Marco Aurelio Antonio, simplici historiae stylo elicuit.

Deinde Eusebius Caesariensis episcopus, 64 atque sanctae memoriae Hieronymus presbyter, chronicorum canonum multiplicem ediderunt historiam regnis simul et temporibus ordinatam.

2. Post hos alii atque alii, inter quos praecipue Victor Tunnensis Ecclesiae episcopus, recensitis praedictorum

historiis, gesta sequentium aetatum usque ad consulatum Justini Junioris explevit.

Horum nos temporum summam, ab exordio mundi usque ad Augusti Heraclii et Sisebuti Gothorum regis principatum, quanta potuimus brevitate, notavimus, adjicientes e latere descendentem lineam temporum, cujus indicio summa praeteriti saeculi cognoscatur.

Prima aetas saeculi.

1. Rerum omnium creaturas sex diebus Deus formavit.

Primo die condidit lucem, secundo firmamentum coeli, tertio speciem maris et terrae, quarto sidera, quinto pisces et volucres, sexto bestias 65 atque jumenta, novissime ad similitudinem suam primum hominem Adam.

2. [230 ab orb. c. ] Adam, annorum CCXXX, genuit Seth, qui pro Abel natus est, interpretaturque resurrectio, quia in ipso resuscitatum est semen justum, quod est filiorum Dei.

[435] Seth, annorum CCV, genuit Enos, qui primus coepit invocare nomen Domini.

[625] Enos, annorum CXC, genuit Cainam, cujus nomen interpretatur natura Dei.

Per idem tempus

Cain primus ante diluvium civitatem condidit, quam de sola multitudine suae posteritatis implevit.

3. [795] Cainam, annorum CLXX, genuit Malaleel, cujus nomen dicitur plantatio Dei.

[960] Malaleel, annorum CLXV, genuit Jared, qui interpretatur descendens, sive roborans.

[1122] Jared, annorum CLXII, genuit Enoch, qui translatus est a Deo, qui etiam nonnulla scripsisse 66 fertur; sed ob antiquitatem, suspectae fidei a Patribus refutata sunt.

4. [1287] Enoch, annorum CLXV, genuit Mathusalem, qui juxta annorum seriem vixisse XIV annis post diluvium reperitur.

Sed non reperitur in arca fuisse, propter quod eum nonnulli cum patre suo Enoch, qui translatus fuerat, aliquantulum fuisse, donec diluvium praeteriret, falsa opinione existimant.

Hac generatione concupierunt filii Dei filias hominum.

[1404] Mathusalem, annorum CLXVII, genuit Lamech.

Hac generatione gigantes nati sunt.

Hac quoque aetate Jubal ex genere Cain artem musicam reperit, cujus etiam frater Tubal Cain aeris ferrique artium inventor fuit.

5. [1642] Lamech, annorum CLXXXX, genuit Noe, qui divino oraculo arcam aedificare jubetur, anno aetatis suae quingentesimo.

His temporibus, ut refert Josephus, scientes illi homines quod aut igne, aut aquis, perire poterant, in duabus columnis, ex latere et lapide factis, studia sua conscripserunt, ne deleretur memoria eorum quae sapienter invenerant.

Quarum lapidea columna fertur diluvium evasisse, et hactenus in Syria permanere.

6. [2242] Noe anno sexcentesimo factum legitur diluvium, cujus arcam Josephus sedisse refert in montes Armeniae, qui vocantur 67 Ararat.

Fuerunt autem Noe filii tres, ex quibus septuaginta duae gentes sunt ortae, id est, quindecim de Jephet, triginta de Cham, viginti septem de Sem.

Finitur prima aetas per annos IIMCCXLII.

Secunda aetas saeculi.

7. [2244] Sem anno secundo post diluvium, cum centum esset annorum, genuit Arphaxad, a quo gens Chaldaeorum exorta est.

Iste 68 Sem fertur fuisse Melchisedech, qui primus post diluvium condidit urbem Salem, quae nunc vocatur Jerusalem.

8. [2379] Arphaxad, annorum CXXXV, genuit Sala, a quo antiqui Salamitae, vel Medi.

[2509] Sala, annorum CXXX, genuit Heber, a quo Hebraei nuncupati sunt.

9. [2643] Heber, annorum CXXXIV, genuit Phaleg, cujus tempore turris Babel aedificata est, factaque linguarum divisio.

Hujus turris altitudo quatuor millia dicitur tenere passuum, paulatim a latioribus

69 in angustias coarctata, ut pondus imminens facilius sustentaretur.

Describunt ibi templa marmorea, lapidibus pretiosis, auroque distincta, et multa alia, quae videntur incredibilia.

Hanc turrim Nembrot gigas construxit, qui post confusionem linguarum migravit inde ad Persas, eosque ignem colere docuit.

10. [2773] Phaleg, annorum CXXX, genuit Rehu.

His temporibus primum templa constructa sunt, et quidam principes gentium, tanquam dii, adorari coeperunt.

[2905] Rehu, annorum CXXXII, genuit Seruch, sub quo Scytharum regnum exortum est, ubi primus regnavit Tanaus.

[3035] Seruch, annorum CXXX, genuit Nachor.

Aegyptiorum regnum sumit principium, ubi primus

regnavit Zoes.

11. [3114] Nachor, annorum LXXIX, genuit Thare, sub quo regnum Assyriorum Sicyoniorumque exoritur.

Sed primus in Assyriis regnavit 70 Belus,

quem quidam Saturnum existimant, primusque in Sicyoniis Aegialeus, a quo Aegialea nuncupata est, quae hactenus Peloponnesus vocatur.

12. [3184] Thare, annorum LXX, genuit Abraham.

Per idem tempus Ninus rex Assyriorum regnavit, qui primus bella instituit, et armorum instrumenta invenit.

Hac aetate magica ars in Perside a Zoroaste Bactrianorum rege reperta est.

A Nino rege occiditur.

Muri quoque.

Babyloniae a Semiramide regina Assyriorum aedificantur.

A diluvio usque ad nativitatem Abrahae, anni DCCCCXLII.

Finitur secunda aetas per annos IIIMCLXXXIV.

Tertia aetas.

13. [3284] Abraham annorum C, genuit Isaac,

ex Sara libera.

Nam primum ex ancilla Agar genuerat Ismael, a quo Ismaelitarum gens qui postea Agareni, ad ultimum Saraceni sunt dicti.

14. [3344] Isaac, annorum LX, genuit geminos, quorum primus Esau, a quo 71 Idumaei, secundus

Jacob, qui cognominatus est Israel, a quo et Israelitae sunt nuncupati.

Hoc tempore regnum Graecorum inchoat, ubi primus regnavit Inachus.

15. [3435] Jacob, annorum XCI, genuit Joseph.

His temporibus Serapis, Jovis filius, Aegyptiorum rex, moriens, in deos transfertur, et Memphis civitas in Aegypto conditur.

Tunc apud lacum Tritonidem Minerva in specie virginali apparuit, quae plurimis claruisse ingeniis praedicatur.

Haec enim inventrix fabricae fuisse dicitur, clypeum et arcum haec reperit, ordiri telam et colorare lanas haec docuit.

Hac etiam aetate Phoroneus rex Inachi filius claruit, qui primus in Graecia leges judiciaque instituit.

16. [3545] Joseph vixit annos CX.

Ex hoc tempore Graecia, Argo regnante, habere segetes coepit,

delatis aliunde seminibus.

[3689] Hebraeorum servitutis in Aegypto anni CXLIV post obitum Joseph reperiuntur.

His temporibus Prometheus fuisse scribitur, quem fingunt fabulae de luto formasse homines.

Tunc etiam

frater ejus Atlas astrologiam reperit, motumque coeli et rationem primus consideravit.

Tunc fuit et Mercurius, nepos Atlantis, multarum artium peritus.

72 Et ob hoc post mortem in deos translatus.

Hac etiam aetate primus Proclytus quadrigam junxit, eodemque tempore Cecrops Athenas condidit, et ex nomine Minervae Atticos Athenienses vocavit.

Iste etiam bovem immolans primus in sacrificio gentili ritu Jovem adorari praecepit.

Hoc tempore in Graecia Corinthus condita, ibique picturae ars a Cleanthe reperta est.

Tunc primi Curetes et Corybantes modulatam in armis saltationem et consonam invenerunt.

Tunc etiam fuisse scribitur in Thessalia sub Deucalione factum diluvium et Phaethontis fabulosum incendium.

17. [3729] Moyses annos XL in eremo rexit populum de servitute Aegyptia liberatum.

Hoc tempore Judaei per Moysem simul cum lege et litteras habere coeperunt.

Tunc templum Delphis constituitur; vitis in Graecia invenitur.

73 18.

[3756] Josue, successor Moysi, regit populum annos XXVII.

His temporibus primus Erichthonius, Atheniensium princeps, in Graecia quadrigam junxit.

19. [3796] Othoniel, annos XL.

Cadmus regnat Thebis, qui primus Graecas litteras invenit.

Per idem tempus Linum et Amphion primi tunc apud Graecos in musica arte claruerunt: Idaeique Dactyli ferrum metalium in Graecia eodem tempore invenerunt.

20. [3876] Aod, annos LXXX.

His temporibus fabulae fictae sunt: de Triptolemo, quod, jubente Cerere, serpentium pinnis gestatus, indigentibus frumenta volando distribuerit; de Hippocentauris, quod equorum hominumque fuerint natura permisti;

de Cerbero tricipite inferorum cane; de Phryxo et Helle ejus sorore, quod ariete vecti per mare tranaverint; de Gorgone meretrice, quod crinita serpentibus fuerit, et aspicentes se convertebat in lapides; de Bellerophonte, quod equo pennis volante sit victus; de Amphione, quod citharae cantu, lapides et saxa commoverit.

74

21.

[3916] Debbora, annos XL.

Per idem tempus Apollo citharam condidit, et medicinae artem

invenit.

Fabula quoque tunc ficta de fabro Daedalo, et de Icaro ejus filio, quod aptatis sibi pennis volaverint.

Hac aetate primus regnat Latinis Picus, qui fertur fuisse Saturni filius.

22. [3956] Gedeon, annos XL.

Hac aetate urbs Tyria construitur.

Alter quoque Mercurius lyram reperit, et Orpheo tradidit.

Hoc tempore Philemon primus apud Pythium chorum instituit.

Tunc etiam dicitur fuisse magister Herculis Thrax Linus, in arte musica clarus, Argonautarum quoque navigatio tunc scribitur.

23.

[3959] Abimelech, annos III.

Iste septuaginta fratres suos interfecit.

Hercules Ilium vastavit, et in Libya Antheum palaestricae artis inventorem interemit.

24. [3982] Thola, annos XXIII.

Hujus temporibus in Troja, post Laomedonta, regnavit Priamus.

Tunc fabula

ficta est de Minautoro bestia labyrintho inclusa.

25. [4004] Jair, annos XXII.

Per idem tempus Hercules agonem olympicum 75 instituit.

Carmentis nympha Latinas litteras reperit.

26. [4010] Jephte, annos VI.

Hujus tempore Hercules, quinquagesimum secundum annum agens, ob morbi dolorem sese flammis injecit.

Per idem tempus Alexander Helenam rapuit, Trojanumque bellum decennale surrexit.

[4017] Abesan, annos VII.

Amazones primum arma sumpserunt.

[4025] Abdon, annos VIII.

Hujus anno tertio Troja capta est, et Aeneas Italiam venit.

27. [4045] Sampson, annos XX.

Ascanius Aeneae filius Albam condidit.

Ulyssis quoque fabulae, sive Syrenarum, eodem tempore fictae sunt.

28. [4085] Heli sacerdos annos XL.

Arca Testamenti ab alienigenis capitur.

Regnum Sicyoniorum finitur.

[4125] Samuel et Saul, annos XL.

Lacedaemoniorum regnum exoritur.

Atque in Graecia Homerus primus poeta 76 fuisse putatur.

A promissione Abrahae usque ad David anni DCCCCXL.

Finitur tertia aetas per annos IIIIMCXXV.

Quarta aetas saeculi.

29. [4165] David regnat annos XL.

Codrus, Atheniensium rex, sponte se pro salute patriae hostibus offerens

interimitur.

Et Carthago a Didone aedificatur, prophetantibus in Judaea Gath, Nathan et Asapaht.

30. [4205] Salomon regnat annos XL.

Iste quarto regni sui anno templum Jerosolymis aedificavit, consummavitque anno octavo.

31. [4222] Roboam regnat annos XVII.

Regnum Israel a Juda dividitur, sub quo decem tribus a duabus separatae sunt, et reges in Samaria habere coeperunt.

Hac aetate Samos conditur, et sibylla Erythraea illustris habetur.

32. [4225] Abia regnat annos III.

Sub quo Hebraeorum pontifex maximus Abimelech insignis est habitus.

[4266] Asa regnat annos XLI 77 Prophetabant in Judaea Achias, Amos, Jehu, Joel, et Azarias,

[4291] Josaphat regnat annos XXV.

Prophetabant

Elias, et Eliseus, et Abdias, Azarias, et Michaeas.

[4299] Joram regnat annos VIII.

Prophetabant Elias, et Eliseus, et Abdias.

[4300] Ochozias regnat annum I. Elias rapitur, cujus septem insignia miracula numerantur.

33. [4307] Athalia regnat annos VII.

Jonadab, filius Rechab, sacerdos clarus habetur, etc. Joiada pontifex, qui solus, post Moysen, vixisse annos centum triginta perhibetur.

[4347] Joas regnat annos XL.

Zacharias 78 propheta interficitur.

Eliseus moritur, cujus virtutes quatuordecim praedicantur.

Lycurgusque legislator apud Graeciam insignis habetur.

[4376] Amasias regnat annos XXIX.

Carthaginem hoc tempore quidam asserunt conditam, alii vero superius.

34. [4428] Azarias annos LII.

Olympias primum Graecis instituitur.

Agnus in Graecia loquitur.

Sardanapalus rex sponte incendio concrematur.

Assyriorumque regnum in Medos transfertur.

Tunc Hesiodus poeta claruit.

Atque Phidon Argivus mensuras et pondera reperit.

Osee, Amos, Isaias, et Jona, in Judaea hac aetate prophetantibus.

35. [4444] Joathan regnat annos XVI.

Remus Romutusque

nascuntur, prophetantibus in Judaea Osee, Joel, Isaia, et Michaea.

[4460] Achaz regnat annos XVI.

Cujus temporibus Romulus Romam condidit.

Et 79 Sennacherib Assyriorum rex, decem tribus ex Samaria in Medos transtulit, atque in Judaeam Samaritas accolas misit.

36. [4489] Ezechias regnat annos XXIX.

Sub quo prophetabant Isaias et Osee.

Hoc tempore Romulus primus milites ex populo sumpsit, centumque à populo nobilissimos viros elegit, qui ob aetatem senatores, ob curam ac sollicitudinem reipublicae patres vocati sunt.

37. [4549] Manasses regnat annos LV.

Per idem tempus Romanis praefuit Numa Pompilius, qui primus apud Romanos pontifices et virgines vestales

instituit, falsorumque deorum numerositate civitatem implevit.

Duos menses in annum Romanis ad decem menses adjecit; Januarium diis superis, Februarium diis inferis dedicavit.

Tunc quoque sibylla Samia claruit.

38. [4556] Ammon regnat annos XII.

Hujus temporibus Tullus Hostilius, Romanorum rex, prior in republica censum egit; quod adhuc per orbem terrarum incognitum erat, primusque purpura et fascibus usus est.

39. [4588] Josias regnat annos XXXII.

Thales Milesius philosophus physicus claruit, qui, defectibus solis acutissima perscrutatione comprehensis, astrologiae numerum primus investigavit, prophetantibus in Judaea Jeremia, Olda et Sophonia.

80

40.

[4599] Joachim regnat annos XI.

Hujus tertio anno Nabuchodonosor Judaeam captam tributariam fecit.

Tunc Daniel, Ananias, Azarias et Misael in Babylone claruerunt.

[4610] Sedechias regnat annos XI.

Hunc rex Babylonis,

secundo veniens ad Jerusalem, cum populo captivum duxit, templo incenso, anno aedificationis suae CCCCLIV.

Per idem tempus Sappho mulier in Graecia diverso poemate claruit.

Solon leges Atheniensibus dedit.

41.

A David usque ad transmigrationem Babylonis anni CCCCLXXXV.

Finitur quarta aetas, per annos quatermille sexcentos, et decem.

Quinta aetas saeculi.

42. [4680] Hebraeorum captivitas, annorum LXX,

in quibus ignis ab altari Dei sublatus, et absconditus in puteo, post septuagesimum regressionis suae annum, assumitur inventus vivus.

Per idem captivitatis tempus, Judith historia conscribitur.

Pythagoras quoque philosophus et arithmeticae artis inventor; et Pherecydes, historiarum primus scriptor; atque Xenophanes, tragoediarum inventor, insignes habentur.

43. [4714] Darius regnat annis XXXIV.

Hujus secundo anno Judaeorum 81 est resoluta captivitas; a quo tempore in Jerusalem non reges, sed principes fuerunt, usque ad Aristobulum.

Tunc Romani, pulsis regibus, consules habere coeperunt.

44. [4734] Xerxes regnat annis XX.

Aeschylus, Pindarus, Sophocles et Euripides, tragoediarum scriptores, celebrantur insignes.

Herodotus quoque

historiarum scriptor, et Zeuxis agnoscitur pictor.

45. [4774] Artaxerxes, qui et Longimanus, regnat annis XL.

Eo regnante, Esdras sacerdos incensam a gentibus legem renovavit, et Nehemias Jerosolymorum muros restituit.

Aristarchus etiam, et Aristophanes, atque Sophocles, tragoediarum scriptores habiti sunt.

Hippocrates quoque medicus, ac Socrates philosophus, et Democritus claruerunt.

46. [4793] Darius, qui et Nothus, regnat annis XIX.

Haec aetas habuit philosophum Platonem, et Gorgiam primum rhetorem.

47. [4833] Artaxerxes regnat annis XL.

Hujus tempore Esther historia docetur esse expleta.

Plato quoque et Xenophon Socratici insignes habentur.

48. [4859] Artaxerxes, qui et Ochus, regnat annis XXVI.

Demosthenes 82 orator primus agnoscitur, et Aristoteles dialecticus primus praedicatur.

Plato moritur

49. [4863] Arses, Ochi filius, regnat annis IV.

Xenocrates philosophus illustris habetur.

50. [4869] Darius regnat annis VI.

Alexander, Illyricos et Thraces superans, dehinc Hierosolymam capit, atque templum ingressus, Deo hostias immolat.

Hucusque Persarum regnum stetit.

Dehinc reges Graecorum incipiunt.

51. [4874] Alexander Macedo regnat annis V.

Hujus enim quinque anni postremi in ordine temporum numerantur quibus monarchiam Asiae, destructo Persarum regno, obtinuit.

Nam septem ejus priores in Persarum regibus supputantur.

Dehinc Alexandriae reges incipiunt.

52. [4914] Ptolemaeus, Lagi filius, regnat annis XI.

Hic, Judaeam capiens, plurimos Hebraeorum in Aegyptum transtulit.

Hoc tempore Zeno Stoicus, et Menander comicus, et Theophrastus philosophus claruerunt.

Per idem tempus Machabaeorum liber inchoatur primus.

53. [4952] Ptolemaeus Philadelphus regnat annis XXXVIII.

Hic Judaeos 83 qui in Aegypto erant absolvit,

et vasa sancta Eleazaro pontifici restituens, septuaginta Interpretes petiit, ac divinas Scripturas in Graecum eloquium transtulit.

Per idem tempus Aratus astrologus agnoscitur, atque argentei nummi Romae primum cuduntur.

54. [4978] Ptolemaeus Evergetes regnat annis XXVI.

Sub quo Jesus, filius Sirach, Sapientiae librum composuit.

55. [4995] Ptolemaeus Philopator regnat annis XXVII.

Ab isto Judaei praelio victi, LX millia armatorum corruerunt.

Per idem tempus Siciliam Marcellus consul obtinuit.

56. [5019] Ptolemaeus Epiphanes regnat annis XXIV.

Hujus tempore gesta sunt quae secundi libri Machabaeorum historia continet.

Hac aetate Romani victos

Graecos liberos esse jusserunt, dicentes: Impium est servos esse apud quos philosophia primum orta est, magistra morum, inventrix liberalium disciplinarum.

Per idem tempus Ennius, primus poeta Latinus insignis Romae celebratur.

57. [5654] Ptolemaeus Philometor regnat annis XXXV.

Hunc Antiochus praelio superavit, et Judaeos varia calamitate oppressit.

Per idem tempus Scipio Africam vicit.

Terentius comicus claruit.

58. [5083] Ptolemaeus Evergetes regnat annis XXIX.

Hoc tempore, consule Bruto, Hispania a Romanis obtenta.

84

59.

[5100] Ptolemaeus Soter regnat annis XVII.

Varro, Ciceroque nascuntur.

Thraces Romanis subjiciuntur.

60. [5110] Ptolemaeus Alexander regnat annis X. Syria per Gabinium ducem in Romanorum dominium transiit.

Poeta quoque Lucretius nascitur, qui postea se furore amatorio interfecit.

61. [5118] Ptolemaeus, Cleopatrae filius, regnat annis VIII.

Per idem tempus Plotius Gallus Romae Latinam rhetoricam docuit primus.

Tunc quoque Sallustius historiographus nascitur.

62. [5148] Ptolemaeus Dionysius regnat annis XXX.

Pompeius, Hierosolyma capta, Judaeos Romanis tributarios fecit.

Per idem tempus Cato philosophus claruit: Virgilius nascitur Mantuae, Horatius Venusii.

Tunc etiam Apollodorus, praeceptor Augusti,

clarus habetur, et Cicero laude oratoria celebratur.

63. [5150]. Cleopatra regnat annis II.

Haec Ptolemaei regis Aegyptiorum fuit filia, et fratris Ptolemaei soror et conjux effecta.

Quem dum fraudare regno voluisset tempore belli civilis, in Alexandria occurrit Caesari urbem obsidenti, et per speciem atque stuprum regnum sibi et necem Ptolemaeo apud Julium impetravit.

Atque Alexandriae regnum, tertio anno regni

Cleopatrae, per Julium Caesarem in ditionem Romanorum transit.

85

64.

[5155] Caius Julius Caesar regnat annis V. Hic antea consul creatus Gallias obtinuit; de Britannia triumphavit: postremum civili bello adversus Pompeium adhibito, monarchiam totius imperii obtinuit.

Ex cujus nomine sequentes imperatores Caesares vocati sunt.

65.

A transmigratione Babylonis usque ad nativitatem Domini nostri Jesu Christi, anni DLXXXVII.

Finitur quinta aetas per annos quinquies mille centum quinquaginta quinque.

Sexta aetas saeculi.

66. [5211] Octavius Augustus regnat annis LVI.

Iste in imperio, post Siculum bellum, triumphos tres

egit: Dalmaticum, Asiaticum, postremo 86 Alexandrinum adversus Antonium, inde Hispanum: deinde, terra marique pace toto orbe parta, Jani portas clausit.

Sub cujus imperio septuaginta hebdomadae in Daniele scriptae complentur, et cessante regno et sacerdotio Judaeorum, Dominus Jesus Christus in Bethleem Judae ex Virgine nascitur, anno regni ejus XLII.

87 67.

[5234] Tiberius, filius Augusti, regnat annis XXII.

Iste, dum per cupiditatem reges ad se venientes non remitteret, multae gentes a Romano imperio recesserunt.

Hujus decimo octavo regni anno Dominus crucifixus est, annis peractis a principio mundi quinquies mille ducenti viginti novem.

68. [5238] Caius Caligula regnat annis IV.

Hic avaritia, crudelitate et luxuria saevus fuit, atque in deos se transferens, in templo Jerosolymorum statuam Jovis Olympii sub nomine suo poni jussit.

Per idem tempus Matthaeus apostolus Evangelium primus in Judaea scripsit.

69. [5252] Claudius regnat annis XIV.

Eo regnante,

Petrus apostolus 88 contra Simonem Magum Romam pergit.

Marcus quoque evangelista Alexandriae Christum praedicans, Evangelium scripsit.

70. [5266] Nero regnat annis XIV.

Hic injuriae, crudelitati et luxuriae deditus, retibus aureis piscabatur.

Matrem et sororem prostituit et interfecit; senatum multum exstinxit; multas reipublicae provincias et urbes amisit; urbem quoque Romam incendit, ut Trojani excidii imaginem spectaret.

Hujus temporibus Simon Magus, cum altercationem proposuisset cum Petro et Paulo apostolis, dicens se quamdam virtutem esse Dei magnam, medio die, dum ad patrem volare promittit in coelum, a daemonibus, a quibus in

aere ferebatur, adjurante eos Petro, per Deum, Paulo vero orante, dimissus crepuit.

Ob cujus necem a Nerone Petrus crucifigitur, Paulus gladio caeditur.

Hac tempestate Persius poeta moritur.

Lucanus quoque ac Seneca praecepto Neronis interficiuntur.

71. [5276] Vespasianus regnat annis X. Iste in disciplina militari strenuus 89 multas provincias, quas Nero amiserat, bellando Reipublicae restituit.

Immemor offensarum fuit, convicia in se dicta leviter tulit.

Hujus secundo anno Titus Jerosolymam cepit atque subvertit, ubi undecies centena millia Judaeorum fame et gladio perierunt.

Sed et praeter hos quoque centum millia publice venundata.

72. [5278] Titus regnat annis XI.

Iste in utraque, lingua tanto facundissimus exstitit, ut causas

Latine ageret, poemata et tragoedias Graece componeret; tanto autem bellicosissimus fuit, ut in oppugnatione Jerosolymorum, sub patre militans, duodecim propugnatores duodecim sagittarum confoderet ictibus.

Porro in imperio tantae bonitatis fuit,

ut nullum omnino puniret, sed convictos adversus se conjurationis dimitteret, atque in eadem familiaritate qua antea habuerat retineret.

Hujus etiam inter omnia fuit illud celebre dictum: perdidisse diem quo nihil boni fecerat.

90

73.

[5294] Domitianus, frater Titi, regnat annis XVI.

Hic post Neronem secundus, superbia exsecrabilis, Deum se appellari jussit, Christianos persequi paganis instituit.

Sub quo apostolus Joannes in Pathmos insulam relegatus, Apocalypsin scripsit.

Iste multos senatorum in exsilium misit ac peremit; cunctos quoque qui de genere David erant interfici jussit, ut nullus Judaeorum ex regali superesset origine.

74. [5295] Nerva regnat anno I. Vir imperio moderatus,

aequalem se et communem omnibus praebuit.

Hujus tempore Joannes apostolus ab exsilio Ephesum rediit, atque efflagitatus ab Asiae episcopis, Evangelium novissimus edidit.

75. [5314] Trajanus regnat annis XIX.

Iste mirabili

virtute Romanum imperium usque in Orientem longe lateque produxit.

Babyloniam et Arabiam cepit, et usque ad Indiae fines, post Alexandrum, accessit, 91 liberalis cunctis, atque tranquillus.

Cujus inter alia dicta, illud fertur egregium, ut dum interrogaretur quod nimium circa omnes communis esset, respondit talem se imperatorem esse privatis qualem sibi imperatorem privatus optasset.

Simon Cleophas, Jerosolymorum episcopus, hujus tempore crucifigitur, et requiescit Joannes apostolus.

76. [5335] Adrianus regnat annis XXI.

Iste Trajani gloriae invidens, provincias Orientis Persis reddidit, et Euphratem fluvium finem imperii Romani posuit.

Idem quoque Judaeos secundo effectos rebelles 92 subjugat, urbemque Jerosolymam restaurat,

eamque ex suo nomine Aeliam vocat.

Per idem tempus Aquila Ponticus, interpres secundus post Septuaginta oritur; et Basilides Haeresiarcha agnoscitur.

77. [5357] Antoninus Pius regnat annis XXII.

Iste propter clementiam tale cognomentum accepit, quia in omni regno Romano, cautionibus incensis, cunctorum debita relaxavit: unde et pater patriae appellatus est.

Iste primus imperium Romani orbis, cum Antonino Juniore, aequata potestate, divisit.

Eo regnante, Valentinus et Marcion haeresiarchae produntur, atque Galenus medicus, Pergamo genitus, Romae clarus habetur.

78. [5375] Antoninus Minor regnat annis XVIII.

Hic ad Parthos profectus Seleuciam, Assyriae urbem, cum quadringentis millibus hominum cepit; de Parthis et Persis triumphavit.

Eo regnante Montanus Cataphrygarum auctor, et Tatianus, a quo haeresis Encratitarum, exorti sunt.

79. [5388] Commodus regnat annis XIII.

Iste luxuriae multae fuit.

Sub hoc Theodotion Ephesius, interpres tertius, apparuit; atque Irenaeus episcopus Lugdunensis doctrina habetur insignis.

80. [5389] Aelius Pertinax regnat anno I. Hic, supplicante senatu, 93 ut uxorem Augustam, et filium Caesarem faceret, renuens, ait sufficere sibi debere quod ipse imperaret invitus.

81. [5407] Severus Pertinax regnat annis XVIII.

Iste multa bella feliciter gessit: Parthos vicit, Arabiam obtinuit, Britanniam bellando recepit, litterarum et philosophiae scientiam habuit.

Hujus tempore Symmachus, interpres quartus, agnoscitur; Narcissus Hierosolymorum episcopus virtutibus plurimis celebratur: Tertullianus Afer in Ecclesia illustris habetur; Origenes Alexandriae studiis eruditur.

82. [5414] Antoninus Caracalla, Severi filius, regnat annis VII.

Hic impatiens libidinis fuit: novercam suam uxorem duxit.

Nihil memorabile gessit.

Hujus tempore in Jerico quinta editio divinarum Scripturarum

inventa est, cujus auctor non apparet.

83. [5415] Macrinus regnat anno I. Hic cum filio regnans nihil memorabile temporis brevitate gesserunt.

Nam post annum unum, seditione militari pariter interfecti sunt.

94

84.

[5419] Aurelius Antoninus regnat annis IV.

Hic dum obscenissime viveret, et ipse tumultu militari interemptus est.

Cujus temporibus sexta editio inventa est Nicopoli; Sabellius haeresiarcha oritur.

85. [5432] Alexander regnat annis XIII.

Hic Persas gloriosissime vicit; civibus favorabilis fuit.

Hujus temporibus Origenes Alexandriae claruit, et Romae Ulpianus insignis jurisperitus.

86. [5435] Maximinus regnat annis III.

Iste primus ex militari corpore, absque decreto senatus, imperator efficitur, et Christianos persequitur.

87. [5441] Gordianus regnat annis VI.

Hic rebellantes Parthos et Persas afflixit.

Rediens victor de Persis fraude suorum interiit.

Hujus temporibus Zephyrinus, testimonio Spiritus sancti in specie columbae super caput ejus descendentis, Romae episcopus ordinatur.

88. [5448] Philippus regnat annis VII.

Iste primus inter imperatores 95 credidit Christo.

Hujus etiam primo anno millesimus annus Romanae urbis fuisse docetur expletus.

89. [5449] Decius regnat anno I. Hujus temporibus sanctus Antonius monachus in Aegypto docetur

exortus, a quo primum monasteria condita sunt.

90. [5451] Gallus, et Volusianus ejus filius, regnant annis II.

Novatus, Cypriani Episcopi presbytes, Romam veniens, Novatianam haeresin condidit.

91.

[5466] Valerianus cum Gallieno regnant annis XV.

Cyprianus primum rhetor, deinde episcopus, martyrio coronatur.

Gothi quoque Graeciam, Macedoniam, Asiam Pontumque depopulantur.

Valerianus Christianis persecutionem movens, a rege Persarum Sapore captus, ibi in dedecore vitae consenuit.

92. [5468] Claudius regnat annis II.

Iste Gothos, Ilyricum Macedoniamque vastantes superat.

Paulus Samosatenus haeresiarcha agnoscitur.

93. [5474] Aurelianus regnat annis VI.

Iste Romanorum imperium bellando pene ad fines priores

perduxit; qui, persecutionem adversus Christianos efficiens, fulmine corripitur et sine mora occiditur.

96

94.

[5475] Tacitus regnat anno I. Hujus vitae brevitas gestorum nihil dignum historia praenotat.

95. [5481] Probus regnat annis VI.

Iste militia strenuus, et civilitate praeclarus, Gallias a barbaris occupatas bellando Romanis restituit.

Hujus tempore Manichaeorum haeresis orta est.

96. [5483] Carus cum filiis Carino et Numeriano

regnat annis II.

Carus, postquam de Persis triumphavit, victor circa Tigridem castra ponens, ictu fulminis concidit.

97. [5503] Diocletianus et Maximianus regnaverunt annis XX.

Diocletianus, divinis libris adustis, Christianos toto orbe persequitur.

Iste primus gemmas vestibus calceamentisque inseri jussit, dum sola purpura retro principes uterentur.

Hi autem Imperatores varia bella gesserunt, Persis victis, recepta Mesopotamia.

Qui postea, pariter fastigio imperii relicto, privati vixerunt.

98. [5505] Galerius regnat annis II.

Hujus imperii brevitas nihil dignum historia contulit.

99. [5535] Constantinus regnat annis XXX.

Hic Persis bellum paravit; ad cujus adventum adeo trepidaverunt,

ut supplices occurrerent promittentes imperata perficere.

Christianus quoque effectus, licentiam dedit Christianis libere congregari, et in honorem Christi 97 basilicas construi.

His temporibus haeresis Ariana exoritur.

Nicaeum quoque concilium a Constantino ad condemnationem Arii congregatur.

Tunc et Donatistarum schisma oboritur.

Per idem tempus crux Christi ab Helena, Constantini matre, Hierosolymis reperta est.

Constantinus autem, in

extremo vitae suae ab Eusebio Nicomediensi episcopo baptizatus, in Arianum dogma convertitur: heu, proh dolor!

bono usus principio, et fine malo.

100. [5559] Constantius et Constans regnaverunt annis XXIV.

Constantius crudelitate morum terribilis, a Persis multa perpessus est.

Deinde Arianus effectus catholicos toto orbe persequitur.

Cujus etiam favore Arius fretus, dum Constantinopolin ad ecclesiam pergeret, adversus nostros de fide dimicaturus, divertens per forum Constantini ad necessariam causam, viscera ejus repente simul cum vita effusa sunt.

Per idem tempus Athanasius et Hilarius doctrina et confessione fidei celebrantur.

Haeresis Anthropomorphitarum 98 in Syria, et Macedonia, et Constantinopoli nascitur.

Donatus artis grammaticae

scriptor, ac praeceptor Hieronymi, Romae illustris habetur.

Antonius monachus moritur.

Ossa Andreae et Lucae apostolorum Constantinopolim transferuntur.

101. [5561] Julianus regnat annis II.

Hic ex clerico imperator ac paganus effectus, ad idolorum cultum convertitur, ac Christianis martyria intulit.

Liberales litteras Christianos docere vel discere vetuit.

Qui etiam, dum in odium Christi templum Jerosolymis Judaeos reparare permisisset, atque ex omnibus provinciis Judaei collecti nova templi fundamenta jacerent, subito nocte oborto terrae motu, saxa ab imo fundamentorum excussa, longe lateque sparsa sunt.

Igneus quoque globus ab interiori aede templi egressus,

plurimos eorum suo prostravit incendio.

Quo terrore reliqui pavefacti, Christum confitebantur inviti.

Et, ne hoc casu crederent factum, sequenti nocte in vestimentis cunctorum crucis apparuit signum.

Julianus autem contra Persas procedens, facta congressione, jaculo suscepto, interiit.

102. [5562] Jovianus regnat anno I. Qui, dum se ab exercitu imperatorem legi conspiceret, seque Christianum affirmans, paganis praeesse non posse adsereret: Et nos, inquit omnis exercitus, qui per Julianum nomen Christi abjecimus, tecum Christiani esse volumus.

Quibus ille auditis, imperii sceptra suscepit, firmataque pace 99 cum Persis, rediit; qui, lege protinus data, Christianis privilegia reddidit, ac templa idolorum claudi praecepit.

103. [5576] Valentinianus et Valens frater ejus

regnant annis XIV.

Gothi apud Istrum bifarie, in duobus Fridigerno et Athalarico divisi sunt regibus.

Sed Fridigernus Athalaricum Valentis, Ariani imperatoris, auxilio superans, suadente eodem, in hujus beneficii gratiam, ex catholico Arianus cum omni gente Gothorum effectus, errorem secutus est ipsius.

Tunc quoque Gilfulas, Gothorum episcopus, ad instar Graecarum litterarum, Gothis tunc reperit litteras, et utrumque testamentum linguam in propriam transtulit.

Photinus quoque, et Eunomius, atque Apollinaris haeresiarchae eodem tempore agnoscuntur.

104. [5582] Gratianus cum fratre Valentiniano regnat annis VI.

Ambrosius, Mediolanensis episcopus, in catholicorum dogmate claruit.

Priscillianus haeresim infandam nominis sui in Hispaniam invexit.

Martinus, episcopus Turinorum Galliae civitatis, multis miraculorum signis effulsit.

100

105.

[5590] Valentinianus cum Theodosio regnat annis VIII.

Synodus Constantinopoli.

CL sanctorum Patrum colligitur a Theodosio, in qua omnes haereses condemnantur.

Hieronymus presbyter in Bethleem toto mundo clarus habetur.

Priscillianus, accusante Itacio, a Maximo tyranno gladio caeditur.

Per idem tempus caput Joannis Baptistae Constantinopolim est perductum, et in septimo milliario civitatis humatum.

Gentium quoque templa per totum orbem, jubente

Theodosio, eodem tempore subvertuntur.

Nam adhuc intemerata manebant.

106. [5593] Theodosius, cum Arcadio et Honorio regnat annis III.

Per idem tempus Joannes anachoreta virtutum miraculis habetur insignis; qui etiam Theodosio consulente, de Eugenio tyranno victoriam illi praedixit.

107. [5606] Arcadius cum fratre Honorio regnat annis XIII.

Hujus temporibus Augustinus episcopus doctrinae scientia insignis habetur.

Joannes quoque Constantinopolitanus, et Theophilus Alexandrinus, illustres episcopi praedicantur.

Per idem tempus Donatus, Epiri episcopus, virtutibus insignis est habitus.

Qui draconem ingentem, expuens in ore ejus, peremit, quem octo juga boum ad locum incendii vix

trahere potuerunt, ne aerem putredo ejus corrumperet.

Per idem tempus corpora sanctorum Habacuc et

Micheae prophetarum divina revelatione produntur.

Gothi Italiam depraedantur.

Vandali atque Alani Gallias aggrediuntur.

101

108.

[5621] Honorius, cum Theodosio minore, fratris filio, regnat annis XV.

His imperantibus, Gothi Romam capiunt, Vandali quoque et Alani, et Suevi, Hispanias occupant.

Hac tempestate Pelagius adversus Christi gratiam erroris sui dogmata praedicat; ad cujus damnationem concilium, apud Carthaginem, CCXIV episcoporum congregatur.

Hoc tempore Cyrillus, Alexandriae episcopus, insignis est habitus.

109. [5648] Theodosius Minor, Arcadii filius, regnat annis XXVII.

Vandali ab Hispania ad Africam transeunt.

Ibi catholicam fidem Ariana impietate subvertunt.

Per idem tempus Nestorius, Constantinopolitanus

episcopus, suae perfidiae molitur errorem; adversus quem Ephesina synodus congregata, ejus impium dogma condemnat.

Hoc etiam tempore diabolus in specie Moysi Judaeis in Creta apparens, dum eos per mare pede sicco ad terram repromissionis promittit perducere, plurimis necatis, reliqui, qui salvati sunt, confestim ad Christi gratiam convertuntur.

110. [5654] Martianus regnat annis VI.

Cujus initio Chalcedonense concilium geritur, ubi Eutyches cum Dioscoro Alexandrino episcopo condemnantur.

Hujus autem sexto imperii anno, Theodoricus rex Gothorum, cum ingenti exercitu Hispaniam ingreditur.

111. [5670] Leo Major cum Leone Minore regnat annis XVI Alexandria, et Aegyptus synodum Chalcedonensem

detrectans, errore Dioscori haeretici languens, immundo repleta spiritu, canina rabie latrat.

Per idem tempus apparuit haeresis Acephalorum Chalcedonense 102 concilium impugnantium, qui ideo Acephali, id est, sine capite nominantur, quia, quis primus eam haeresin introduxerit non invenitur, cujus haeresis peste plurimi hactenus orientalium languent.

112. [5687] Zenon regnat annis XVII.

Ab isto Acephalorum haeresis defenditur, et decreta Chalcedonensis concilii abdicantur.

Iste Zenon Leonem Augustum filium suum interficere quaerens, pro eo mater ejus alium figura similem obtulit, ipsumque Leonem occulte clericum fecit, qui in clericatu usque ad Justiniani tempora vixit.

Per idem tempus corpus Barnabae apostoli et Evangelium Matthaei ejus stylo scriptum, ipso revelante, repertum est.

113. [5714] Anastasius regnat annis XXVII.

Iste, Acephalorum errorem vindicans, episcopos Chalcedonensis synodi defensores exsilio damnat, Evangelia quoque, tanquam ab idiotis evangelistis composita, reprehendit atque emendat.

Eo tempore Fulgentius episcopus in confessione Dei et scientia claruit.

Trasemundus, Vandalorum rex, in Africa catholicas Ecclesias claudit, et CXX episcopos in Sardiniam mittit, contra Catholicos saevit.

Per idem tempus apud Carthaginem Olympus quidam Arianus, in balneis sanctam Trinitatem blasphemans, tribus igneis jaculis, angelo immittente, visibiliter est combustus.

Barbas quoque quidam Arianus episcopus, dum contra regulam fidei quemdam baptizans dixisset: « Baptizat te 103 Barbas, in nomine Patris, per Filium, in Spiritu

sancto, » statim aqua fontis illius quae fuerat ad baptizandum deportata nusquam apparuit.

Quod aspiciens, qui baptizandus erat, confestim ad catholicam Ecclesiam abiit, et juxta morem evangelicae fidei baptismum Christi suscepit.

114. [5723] Justinus Major regnat annis IX.

Iste synodi Chalcedonensis amator Acephalorum haeresim abdicat.

Hujus tempore, post Trasemundum Childericus, ex Valentiniani imperatoris captiva filia genitus, in Vandalis regnum suscepit, qui sacramento a Trasemundo astrictus, ne Catholicis in regno suo faveret, antequam regnum susciperet, episcopos ab exsilio reverti jussit, eisque proprias Ecclesias reformare praecepit.

115. [5762] Justinianus regnat annis XXXIX.

Iste,

Acephalorum haeresin suscipiens, omnes in regno suo episcopos tria Chalcedonensis concilii capitula damnare compellit.

In Alexandria Theodosiana et Gaiana haereses oriuntur.

In Hispaniam per Athanaildum tyrannum Romanus miles ingreditur.

Belisarius patricius mirabiliter de Persis triumphavit.

Qui deinde a Justiniano in Africam missus, Vandalorum gentem delevit.

In Italia quoque Tottila, Ostrogothorum rex, a Narse Romano patricio superatur.

Per idem tempus corpus sancti Antonii monachi divina revelatione repertum Alexandriam perducitur, et in ecclesia sancti Joannis Baptistae humatur.

104

116.

[5773] Justinus Minor regnat annis XI.

Hic ea quae adversus Chalcedonensem synodum fuerant

edita, destruxit, et symbolum CL Patrum sacrificii tempore concinendum populo praecepit.

Armenii tunc primum fidem Christi suscipiunt.

Gepidae exstinguntur a Longobardis.

Per idem tempus Martinus, Bracarensis episcopus, apud Gallaeciam prudentia et doctrina catholicae fidei clarus habetur.

Narses patricius, postquam sub Justiniano Augusto, Totilam Gothorum regem in Italia superavit, Sophiae Augustae Justini conjugis minis perterritus, Longobardos a Pannoniis invitavit, eosque in Italiam introduxit.

Hac tempestate Leovigildus, rex Gothorum, quasdam Hispaniae regiones sibi rebelles in potestatem sui regni superando redegit.

117. [5780] Tiberius regnat annis VII.

Longobardi, pulsis Romanis, Italiam adeunt; Gothi, per Hermenegildum

Leovigildi regis filium, bifarie divisi, mutua caede vastantur.

118. [5801] Mauricius regnat annis XXI.

Suevi a Leovigildo rege obtenti Gothis subjiciuntur; iidem quoque Gothi, Recaredo religiosissimo principe provocante, ad fidem catholicam convertuntur.

Abares adversus Romanos dimicantes, auro magis quam ferro pelluntur.

Ab Hunnis Thracia occupatur.

Hoc tempore Leander episcopus in Hispaniis ad gentis Gothorum conversionem doctrina fidei et scientiarum claruit.

105 119.

[5809] Phocas regnat annis VIII.

Iste seditione militari imperator effectus, Mauricium Augustum et multos nobilium interfecit.

Hujus tempore Prasini et Veneti per Orientem et Aegyptum civile bellum faciunt, ac sese mutua caede prosternunt.

Praelia quoque Persarum gravissima adversus rempub. excitantur; a quibus Romani fortiter debellati, provincias plurimas, usque ad Euphratem fluvium, et ipsam, ut dicunt, Hierosolymam amiserunt.

120. [5814] Heraclius dehinc quintum agit imperii annum.

Cujus initio Sclavi Graeciam Romanis tulerunt.

Persae Syriam, et Aegyptum, plurimasque provincias.

In Hispania quoque Sisebutus, Gothorum rex, quasdam ejusdem Romanae militiae urbes cepit, et Judaeos sui regni subditos ad Christi fidem convertit.

121. Fiunt igitur ab exordio mundi usque in praesentem aeram 654, hoc est in anno quinto imperatoris Heraclii, et quarto 106 gloriosissimi principis Sisebuti, anni quinquies mille octingenti quatuordecim.

122.

Residuum saeculi tempus humanae investigationi incertum est; omnem enim de hac re quaestionem Dominus noster Jesus Christus abstulit, dicens: Non est vestrum scire tempora, vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate.

Et alibi: De die autem, inquit, illa et hora, nemo scit, neque angeli coelorum,

nisi Pater solus.

Unusquisque ergo de suo cogitet transitu, sicut sacra Scriptura ait: In omnibus operibus

memorare novissima.

Quando enim unusquisque de saeculo migrat, tunc illi consummatio saeculi est.

Chronica

Recensio 1

INCIPIT CHRONICA ISIDORI

[§ 1]

Breuem temporum per generationes et regna primus ex nostris Iulius Africanus sub imperatore Marco Aurelio Antonino simplici historiae stilo elicuit.

Dehinc Eusebius Caesariensis atque sanctae memoriae Hieronymus chronicorum canonum multiplicem ediderunt historiam regnis simula c temporibus ordinatam.

Post hos alii atque alii, inter quos praecipue Victor Tonnonensis ecclesiae episcopus recensitis praedictorum historiis gesta sequentium aetatum usque ad consulatum Iustini iunioris expleuit.

[§ 2]

Horum nos temporum summam ab exordio mundi usque ad Augusti Eracli uel Sisebuti regis principatum quanta potuimus breuitate notauimus, adicientes e latere descendentem linea temporum, cuius indicio summa praeteriti saeculi cognoscatur.

[§ 3]

Sex diebus rerum omnium creaturam deus formauit: primo die condidit lucem, secundo firmamentum caeli, tertio speciem maris et terrae, quarto sidera, quinto pisces et uolucres, sexto bestias atque iumenta, nouissime ad similitudinem suam hominem primum Adam.

[§ 4]

CCXXX Adam annorum CCXXX genuit Seth, qui pro Abel natus est interpretaturque resurrectio quia in ipso resuscitatum est semen iustum, quod est stirpis filiorum dei.

[§ 5]

CCCCXXXV Seth annorum CCV genuit Enos, qui primus coepit inuocare nomen domini.

[§ 6]

DCXXV Enos annorum CXC genuit Cainan, cuius nomen interpretatur natura dei.

[§ 7]

DCCXCV Cainan annorum CLXX genuit Malalehel, cuius nomen dicitur plantatio dei.

[§ 8]

DCCCCLX Malalehel annorum CLXV genuit Iareth, qui interpretatur descendens siue roborans.

[§ 9]

ĪCXXII Iareth annorum CLXII genuit Enoch, qui translatus est a deo quique etiam nonnulla scripsisse fertur, sed ob antiquitatem suspectae fidei a patribus refutata sunt.

[§ 10]

ĪCCLXXXVII Enoch annorum CLXV genuit Matusalam, qui iuxta annorum seriem uixisse quattordecim annis post diluuium reperitur.

Propter quod eum nonnulli cum patre suo Enoch, qui translatus fuerat, aliquantulum fuisse, donec diluuium praeteriret, falsa opinione existimant.

[§ 11]

Hac generatione concupierunt filii dei filias hominum.

[§ 12]

ĪCCCCLIIII Matusalam annorum CLXVII genuit Lamech.

[§ 13]

Hac generatione Gigantes nati sunt.

[§ 14]

Hac quoque aetate Iubal ex genere Cain artem musicam repperit, cuius etiam frater Tubalcain aeris ferrique inuentor fuit.

[§ 15]

ĪDCXLII Lamech annorum CLXXXVIII genuit Noe, cuius diuino oraculo arca aedificare iubetur anno aetatis suae quingentesimo.

[§ 16]

His temporibus, ut refert Iosephus, scientes illi homines quod aut igne aut aquis perire poterant, in duabus columnis ex latere et lapide factis studia sua conscripserunt ne delerentur memoria quae sapienter inuenerant.

Quarum lapidea columna fertur diluuium euasisse et actenus in Syria permanere.

[§ 17]

ĪĪCCXLII Noe annorum DC factum legitur diluuium, cuius arcam Iosephus sedisse refert in montes Armeniae qui uocatur Ararat.

[§ 18]

Fuerunt autem Noe filii tres, ex quibus septuaginta duae gentes sunt ortae id est XV de Iafeth, XXX de Cham, XXVII de Sem.

[§ 19]

ĪĪCCXLIIII Sem anno secundo post diluuium genuit Arfatax, a quo Chaldei.

[§ 20]

ĪĪCCCLXXVIIII Arfatax annorum CXXXV genuit Salam, a quo antiqui Samaritae uel Indii.

[§ 21]

ĪĪDVIIII Sala annorum CXXX genuit Heber, a quo Hebrei nuncupati sunt.

[§ 22]

ĪĪDCXLIII Heber annorum CXXXIIII genuit Falech, cuius tempore turris aedificata est factaque linguarum diuisio.

Huius turris altitudo quinque milia centum septuaginta quattuor dicitur tenere passuum, paulatim a latioribus in angustiis coartata ut pondus inminens facilius sustentaret.

Describunt ibi templa marmorea lapidibus pretiosis auroque distincta et multa alia quae uidentur incredibilia.

Hanc turrem Nebroth gigans construxit, qui post confusionem linguarum migrauit inde ad Persas eosque ignem colere docuit.

[§ 23]

ĪĪDCCLXXIII Falech annorum CXXX genuit Ragau.

[§ 24]

His temporibus primum templa constructa sunt et quidam principes gentium tamquam dii adorari coeperunt.

[§ 25]

ĪĪDCCCCV Ragau annorum CXXXII genuit Seruch.

[§ 26]

Sub quo Scitarum regnum exortum est, ubi primus regnauit Tanus.

[§ 27]

ĪĪĪXXXV Seruch annorum CXXX genuit Nahor.

[§ 28]

Aegyptiorum regnum sumit principium, ubi primus regnauit Zoes.

[§ 29]

ĪĪĪCXIIII Nahor annorum LXXVIIII genuit Thara.

[§ 30]

Sub quo regnum Assyriorum Siciniorumque exoritur.

Sed primus in Assyriis regnauit Belus, quem quidam Saturnum existimant; primusque in Siciniis Agialeus, a quo Agialea noncupata est, quae actenus Peloponensis uocatur.

[§ 31]

ĪĪĪCLXXXIIII Thara annorum LXX genuit Abraham.

[§ 32]

Sub quo Zoroastres magiae inuentor a Nino rege occiditur

[§ 33]

murique Babyloniae a Semiramide regina Assyriorum aedificantur.

[§ 34]

ĪĪĪCCLXXXIIII Abraham annorum C genuit Isaac ex Sarra libera.

Nam primum ex ancilla Agar genuerat Ismahel, a quo Ismahelitarum genus, qui postea Agareni, ad ultimum Sarraceni sunt dicti.

[§ 35]

ĪĪĪCCCXLIIII Isaac annorum LX genuit geminos, quorum primus Esau. a quo Idumei, secundus Iacob, qui cognominatus est Israhel, a quo et Israhelitae sunt nuncupati.

[§ 36]

Hoc tempore regnum Graecorum inchoat, ubi primus regnauit Inachus.

[§ 37]

Cuius filius fuit Foroneus rex, qui primus in Graecia leges iudiciaque conscripsit.

[§ 38]

His temporibus apud lacum Tritonidem Minerua in specie uirginali apparuisse scribitur.

[§ 39]

ĪĪĪCCCCXXXIIII Iacob annorum XC genuit Ioseph.

[§ 40]

His temporibus Sirapis Iouis filius Aegyptiorum rex moriens in deos transfertur.

[§ 41]

et Memphis ciuitas in Aegypto conditur.

[§ 42]

ĪĪĪDXLIIII Ioseph annos CX.

[§ 43]

Hoc tempore Graecia Argo regnante habere segetes coepit delatis aliunde seminbus.

[§ 44]

ĪĪĪDCLXXXVIII Hebreorum seruitutis in Aegypto annos CXLIIII.

[§ 45]

His temporibus Prometheus fuisse scribitur, quemfingunt fabulae de luto formasse omines.

[§ 46]

Tunc etiam frater eius Atlans magnus est astrologus habitus

[§ 47]

Mercuriusque nepus Atlantis multarum artium peritus et ob hoc post mortem in deos translatus.

[§ 48]

Hac etiam aetate primus Prociclus quadrigam iunxit.

[§ 49]

Eodemque tempore Cecrobs Athenas condidit et ex nomine Mineruae Atticos Athenienses uocauit.

[§ 50]

Iste etiam bouem immolans primus in sacrificio Iouem adorare praecepit.

[§ 51]

Tunc primi Coretes et Coribantes modulatam in armis saltationem et consonam inuenerunt.

[§ 52]

Tunc etiam fuisse scribitur in Tessalia sub Diocalione factum diluuium

[§ 53]

et Faetontis fabulosum incendium.

[§ 54]

ĪĪĪDCCXXVIII Moyses annos XL in heremo rexit populum de seruitute Aegyptia liberatum.

[§ 55]

Hoc tempore Iudaei per Moysen simul cum lege et litteras habere coeperunt.

[§ 56]

Tunc templum Delphis construitur,

[§ 57]

Lacedemon conditur,

[§ 58]

uitis in Graecia inuenitur.

[§ 59]

ĪĪĪDCCLV Iosue successor Moysi rexit populum annos XXVII.

[§ 60]

His temporibus primus Erectonius Athenensium princeps in Graeciam quadrigam iunxit.

[§ 61]

ĪĪĪDCCXCV Gothonihel annos XL.

[§ 62]

Cadmus regnat Thebis, qui primus Graecas litteras adinuenit.

[§ 63]

Per idem tempus primi Clinus et Anfion apud Graecos in musica arte claruerunt

[§ 64]

Ideique Dactili ferrum eo tempore inuenerunt.

[§ 65]

ĪĪĪDCCCLXXV Aoth annos LXXX.

[§ 66]

His temporibus fabulae fictae sunt de Treptolemo, quod iubente Cerere serpentium pinnis gestatus indigentibus frumenta uolando distribuerit;

[§ 67]

de Hipocentarius, quod equorum hominumque fuerint natura permixti;

[§ 68]

de Cerbero tricipite inferorum cane;

[§ 69]

de Frixo et Helle sorore sua, quod ariete uecti per aerem uolauerint;

[§ 70]

de Gorgone meretrice, quae crinita serpentibus fuerit et aspicientes conuertebat in lapides;

[§ 71]

de Bellorofonte, quod equo pinnis uolante sit uectus;

[§ 72]

de Anfione, quod citharae cantu lapides et saxa commouerit.

[§ 73]

ĪĪĪDCCCCXV Debbora annos XL.

[§ 74]

Per idem tempus Apollo medicinae artem inuenit.

[§ 75]

Fabula quoque tunc ficta est de fabro Dedalo et eius Icaro filio, quod coaptatis sibi pinnis uolauerint.

[§ 76]

Hac aetate primus regnat Latinis Picus, qui fertur fuisse Saturni filius.

[§ 77]

ĪĪĪDCCCCLV Gedeon annos XL.

[§ 78]

Vrbs Tyria construitur.

[§ 79]

Orfeus Trax Linusque magister Herculis artis musicae inuentores clari habentur.

[§ 80]

Argonautarum nauigatio scribitur.

[§ 81]

ĪĪĪDCCCCLVIII Abimelech annos III.

[§ 82]

Iste LXX fratres suos interfecit.

[§ 83]

ĪĪĪDCCCCLXXXI Tola annos XXIII.

[§ 84]

Huius temporibus in Troia post Laumedontem regnauit Priamus.

[§ 85]

Tunc fabula ficta est de minotauro bestia laberinto inclusa.

[§ 86]

ĪĪĪĪIII Iait annos XXII.

[§ 87]

Per haec tempora Hercules agonem Olympiacum constituit

[§ 88]

atque in Libia Anteum occidit.

[§ 89]

ĪĪĪĪVIIII Iepte annos VI.

[§ 90]

Huius tempore Hercules quinquagesimum secundum annum agens ob morbi dolorem sese flammis iniecit.

[§ 91]

Per idem tempus Alexander Helenam rapuit Troianumque bellum decennale surrexit.

[§ 92]

ĪĪĪĪXVI Abessa annos VII.

[§ 93]

Amazones arma sumpserunt.

[§ 94]

ĪĪĪĪXXIIII Abdon annos VIII.

[§ 95]

Cuius anno tertio Troia capta est

[§ 96]

et Aeneas Italiam uenit.

[§ 97]

Hac aetate Carmentis nympha Latinas litteras repperit.

[§ 98]

ĪĪĪĪXLIIII Samson annos XX.

[§ 99]

Ascanius Aeneae filius Albam condidit.

[§ 100]

Vlixis quoque fabulae uel sirenarum eodem tempore fictae sunt.

[§ 101]

ĪĪĪĪLXXXIIII Heli sacerdos annos XL.

[§ 102]

Arca testamenti ab alienigenis capitur

[§ 103]

regnumque Siciniorum finitur.

[§ 104]

ĪĪĪĪCXXIII Samuhel et Saul annos XL.

[§ 105]

Lacedemoniorum regnum exoritur

[§ 106]

atque Homerus fuisse putatur.

[§ 107]

ĪĪĪĪCLXIIII Dauid regnauit annos XL.

[§ 108]

Codrus sponte se hostibus offerens interimitur.

[§ 109]

Cartago a Didone aedificatur.

[§ 110]

Prophetantibus in Iudaea Gad, Nathan et Asaph.

[§ 111]

ĪĪĪĪCCIIII Salomon regnauit annos XL.

[§ 112]

Iste quarto regni sui anno templum Hierusolimis aedificauit consummauitque anno octauo.

[§ 113]

ĪĪĪĪCCXXI Roboam regnauit annos XVII.

[§ 114]

Sub quo decem tribus a duabus separatae sunt et reges in Samaria habere coeperunt.

[§ 115]

Hac aetate Samus conditur.

[§ 116]

Sibilla Eritria inlustris habetur.

[§ 117]

ĪĪĪĪCCXXIIII Abia regnauit annos III.

[§ 118]

Sub quo Hebreorum pontifex maximus Abimelech insignis est habitus.

[§ 119]

ĪĪĪĪCCLXV Asa regnauit annos XLI.

[§ 120]

Prophetabant in Iudaea Achias, Ieu, Amos, Iohel et Azarias.

[§ 121]

ĪĪĪĪCCXC Iosaphat regnauit annos XXV.

[§ 122]

Prophetabant Helias et Heliseus, Abdias, Azarias et Micheas.

[§ 123]

ĪĪĪĪCCXCVIII Ioram regnauit annos VIII.

[§ 124]

Prophetabant Helias et Heliseus et Abdias.

[§ 125]

ĪĪĪĪCCXCVIIII Ochozias regnauit annum I.

[§ 126]

Helias rapitur.

[§ 127]

ĪĪĪĪCCCVI Athalia regnauit annos VII.

[§ 128]

Ionadab, filius Recab, sacerdos clarus habetur

[§ 129]

et Ioiade pontifex, qui solus post Moysen uixisse annis CXXX perhibetur.

[§ 130]

ĪĪĪĪCCCXLVI Ioas regnauit annos XL.

[§ 131]

Zacharias propheta interficitur

[§ 132]

et Heliseus moritur.

[§ 133]

Ligurgus quoque legislator Apollinis insignis habetur.

[§ 134]

ĪĪĪĪCCCLXXV Amasias regnauit annos XXVIIII.

[§ 135]

ĪĪĪĪCCCCXXVII Ozias regnauit annos LII.

[§ 136]

Sardanapallus rex incendio concrematur

[§ 137]

Asyriorumque regnum in Medos transfertur.

[§ 138]

Tunc Esiodus poeta claruit

[§ 139]

atque Fidon Argiuus mensuras et pondera repperit.

[§ 140]

Per idem tempus Olympias prima a Graecis constituitur.

[§ 141]

Osee, Amos, Esaia et Iona in Iudaea prophetantibus.

[§ 142]

ĪĪĪĪCCCCXLIII Ioathan regnauit annos XVI.

[§ 143]

Rremus Romulusque nascuntur.

[§ 144]

Prophetantibus in Iudaea Osee et Iohel, Esaia et Michea.

[§ 145]

ĪĪĪĪCCCCLVIIII Achaz regnauit annos XVI.

[§ 146]

Huius temporibus Romulus Romam condidit,

[§ 147]

et Sennacherib Assyriorum rex decem tribus in Medis transtulit atque in Iudaea Samaritas accolas misit.

[§ 148]

ĪĪĪĪCCCCLXXXVIII Ezechias regnauit annos XXVIIII.

[§ 149]

Sub quo prophetabant Esaias et Osee.

[§ 150]

Hoc tempore Romulus primus milites ex populo sumpsit centumque a populo nobilissimos uiros elegit, qui ob aetatem senatores, ob cura mac sollicitudinem rei publicaepatres uocati sunt.

[§ 151]

ĪĪĪĪDXLIII Manasses regnauit annos LV.

[§ 152]

Per idem tempus Romanis praefuit Numa Pompilius, qui primus Vestales uirgines instituit

[§ 153]

duosque menses Ianuarium et Februarium decem mensibus anni adiecit.

[§ 154]

Tunc quoque Sibilla Samia claruit.

[§ 155]

ĪĪĪĪDLV Amon regnauit annos XII.

[§ 156]

Huius temporibus Tullius Hostilius prior in re publica censum egit, primusque purpura et fascibus usus est.

[§ 157]

ĪĪĪĪDLXXXVII Iosias regnauit annos XXXII.

[§ 158]

Tales Milesius primus phisicus clarus habetur.

[§ 159]

Prophetantibus in Iudaea Heremia, Olda et Sofonia.

[§ 160]

ĪĪĪĪDCXVIII Ioachim regnauit annos XI.

[§ 161]

Huius tertio anno Nabuchodonosor Iudaeam captam tributariam fecit.

[§ 162]

Tunc Danihel, Ananias, Azarias et Misahel in Babylone claruerunt.

[§ 163]

ĪĪĪĪDCVIIII Sedecias regnauit annos XI.

[§ 164]

Hunc rex Babyloniae secundo ueniens ad Hierusalem cum populum captiuum ducit templo incenso anno aedificationis suae CCCCLIIII.

[§ 165]

Per idem tempus Sappho mulier in diuerso poemate claruit.

[§ 166]

Solon leges Atheniensibus dedit.

[§ 167]

ĪĪĪĪDCLXXVIIII Hebreorum captiuitas annos LXX, in quibus ignis ab altario sublatus et absconditus in puteo post septuagesimo regressionis anno adsumitur inuentus uiuus.

[§ 168]

Per idem captiuitatis tempus Iudith historia conscribitur.

[§ 169]

Pythagoras quoque philosophus et arithmeticae artis inuentor clarus habetur.

[§ 170]

ĪĪĪĪDCCXIII Darius regnauit annos XXXIIII.

[§ 171]

Huius secundo anno Iudaeorum est resoluta captiuitas, a quo tempore in Hierusalem non reges, sed principes fuerunt usque ad Aristobulum.

[§ 172]

Tunc Romani pulsis regibus consules habere coeperunt.

[§ 173]

ĪĪĪĪDCCXXXIII Xerxes regnauit annos XX.

[§ 174]

Escilius, Pindarus, Sophocles et Euripides tragoediarum scriptores celebrantur insignes.

[§ 175]

Herodotus quoque historiarum scriptor et Zeusis agnoscitur pictor.

[§ 176]

ĪĪĪĪDCCLXXIII Artaxerxes, qui et Longimanus, regnauit annos XL.

[§ 177]

Eo regnante Esdras sacerdos legem renouauit.

[§ 178]

Neemias muros Hierusolimorum restituit.

[§ 179]

Aristarcus etiam et Aristophanes atque Sofocles tragoediarum scriptores habiti sunt.

[§ 180]

Hippocrates quoque medicus ac Socrates philosophus et Democritus claruerunt.

[§ 181]

ĪĪĪĪDCCXCII Darius, qui et Notus, regnauit annos XVIIII.

[§ 182]

Plautus nascitur.

[§ 183]

ĪĪĪĪDCCCXXXII Artaxerxes regnauit annos XL.

[§ 184]

Huius tempore Hester historia docetur esse expleta.

[§ 185]

Plato quoque et Xenofon Socratici insignes habentur.

[§ 186]

ĪĪĪĪDCCCLVIII Artaxerxes, qui et Ochus, regnauit annos XXVI.

[§ 187]

Demosthenes orator agnoscitur.

[§ 188]

Aristoteles philosophus praedicatur.

[§ 189]

Plato moritur.

[§ 190]

ĪĪĪĪDCCCLXII Xerxes Ochi filius regnauit annos IIII.

[§ 191]

Exenocrates philosophus inlustris habetur.

[§ 192]

ĪĪĪĪDCCCLXVIII Darius regnauit annos VI.

[§ 193]

Alexander Illirios et Traces superans dehinc Hierusolimam capit atque templum ingressus deo hostias immolauit.

[§ 194]

Hucusque Persarum regnum stetit, dehinc reges Graecorum incipiunt.

[§ 195]

ĪĪĪĪDCCCLXXIII Alexander Macedo regnauit annos V. Huius enim quinque anni postremi in ordine numerantur, quibus monarchiam orbis obtinuit, nam septem eius priores in Persarum regibus supputantur.

Dehinc Alexandriae reges incipiunt.

[§ 196]

ĪĪĪĪDCCCCXII Ptolomeus Lagi filius regnauit annos XL.

[§ 197]

Hinc Iudaeam capiens plurimos Hebreorum in Aegypto transtulit.

[§ 198]

Hoc tempore Zenon stoicus et Menander comicus et Theufrastes philosophus claruerunt.

[§ 199]

Per idem etiam tempus Machabeorum liber inchoat primus.

[§ 200]

ĪĪĪĪDCCCCLI Ptolomeus Philadephus regnauit annos XXXVIII.

[§ 201]

Hic Iudaeos, qui in Aegypto erant, absoluit et uasa sancta Eleazaro pontifici restituens septuaginta interpretes petit ac diuinas scripturas in Graecum eloquium transtulit.

[§ 202]

Per idem tempus Aratus astrologus agnoscitur

[§ 203]

atque argentei nummi primum Romae constituuntur.

[§ 204]

ĪĪĪĪDCCCCLXXVII Ptolomeus Euergetes regnauit annos XXVI.

[§ 205]

Sub quo Ihesus filius Sirach sapientiae librum conposuit.

[§ 206]

ĪĪĪĪDCCCCXCIIII Ptolomeus Philopator regnauit annos XVII.

[§ 207]

Ab isto Iudaei proelio uicti, LX milia armatorum corruerunt.

[§ 208]

Siciliamque Marcellus consul obtinuit.

[§ 209]

VXIII Ptolomeus Epiphanes regnauit annos XXIIII.

[§ 210]

Huius tempore gesta sunt quae secundi libri Machabeorum historia continet.

[§ 211]

Hac aetate poeta Ennius celebratur.

[§ 212]

VLIII Ptolomeus Philometor regnauit annos XXXV.

[§ 213]

Hunc Antiochus proelio superauit it Iudaeos uaria calamitate oppressit.

[§ 214]

Per idem tempus Scipio Africam uicit.

[§ 215]

VLXXXII Ptolomeus Euergetes regnauit annos XXVIIII.

[§ 216]

Hoc tempore per consulem Brutum Spania a Romanis obtenta est.

[§ 217]

VXCVIIII Ptolomeus Soter regnauit annos XVII.

[§ 218]

Varro Ciceroque nascuntur.

[§ 219]

Traces Romanis subiciuntur.

[§ 220]

VCVIIII Ptolomeus Alexander regnauit annos X.

[§ 221]

Syria per Gabinium ducem in Romanorum dominio transit.

[§ 222]

Poeta quoque Lucretius nascitur, qui postea sese furore amatorio interfecit.

[§ 223]

VCXVII Ptolomeus Cleopatrae filius regnauit annos VIII.

[§ 224]

Per idem tempus Plotius Gallus Romae Latinam rhetoricam docuit primus.

[§ 225]

Tunc quoque Sallustius historiographus nascitur.

[§ 226]

VCXLVII Ptolomeus Dionisius regnauit annos XXX.

[§ 227]

Pompeius Hierusolima capta Iudaeos Romanis tributarios efficit.

[§ 228]

Per idem tempus Cato philosophus agnoscitur.

[§ 229]

Virgilius Oratiusque nascuntur.

[§ 230]

Apollodorus praeceptor Augusti clarus habetur.

[§ 231]

Cicero laude oratoria celebratur.

[§ 232]

VCXLVIIII Cleopatra regnauit annos II, quia tertio eius anno Iulius Caesar sumit imperium.

[§ 233]

VCLIIII Gaius Iulius Caesar regnauit annos V.

[§ 234]

Hic primus Romanorum singulare obtinuit principatum, a quo etiam Caesares appellati sunt, Abhinc sequuntur imperatores.

[§ 235]

VCCX Octauianus Augustus regnauit annos LVI.

[§ 236]

Sub cuius imperio LXVIIII ebdomades in Danihelo sciptae conplentur

[§ 237]

et cessante regno ac sacerdotio Iudaeorum Dominus Ihesus Xristus ex Virgine nascitur anno regni eius quadragesimo secundo.

[§ 238]

VCCXXXIII Tiberius filius Augusti regnauit annos XXIII.

[§ 239]

Huius octauo decimo anno Dominus crucifixus est peractis a principio mundi annis VCCXXVIII.

[§ 240]

VCCXXXVII Gaius Caligola regnauit annos IIII.

[§ 241]

Hic in deos se transferens in templo Hierusolimorum statuam Iouis sub nomine suo poni iussit.

[§ 242]

Per idem tempus Matheus apostolus euangelium in Iudaea primus scripsit.

[§ 243]

VCCLI Claudius regnauit annos XIIII.

[§ 244]

Petrus ad superandum Simonem magum Romam pergit.

[§ 245]

Marcus quoque euangelista Alexandriae Xristum euangelizat.

[§ 246]

VCCLXV Nero regnauit annos XIIII.

[§ 247]

Huius temporibus Simon magus cum altercationem proposuisset cum Petro et Paulo apostolis, dicens se quendam uirtutem esse dei magnam, medio die dum ad patrem uolare promittit in caelum, a daemonibus, quibus in aera ferebatur, adiurante eos Petro per deum, Paulo uero orante dimissus crepuit.

Ob cuius necem a Nerone Petrus crucifigitur, Paulus gladio caeditur.

[§ 248]

Hac tempestate Persius poeta moritur.

[§ 249]

Lucanus quoque ac Seneca praeceptor Neronis interficiuntur.

[§ 250]

VCCLXXV Vespasianus regnauit annos X.

[§ 251]

Huius secundo anno Titus Hierusolimam cepit atque subuerit, ubi undecies centena milia Iudaeorum fame et gladio perierunt, sed et praeter hos centum milia publice uenundata sunt.

[§ 252]

VCCLXXVII Titus regnauit annos II.

[§ 253]

Iste in utraque lingua tanto facundissimus extitit, ut causas Latine ageret, poemata et tragoedias Graece conponeret.

[§ 254]

Tanto autm bellicosissimus ut in expugnatione Hierusolimorum sub patre militans duodecim propugnatores duodecim sagittarum confoderet ictibus.

[§ 255]

Porro in imperio tantae bonitatis fuit, ut nullum omnino puniret, sed conuictos aduersum se coniuratione dimitteret, atuqe in eadem familiaritate, qua antea habuerat, retineret.

[§ 256]

Huius etiam inter omnia fuit illud celbre dictum perdidisse diem, quo nihil boni fecerat.

[§ 257]

VCCXCIII Domitianus frater Titi regnauit annos XVI.

[§ 258]

Hic post Neronem secundus xristianos persequitur.

[§ 259]

Sub quo et apostolus Iohannes in Pathmos insula religatur.

[§ 260]

Iste multos senatorum in exilio mittit ac perimit

[§ 261]

cunctosque qui de genere Dauid erant interfici iussit, ut nullus Iudaeorum ex regali superesset origine.

[§ 262]

VCCXCIIII Nerua regnauit annum I.

[§ 263]

Iohannes apostolus ab exilio Ephesum redit atque efflagitatus ab Asiae episcopis euangelium nouissimus edidit.

[§ 264]

VCCCXIII Traianus regnauit annos XVIIII.

[§ 265]

Iste Asia et Babylonia capta usque ad Indiae fines post Alexandrum accessit.

[§ 266]

Huius temporibus Simon Cleopas Hierusolimorum episcopus crucifigitur

[§ 267]

et requiescit Iohannes apostolus.

[§ 268]

VCCCXXXIIII Adrianus regnauit annos XXI.

[§ 269]

Hic Iudaeos secundo rebelles subiugat urbemque Hierusolimam restaurat eamque ex nomine suo Heliam uocat.

[§ 270]

Per idem tempus Aquila Ponticus interpres secundus post LXX oritur

[§ 271]

et Basilides heresiarces agnoscitur.

[§ 272]

VCCCLVI Antoninus Pius regnauit annos XXII.

[§ 273]

Iste ob hoc tale cognomentum accepit, quia in omni regno Romano cautionibus incensis cunctorum debita relaxauit, unde et Pater patriae appellatus est.

[§ 274]

Eo regnante Valentinus et Marcion heresiarces produntur

[§ 275]

atque Gallienus medicus Pergamo genitus Romae clarus habetur.

[§ 276]

VCCCLXXV Antoninus minor regnauit annos XVIII.

[§ 277]

Montanus Catafrigarum auctor et Titianus, a quo heresis Encratitarum, exorti sunt.

[§ 278]

VCCCLXXXVIII Commodus regnauit annos XIII.

[§ 279]

Theodotion Ephesius interpres tertius apparuit

[§ 280]

atque Ireneus episcopus Lugdunensis in doctrina habetur insignis.

[§ 281]

VCCCLXXXVIIII Helius Pertinax regnauit annum I.

[§ 282]

Hic supplicante senatu ut uxorem Augustam et filium Caesaremfaceret, rennuens ait sufficere sibi debere quod ipse imperaret inuitus.

[§ 283]

VCCCCVII Seuerus Pertinax regnauit annuos XVIII.

[§ 284]

Symmachus interpres quartus agnoscitur.

[§ 285]

Narcissus Hierusolimorum episcopus uirtutibus plurimis celebratur.

[§ 286]

Tertullianus Afer in ecclesia insignis habetur.

[§ 287]

Origenes Alexandriae studiis eruditur.

[§ 288]

VCCCCXIIII Antoninus Caracalla Seueri filius regnauit annos VII.

[§ 289]

In Hiericho quinta editio diuinarum scripturarum inuenta est, cuius auctor non apparet.

[§ 290]

VCCCCXV Macrinus regnauit annum I.

[§ 291]

VCCCCXVIII Aurelius Antoninus regnauit annos III.

[§ 292]

Sexta editio inuenta est Nicopoli.

[§ 293]

Sabellius heresiarces oritur.

[§ 294]

VCCCCXXXI Alexander regnauit annos XIII.

[§ 295]

Origenes Alexandriae claruit

[§ 296]

et Romae Vlpianus insignis iuris peritus.

[§ 297]

VCCCCXXXIIII Maximinus regnauit annos III.

[§ 298]

Iste primus ex militari corpore absque decreto senatus imperator efficitur

[§ 299]

et xristianos persequitur.

[§ 300]

VCCCCXLI Gordianus regnauit annos VII.

[§ 301]

Flauianus testimonio Spiritus sancti in specie columbae super caput eius descendentis Romae episcopus ordinatur, licet quidam hoc uerius de Zeferino adfirment.

[§ 302]

VCCCCXLVIII Philippus regnauit annos VII.

[§ 303]

Iste prior inter imperatores credidit Xristo.

[§ 304]

Cuius etiam primo anno millesimus annus Romanae urbis fuisse docetur expletus.

[§ 305]

VCCCCXLVIIII Decius regnauit annum I.

[§ 306]

Sanctus Antonius monahus Aegypto docetur exortus.

[§ 307]

VCCCCLI Gallus et Volusianus filius regnauerunt annos II.

[§ 308]

Nouatus Cypriani episcopi presbyter Romam ueniens Nouatianam heresem condidit.

[§ 309]

VCCCCLXVI Valerianus cum Gallieno regnauit annos XV.

[§ 310]

Cyprianus primum rhetor, deinde episcopus martyrio coronatur.

[§ 311]

Gothi quoque Graeciam, Macedoniam, Asiam Pontumque depopulant.

[§ 312]

Valerianus xristianis persecutionem mouens, a rege Persarum captus ibi in dedecore uitae consenuit.

[§ 313]

VCCCCLXVIII Claudius regnauit annos II.

[§ 314]

Iste Gothos Illiricum Macedoniamque uastantes exsuperat.

[§ 315]

Paulus Samosatenus heresiarces agnoscitur.

[§ 316]

VCCCCLXXIII Aurelianus regnauit annos V.

[§ 317]

Hic persecutionem aduersus xristianos efficiens fulmine corripitur et nec mora occiditur.

[§ 318]

VCCCCLXXIIII Tacitus regnauit annum I.

[§ 319]

Huius uitae breuitas gestorum nihil dignum praenotat.

[§ 320]

VCCCCLXXX Probus regnauit annos VI.

[§ 321]

Manicheorum heresis orta est.

[§ 322]

VCCCCLXXXII Carus cum filio Carino et Numeriano regnauit annos II.

[§ 323]

Carus postquam de Persis triumphauit, uictor circa Tigridem castra ponens ictu fulminis concidit.

[§ 324]

VDII Diocletianus et Maximianus regnauerunt annos XX.

[§ 325]

Diocletianus diuinis libris adustis xristianos toto orbe persequitur.

[§ 326]

Iste primus gemmas uestibus calciamentisque inseri iussit, dum sola purpura retro principes uterentur.

[§ 327]

VDIIII Galerius regnauit annos XXX.

[§ 328]

Huius breuitas imperii nihil dignum historiae contulit.

[§ 329]

VDXXXIIII Constantinus regnauit annos XXX.

[§ 330]

Iste primus imperatorum xristianus effectus licentiam dedit xristianis libere congregari et in honore Xristi basilicas construi.

[§ 331]

His temporibus heresis Arriana exoritur Nicenumque concilio a Constantino ad condemnationem Arrii congregatur.

[§ 332]

Donatistarum scisma oboritur.

[§ 333]

Per idem tempus crux Domini ab Helena Constantini matre Hierusolimis reperta est.

[§ 334]

Constantinus autem in extremo uitae suae ab Eusebio Nicomediense episcopo baptizatus in Arrianum dogma conuertitur.

Heu pro dolor bono usus principio et fine malo !

[§ 335]

VDLVIII Constantinus et Constans regnauerunt annos XXIIII.

[§ 336]

Constans Arrianus effectus catholicos toto orbe persequitur.

[§ 337]

Cuius etiam fauore Arrius fretus, dum in Constantinopolim ad ecclesiam pergeret aduersus nostros de fide dimicaturus, diuertens per forum Constantini ad necessariam causam, uiscera eius repente simul cum uita effusa sunt.

[§ 338]

Per idem tempus Athanasius et Hilarius doctrina et confessione fidei celebrantur.

[§ 339]

Heresis Antropomorfitarum in Syria et Macedoniana in Constantinopoli nascitur.

[§ 340]

Donatus artis grammaticae scriptor ac praeceptor Hieronymi Romae inlustris habetur.

[§ 341]

Antonius monachus moritur.

[§ 342]

Ossa Andreae et Lucae apostolorum Constantinopoli transferuntur.

[§ 343]

VDLX Iulianus regnauit annos II.

[§ 344]

Hic ex clerico imperator effectus in idolorum cultu conuertitur martyriaque infert xristianis

[§ 345]

Qui etiam dum in odio Xristi templum in Hierusolimis Iudaeis reparare permisisset atque ex omnibus prouinciis Iudaei collecti noua templi fundamenti iacerent, subito nocte oborto terrae motu saxa ab imo fundamentorum excussa longe lateque sparsa sunt.

Igneus quoque globus ab interiore aede templi egressus plurimos eorum suo prostauit incendio.

Quo terrore reliqui pauefacti Xristum confitebantur inuiti, et ne hoc casu crederent factum, sequenti nocte in uestimentis cunctorum crucis apparuit signum.

[§ 346]

VDLXI Iouianus regnauit annum I.

[§ 347]

Qui dum se ab exercitu imperatorem fieri conspiceret seque xristianum adfirmans paganis praeesse non posse adsereret, «et nos», inquit omnis exercitus, «qui per Iulianum nomen Xristi abiecimus, tecum xristiani esse uolumus».

Quibus ille auditis imperii sceptra suscepit.

[§ 348]

VDLXXV Valentinianus et Valens frater eius regnauerunt annos XIIII.

[§ 349]

Gothi apud Strium bifarie in Fridigerno et Atalarico diuisi sunt.

Sed Fridigernus Atalaricum Valentis auxilio superans huius beneficii gratia ex catholico Arrianus cum omni gente Gothorum effectus est.

[§ 350]

Tunc Gulfilas eorum episcopus Gothicas litteras repperit et utrumque testamentum in linguam propriam transtulit.

[§ 351]

Fotinus quoque et Eunomius atque Apollinaris heretici eo tempore agnoscuntur.

[§ 352]

VDLXXXI Gratianus cum fratre Valentiniano regnauit annos VI.

[§ 353]

Ambrosius Mediolanensis episcopus in catholicorum dogmate claruit.

[§ 354]

Priscillanus heresim sui nominis condidit.

[§ 355]

Martinus episcopus Turonorum Galliae ciuitatis multis miraculorum signis effulsit.

[§ 356]

VDXC Valentinianus cum Theodosio regnauit annos VIIII.

[§ 357]

Synodus Constantinopoli CL sanctorum patrum collegitur, in quo omnes hereses condemnatur.

[§ 358]

Hieronymus presbyter in Bethleem toto mundo clarus habetur.

[§ 359]

Priscillianus accusante Itacio a Maximo tyranno gladio caeditur.

[§ 360]

Per idem tempus caput Iohannis baptistae Constantinopoli est perductum et in septimo miliario ciuitatis humatum.

[§ 361]

Gentium quoque templa per totum orbem iubente Theodosio eodem tempore subuertuntur, nam adhuc intemerata manebant.

[§ 362]

VDXCIII Theodosius cum Arcadio et Honorio regnauit annos III.

[§ 363]

Per idem tempus Iohannes anachorita insigniter claruit.

[§ 364]

Qui etiam Theodosio consulenti de Eugenio tyranno uictoriam illi praedixit.

[§ 365]

VDCVI Arcadius cum fratre Honorio regnauit annos XIII.

[§ 366]

Huius temporibus Donatus Epiri episcopus uirtutibus insignis est habitus.

Qui draconem ingentem expuens in ore eius necauit, quem octo iuga boum ad locum incendii uix trahere potuerunt, ne aere putredo eius corrumperet.

[§ 367]

Per idem tempus corpora sanctorum Abbacuc et Micheae prophetarum diuina reuelatione produntur.

[§ 368]

Gothi Italiam, Vuandali atque Alani Gallias adgrediuntur.

[§ 369]

Augustinus quoque episcopus doctrinae scientia insignis habetur.

[§ 370]

Iohannes quoque Constantinopolitanus et Theophilus Alexandrinus inlustres episcopi praedicantur.

[§ 371]

VDCXXI Honorius cum Theodosio minore fratris filio regnauit annos XV.

[§ 372]

His imperantibus Gothi Romam capiunt.

[§ 373]

Vuandali quoque Spanias et Sueui Gallaeciam occupant.

[§ 374]

Hac tempestate Pelagius aduersus Xristi gratiam erroris sui dogmata praedicat, ad cuius damnationem concilium apud Cartaginem CCXIIII episcoporum congregantur.

[§ 375]

Hoc tempore Cyrillus Alexandriae episcopus insignis est habitus.

[§ 376]

VDCXLVIII Theodosius minor Arcadii filius regnauit annos XXVII.

[§ 377]

Gens Vuandalorum ab Spaniis ad Africam transit ibique catholicam fidem Arriana impietate subuertit.

[§ 378]

Per idem tempus Nestorius Constantinopolitanus episcopus suae perfidiae molitur errorem, aduersus quem Ephesena synodus congregata eius impia dogma condemnat.

[§ 379]

Hoc etiam tempore diabolus in specie Moysi Iudaeis in Creta apparens, dum eos per mare pede sicco ad terram repromissionis promittit perducere, plurimis necatis reliqui, qui saluati sunt, confestim ad Xristi gratiam conuertuntur.

[§ 380]

VDCLIIII Marcianus regnauit annos VI.

[§ 381]

Cuius initio Calcedonense concilium geritur, ubi Eutices cum Dioscoro Alexandrino episcopo condemnantur.

[§ 382]

Huius etiam sexto imperatoris anno Theudericus rex Gothorum cum ingenti exercitu Spaniam ingreditur.

[§ 383]

VDCLXX Leo maior cum Leone minore regnauit annos XVI.

[§ 384]

Alexandria et Aegyptus errore Dioscori heretici languens inmundo repleta spiritu canina rabie latrat.

[§ 385]

Per idem tempus apparuit heresis Acefalorum Calcedonense concilium inpugnantium.

Atque ideo “Acefali”, id est sine capite, nominantur, quia quis primus eam heresem introduxerit, non inuenitur.

Cuius heresis peste plurimi actenus Orientalium languent.

[§ 386]

VDCLXXXVII Zenon regnauit annos XVII.

[§ 387]

Iste Zenon Leonem Augustum filium suum interficere quaerens, pro eo mater eius alium figura similem obtulit ipsumque Leonem occulte clericum fecit.

Quique in clericatu usque ad Iustiniani tempore uixit.

[§ 388]

Per idem tempus corpus Barnabae apostoli et euangelium Mathei eius stilo scriptum ipso reuelante repertum est.

[§ 389]

VDCCXIIII Anastasius regnauit annos XXVII.

[§ 390]

Trasamundus Vuandalorum rex catholicas ecclesias claudit et CXX episcopos exilio in Sardiniam mittit.

[§ 391]

Fulgentius quoque in confessione fidei et scientia floruit.

[§ 392]

Per idem tempus apud Cartaginem Olimpius quidam Arrianus in balneis sanctam trinitatem blasphemans tribus igneis iaculis angelo emittente uisibiliter est conbustus.

[§ 393]

Barbas quoque quidam Arrianus episcopus, dum contra regulam fidei quendam baptizans dixisset «baptizat te Barbas in nomine Patris per Filium in Spiritu sancto», statim aqua, quae fuerat ad baptizandum deportata, nusquam conparuit.

Quod aspiciens qui baptizandus erat confestim ad catholicam ecclesiam abiit et iuxta morem fidei baptismum Xristi suscepit.

[§ 394]

VDCCXXII Iustinus maior regnauit annos VIII.

[§ 395]

Post Trasamundum Childericus ex Valentiniani imperatoris captiua filia genitus in Vuandalis regnum suscepit.

[§ 396]

Qui sacramento a Trasamundo obstrictus, ne catholicis in regno suo consuleret, antequam regnum susciperet episcopos ab exilio reuerti iussit eisque ecclesias reformari praecepit.

[§ 397]

VDCCLXI Iustinianus regnauit annos XXXVIIII.

[§ 398]

Belisarius patricius mirabiliter de Persis triumpauit.

[§ 399]

Qui deinde a Iustiniano in Africam missus Vuandalorum gentem deleuit.

[§ 400]

Per idem tempus corpus sancti Antonii monachi diuina reuelatione repertum Alexandria perducitur et ecclesia sancti Iohannis baptistae humatur.

[§ 401]

VDCCLXXII Iustinus minor regnauit annos XI.

[§ 402]

Narsis patricius postquam sub Iustiniano Augusto Totilanem Gothorum regem in Italiam superauit, Sofiae Augustae Iustini coniugis minis perterritus Langobardos a Pannoniis inuitauit eosque in Italiam introducit.

[§ 403]

Hac tempestate Leuuigildus rex Gothorum quasdam Spaniae regiones sibi rebelles in potestatem sui regni superando redigit.

[§ 404]

VDCCLXXVIIII Tiberius regnauit annos VII.

[§ 405]

Gothi per Ermenegildum Leuuigildi regis filium bifariae diuisi mutua caede uastantur.

[§ 406]

VDCCC Mauricius regnauit annos XXI.

[§ 407]

Sueui a Leuuigi rege obtenti Gothis subiciuntur.

[§ 408]

Gothi Reccaredo principe innitente ad fidem catholicam reuertuntur.

[§ 409]

Auares aduersus Romanos dimicantes auro magis quam ferro pelluntur.

[§ 410]

VDCCCVIII Focas regnauit annos VIII.

[§ 411]

Iste seditione militari imperator effectus Mauricium Augustum nobiliumque multos interfecit.

[§ 412]

Huius tempore Prasini et Veneti per Orientem uel Aegyptum ciuile bellum faciunt ac sese mutua caede prosternunt.

[§ 413]

Proelia quoque Persarum grauissima aduersus rem publicam excitantur.

A quibus Romani fortiter debellati plurimas prouincias et ipsam Hierusolimam amiserunt.

[§ 414]

VDCCCXIII Eraclius dehinc quintum agit annum imperii.

[§ 415]

Sisebutus Gothorum gloriosissimus princeps in Spania plurimas Romanae militiae urbes sibi bellando subiecit

[§ 416]

et Iudaeos sui regni subditos ad Xristi fidem conuertit.

[§ 417]

Fiunt igitur ab exordio mundi usque in eram praesentem, hoc est in anno quinto imperatoris Eraclii et quarto religiosissimi principis Sisebuti, anni VDCCCXIII.

[§ 418]

Residuum saeculi tempus humanae inuestigationis incertum est.

Omnem enim de hac re quaestionem Dominus Ihesus Xristus abstulit dicens «non est uestrum scire tempora uel momenta quae Pater posuit in sua potestate» et alibi «de die autem», inquit, «et hora nemo scit neque angeli caelorum nisi solus Pater».

Vnus quisque ergo de suo cogitet transitu, sicut sacra scriptura ait «in omnibus operibus tuis memorare nouissima tua, et in aeternum non peccabis »

Quando enim quisque de saeculo migrat, tunc illi consummatio saeculi est.

Recensio 2

INCIPIT CHRONICA ISIDORI

[§ 1]

Breuem temporum per generationes et regna primus ex nostris Iulius Africanus sub imperatore Marco Aurelio Antonino simplici historiae stilo elicuit.

Dehinc Eusebius Caesariensis atque sanctae memoriae Hieronymus chronicorum canonum multiplicem ediderunt historiam regnis simula c temporibus ordinatam.

Post hos alii atque alii, inter quos praecipue Victor Tonnonensis ecclesiae episcopus recensitis praedictorum historiis gesta sequentium aetatum usque ad consulatum Iustini iunioris expleuit.

[§ 2]

Horum nos temporum summam ab exordio mundi usque ad Augusti Eracli uel Suinthilani regis temporibus quanta potuimus breuitate notauimus, adicientes e latere descendentem lineam temporum, cuius indicio summa praeteriti saeculi cognoscatur.

[§ 2a]

Prima aetas saeculi.

[§ 3]

Sex diebus rerum omnium creaturam deus formauit: primo die condidit lucem, secundo firmamentum caeli, tertio speciem maris et terrae, quarto sidera, quinto pisces et uolucres, sexto bestias atque iumenta, nouissime ad similitudinem suam hominem primum Adam.

[§ 4]

CCXXX Adam annorum CCXXX genuit Seth, qui pro Abel natus est interpretaturque resurrectio quia in ipso resuscitatum est semen iustum, quod est stirpis filiorum dei.

[§ 5]

CCCCXXXV Seth annorum CCV genuit Enos, qui primus coepit inuocare nomen domini.

[§ 6]

DCXXV Enos annorum CXC gnuit Cainan.

[§ 6a]

Per idem tempus Cain primus ante diluuium ciuitatem condidit quam de sola multitudine posteritatis suae impleuit.

[§ 7]

DCCXCV Cainan annorum CLXX genuit Malalehel, cui nomen dicitur plantatio dei.

[§ 8]

DCCCCLX Malalehel annorum CLXV genuit Iareth, qui interpretatur descendens siue roborans.

[§ 9]

ĪCXXII Iareth annorum CLXII genuit Enoch, qui translatus est a deo quique etiam nonnulla scripsisse fertur, sed ob antiquitatem suspectae fidei a patribus refutata sunt.

[§ 10]

ĪCCLXXXVII Enoch annorum CLXV genuit Matusalam, qui iuxta annorum seriem uixisse quattordecim annis post diluuium reperitur.

Propter quod eum nonnulli cum patre suo Enoch, qui translatus fuerat, aliquantulum fuisse, donec diluuium praeteriret, falsa opinione existimant.

[§ 11]

Hac generatione concupierunt filii dei filias hominum.

[§ 12]

ĪCCCCLIIII Matusalam annorum CLXVII genuit Lamech.

[§ 13]

Hac generatione Gigantes nati sunt.

[§ 14]

Hac quoque aetate Iubal ex genere Cain artem musicam repperit, cuius etiam frater Tubalcain aeris ferrique inuentor fuit.

[§ 15]

ĪDCXLII Lamech annorum CLXXXVIII genuit Noe, cuius diuino oraculo arca aedificare iubetur anno aetatis suae quingentesimo.

[§ 16]

His temporibus, ut refert Iosephus, scientes illi homines quod aut igne aut aquis perire poterant, in duabus columnis ex latere et lapide factis studia sua conscripserunt ne delerentur memoria quae sapienter inuenerant.

Quarum lapidea columna fertur diluuium euasisse et actenus in Syria permanere.

[§ 17]

ĪĪCCXLII Noe annorum DC factum legitur diluuium, cuius arcam Iosephus sedisse refert in montes Armeniae qui uocatur Ararat.

[§ 18]

Fuerunt autem Noe filii tres, ex quibus septuaginta duae gentes sunt ortae id est XV de Iafeth, XXX de Cham, XXVII de Sem.

[§ 18a]

Secunda aetas saeculi.

[§ 19]

ĪĪCCXLIIII Sem anno secundo post diluuium genui Arfaxat, a quo gens Chaldeorum exorta est

[§ 19a]

Iste Sem fertur fuisse Melchisedech qui primus post diluuium condidit urbem Salem, quae nunc uocatur Hierusalem.

[§ 20]

ĪĪCCCLXXVIIII Arfatax annorum CXXXV genuit Salam, a quo antiqui Samaritae uel Indii.

[§ 21]

ĪĪDVIIII Sala annorum CXXX genuit Heber, a quo Hebrei nuncupati sunt.

[§ 22]

ĪĪDCXLIII Heber annorum CXXXIIII genuit Falech, cuius tempore turris aedificata est factaque linguarum diuisio.

Huius turris altitudo quinque milia centum septuaginta quattuor dicitur tenere passuum, paulatim a latioribus in angustiis coartata ut pondus inminens facilius sustentaret.

Describunt ibi templa marmorea lapidibus pretiosis auroque distincta et multa alia quae uidentur incredibilia.

Hanc turrem Nebroth gigans construxit, qui post confusionem linguarum migrauit inde ad Persas eosque ignem colere docuit.

[§ 23]

ĪĪDCCLXXIII Falech annorum CXXX genuit Ragau.

[§ 24]

His temporibus primum templa constructa sunt et quidam principes gentium tamquam dii adorari coeperunt.

[§ 25]

ĪĪDCCCCV Ragau annorum CXXXII genuit Seruch.

[§ 26]

Sub quo Scitarum regnum exortum est, ubi primus regnauit Tanus.

[§ 27]

ĪĪĪXXXV Seruch annorum CXXX genuit Nahor.

[§ 28]

Aegyptiorum regnum sumit principium, ubi primus regnauit Zoes.

[§ 29]

ĪĪĪCXIIII Nahor annorum LXXVIIII genuit Thara.

[§ 30]

Sub quo regnum Assyriorum Siciniorumque exoritur.

Sed primus in Assyriis regnauit Belus, quem quidam Saturnum existimant; primusque in Siciniis Agialeus, a quo Agialea noncupata est, quae actenus Peloponensis uocatur.

[§ (33a)]

Tertia aetas saeculi.

[§ 31]

ĪĪĪCLXXXIIII Thara annorum LXX genuit Abraham.

[§ 31a]

Per idem tempus Ninus rex Assyriorum regnauit, qui primus bella instituit et armorum instrumenta inuenit.

[§ 32]

[.

]

[§ 32a]

Hac aetate magica ars in Persida a Zoroastre rege Bactrianorum reperta est.

[§ 33]

Muri quoque Babyloniae a Semiramide regina Assyriorum hoc tempore aedificantur.

[§ 34]

ĪĪĪCCLXXXIIII Abraham annorum C genuit Isaac ex Sarra libera.

Nam primum ex ancilla Agar genuerat Ismahel, a quo Ismahelitarum gens, qui postea Agareni, ad ultimum Sarraceni sunt dicti.

[§ 35]

ĪĪĪCCCXLIIII Isaac annorum LX genuit geminos, quorum primus Esau. a quo Idumei, secundus Iacob, qui cognominatus est Israhel, a quo et Israhelitae sunt nuncupati.

[§ 36]

Hoc tempore regnum Graecorum inchoat, ubi primus regnauit Inachus.

[§ 37]

[.

]

[§ 38]

[.

]

[§ 39]

ĪĪĪCCCCXXXIIII Iacob annorum XC genuit Ioseph.

[§ 40]

His temporibus Sirapis Iouis filius Aegyptiorum rex moriens in deos transfertur.

[§ (38)]

Tunc apud lacum Tritonidem Miuerua in specie uirginali apparuit, quae plurimis claruisse ingeniis praedicatur.

Haec enim inuentrix fabricae fuisse dicitur, clipeum et arcum haec repperit, ordire telam et colorare lanas haec docuit.

[§ (37)]

Hac etiam aetate Foroneus rex Inachi filius claruit, qui primus in Graecia legis iudiciaque instituit.

[§ 41]

[.

]

[§ 42]

ĪĪĪDXLIIII Ioseph annos CX.

[§ 43]

Hoc tempore Graecia Argo regnante habere segetes coepit delatis aliunde seminbus.

[§ 44]

ĪĪĪDCLXXXVIII Hebreorum seruitutis in Aegypto annos CXLIIII.

[§ 45]

His temporibus Prometheus fuisse scribitur, quemfingunt fabulae de luto formasse omines.

[§ 46]

[.

]

[§ 46a]

Tunc etiam frater eius Atlans astrologiam repperit motumque caeli et rationem primus considerauit.

[§ 47]

Tunc fuit et Mercurius nepus Atlantis multarum artium peritus et ob hoc post mortem in deos translatus.

[§ 48]

Hac etiam aetate primus Prociclus quadrigam iunxit.

[§ 49]

Eodemque tempore Cecrobs Athenas condidit et ex nomine Mineruae Atticos Athenienses uocauit.

[§ 50]

Iste etiam bouem immolans primus in sacrificio Iouem adorare praecepit.

[§ (46b)]

Hoc etiam tempore in Graecia Corinthus condita ibique picturae ars a Cleanthe reperta.

[§ 51]

Coretes et Coribantes modulatam in armis saltationem et consonam primi tunc inuenerunt.

[§ 52]

Tunc etiam fuisse scribitur in Tessalia sub Diocalione factum diluuium

[§ 53]

et Faetontis fabulosum incendium.

[§ 54]

ĪĪĪDCCXXVIII Moyses annos XL in heremo rexit populum de seruitute Aegyptia liberatum.

[§ 55]

Hoc tempore Iudaei per Moysen simul cum lege et litteras habere coeperunt.

[§ 56]

Tunc templum Delphis construitur,

[§ 57]

Lacedemon conditur,

[§ 58]

uitis in Graecia inuenitur.

[§ 59]

ĪĪĪDCCLV Iosue successor Moysi rexit populum annos XXVII.

[§ 60]

His temporibus primus Erectonius Athenensium princeps in Graeciam quadrigam iunxit.

[§ 61]

ĪĪĪDCCXCV Gothonihel annos XL.

[§ 62]

Cadmus regnat Thebis, qui primus Graecas litteras adinuenit.

[§ 63]

Linus quoque et Anfion apud Graecos in musica arte primi tunc claruerunt.

[§ 64]

[.

]

[§ 64a]

Ideique Dactili ferri metallum in Graecia eodem tempore inuenerunt.

[§ 65]

ĪĪĪDCCCLXXV Aoth annos LXXX.

[§ 66]

His temporibus fabulae fictae sunt de Treptolemo, quod iubente Cerere serpentium pinnis gestatus indigentibus frumenta uolando distribuerit ;

[§ 67]

de Hipocentarius, quod equorum hominumque fuerint natura permixti ;

[§ 68]

de Cerbero tricipite inferorum cane ;

[§ 69]

de Frixo et Helle sorore sua, quod ariete uecti per aerem uolauerint;

[§ 70]

de Gorgone meretrice, quae crinita serpentibus fuerit et aspicientes conuertebat in lapides;

[§ 71]

de Bellorofonte, quod equo pinnis uolante sit uectus ;

[§ 72]

de Anfione, quod citharae cantu lapides et saxa commouerit.

[§ 73]

ĪĪĪDCCCCXV Debbora annos XL.

[§ 74]

Per idem tempus Apollo citharam condidit et medicinae artem inuenit.

[§ 75]

Fabula quoque tunc ficta est de fabro Dedalo et eius Icaro filio, quod coaptatis sibi pinnis uolauerint.

[§ 76]

Hac aetate primus regnat Latinis Picus, qui fertur fuisse Saturni filius.

[§ 77]

ĪĪĪDCCCCLV Gedeon annos XL.

[§ 77a]

Hac aetate alter Mercurius lyram repperit et Orpheo tradidit.

[§ 77b]

Hoc tempore Filemon primus apud Pitium chorum instituit.

[§ 78]

[.

]

[§ 79]

[.

]

[§ 80]

Argonautarum quoque nauigatio tunc scribitur.

[§ 81]

ĪĪĪDCCCCLVIII Abimelech annos III.

[§ 82]

[.

]

[§ 82a]

Hercules Ilium uastat

[§ (88)]

et Anteum palestrae artis inuentorem interimit.

[§ 83]

ĪĪĪDCCCCLXXXI Tola annos XXIII.

[§ 84]

Huius temporibus in Troia post Laumedontem regnauit Priamus.

[§ 85]

Tunc fabula ficta est de minotauro bestia laberinto inclusa.

[§ 86]

ĪĪĪĪIII Iait annos XXII.

[§ 87]

Hercules agonem Olympiacum instituit.

[§ 88]

[.

]

[§ (97)]

Carmentis nympha Latinas litteras repperit.

[§ 89]

ĪĪĪĪVIIII Iepte annos VI.

[§ 90]

Huius tempore Hercules quinquagesimum secundum annum agens ob morbi dolorem sese flammis iniecit.

[§ (91)]

[.

]

[§ 92]

ĪĪĪĪXVI Abessa annos VII.

[§ (91)]

Per idem tempus Alexander Helenam rapuit Troianumque bellum decennale surrexit.

[§ 93]

Amazones arma sumpserunt.

[§ 94]

ĪĪĪĪXXIIII Abdon annos VIII.

[§ 95]

Troia capitur

[§ 96]

et Aeneas Italiam uenit.

[§ 97]

[.

]

[§ 98]

ĪĪĪĪXLIIII Samson annos XX.

[§ 99]

Ascanius Aeneae filius Albam condidit.

[§ 100]

Vlixis quoque fabulae uel sirenarum eodem tempore fictae sunt.

[§ 101]

ĪĪĪĪLXXXIIII Heli sacerdos annos XL.

[§ 102]

Arca testamenti ab allofilis capitur

[§ 103]

regnumque Siciniorum finitur.

[§ 104]

ĪĪĪĪCXXIII Samuhel et Saul annos XL.

[§ 105]

Lacedemoniorum regnum exoritur

[§ 106]

atque in Graecia Homerus poeta primus fuisse putatur.

[§ 106a]

Quarta aetas saeculi.

[§ 107]

ĪĪĪĪCLXIIII Dauid regnauit annos XL.

[§ 108]

Codrus Atheniensium rex sponte se pro salute patriae hostibus offerens interimitur

[§ 109]

et Cartago a Didone aedificatur.

[§ 110]

Prophetantibus in Iudaea Gad, Nathan et Asaph.

[§ 111]

ĪĪĪĪCCIIII Salomon regnauit annos XL.

[§ 112]

Iste quarto regni sui anno templum Hierusolimis aedificauit consummauitque anno octauo.

[§ 113]

ĪĪĪĪCCXXI Roboam regnauit annos XVII.

[§ 114]

Sub quo decem tribus a duabus separatae sunt et reges in Samaria habere coeperunt.

[§ 115]

Hac aetate Samus conditur.

[§ 116]

Sibilla Eritria inlustris habetur.

[§ 117]

ĪĪĪĪCCXXIIII Abia regnauit annos III.

[§ 118]

Sub quo Hebreorum pontifex maximus Abimelech insignis est habitus.

[§ 119]

ĪĪĪĪCCLXV Asa regnauit annos XLI.

[§ 120]

Prophetabant in Iudaea Achias, Ieu, Amos, Iohel et Azarias.

[§ 121]

ĪĪĪĪCCXC Iosaphat regnauit annos XXV.

[§ 122]

Prophetabant Helias, Abdias et Micheas.

[§ 123]

ĪĪĪĪCCXCVIII Ioram regnauit annos VIII.

[§ 124]

Prophetabant Helias et Heliseus.

[§ 125]

ĪĪĪĪCCXCVIIII Ochozias regnauit annum I.

[§ 126]

Helias rapitur, cuius septem insignia miracula numerantur.

[§ 127]

ĪĪĪĪCCCVI Athalia regnauit annos VII.

[§ 128]

Ionadab sacerdos, filius Recab, clarus habetur

[§ 129]

et Ioiade pontifex, qui solus post Moysen uixisse annis CXXX perhibetur.

[§ 130]

ĪĪĪĪCCCXLVI Ioas regnauit annos XL.

[§ 131]

Zacharias propheta occiditur.

[§ 132]

Heliseus moritur,cuius uirtutes quattuordecim praedicantur.

[§ 133]

Ligurgus quoque legislator Apollinis apud Graeciam insignis habetur.

[§ 134]

ĪĪĪĪCCCLXXV Amasias regnauit annos XXVIIII.

[§ 134a]

Cartaginem hoc tempore quidam asserunt conditam, alii ut superius.

[§ 135]

ĪĪĪĪCCCCXXVII Ozias regnauit annos LII.

[§ (140)]

Olympias primum a Graecis instituitur.

[§ (140a)]

Agnus in Aegypto loquitur.

[§ 136]

Sardanapallus rex spontaneo oncendio concrematur

[§ 137]

Assyriorumque regnum in Medos transfertur.

[§ 138]

Tunc Esiodus poeta claruit

[§ 139]

atque Fidon Argiuus mensuras et pondera repperit.

[§ 140]

[.

]

[§ 141]

Osee, Amos, Esaia et Iona in Iudaea prophetauerunt.

[§ 142]

ĪĪĪĪCCCCXLIII Ioathan regnauit annos XVI.

[§ 143]

Remus Romulusque nascuntur.

[§ 144]

Prophetantibus in Iudaea Osee et Iohel, Esaia et Michea.

[§ 145]

ĪĪĪĪCCCCLVIIII Achaz regnauit annos XVI.

[§ 146]

Huius temporibus Romulus Romam condidit,

[§ 147]

et Sennacherib Assyriorum rex decem tribus in Medis transduxit atque in Iudaea Samaritas accolas misit.

[§ 148]

ĪĪĪĪCCCCLXXXVIII Ezechias regnauit annos XXVIIII.

[§ 149]

Sub quo prophetabant Esaias et Osee.

[§ 150]

Hoc tempore Romulus primus milites ex populo sumpsit centumque a populo nobilissimos uiros elegit, quos ob aetatem senatores, ob cura mac sollicitudinem rei publicaepatres uocati sunt.

[§ 151]

ĪĪĪĪDXLIII Manasses regnauit annos LV.

[§ 152]

Per idem tempus Romanis praefuit Numa Pompilius, qui primus pontifices et uirgines Vestales instituit, falsorum deorum numerositate ciuitatem impleuit.

[§ 153]

[.

]

[§ 153a]

Duos menses in annum Romanis ad decem menses adiecit Ianuarium diis superis, Februarium diis inferis dedicauit.

[§ 154]

Tunc quoque Sibilla Samia claruit.

[§ 155]

ĪĪĪĪDLV Amon regnauit annos XII.

[§ 156]

Huius temporibus Tullius Hostilius primus purpura et fascibus usus est priorque in re publica cesum egit, quod adhuc per orbem terrarum incognitum erat.

[§ 157]

ĪĪĪĪDLXXXVII Iosias regnauit annos XXXII.

[§ 158]

Tales Milesius philosophus phisicus claruit, qui defectus solis acutissima perscrutatione, conprehensis astrologiae numeris, primus inuestigauit.

[§ 159]

Prophetantibus in Iudaea Heremia, Olda et Sofonia.

[§ 160]

ĪĪĪĪDCXVIII Ioachim regnauit annos XI.

[§ 161]

Huius tertio anno Nabuchodonosor Iudaeam captam tributariam fecit.

[§ 162]

Tunc Danihel, Ananias, Azarias et Misahel in Babylone claruerunt.

[§ 163]

ĪĪĪĪDCVIIII Sedecias regnauit annos XI.

[§ 164]

Hunc rex Babyloniae secundo ueniens ad Hierusalem cum populum captiuum ducit templo incenso anno aedificationis suae CCCCLIIII.

[§ 165]

Per idem tempus Sappho mulier in Graecia diuerso poemate claruit.

[§ 166]

Solon leges Atheniensibus dedit.

[§ 166a]

Quinta aetas saeculi.

[§ 167]

ĪĪĪĪDCLXXVIIII Hebreorum captiuitas annos LXX, in quibus ignis ab altario dei sublatus et absconditus in puteo post septuagesimo regressionis anno adsumitur inuentus uiuus.

[§ 168]

Per idem captiuitatis tempus Iudith historia conscribitur.

[§ 169]

Pythagoras quoque philosophus et arithmeticae artis inuentor

[§ 169a]

et Ferecides historiarum primus scriptor et Xenofanes tragoediarum inuentor insignes habetur.

[§ 170]

ĪĪĪĪDCCXIII Darius regnauit annos XXXIIII.

[§ 171]

Huius secundo anno Iudaeorum est resoluta captiuitas, a quo tempore in Hierusalem non reges, sed principes fuerunt usque ad Aristobulum.

[§ 172]

Tunc Romani pulsis regibus consules habere coeperunt.

[§ 173]

ĪĪĪĪDCCXXXIII Xerxes regnauit annos XX.

[§ 174]

Escilius, Pindarus, Sophocles et Euripides tragoediarum scriptores insignes celebrantur.

[§ 175]

Herodotus quoque historiarum scriptor et Zeusis agnoscitur pictor.

[§ 176]

ĪĪĪĪDCCLXXIII Artaxerxes, qui et Longimanus, regnauit annos XL.

[§ 177]

Eo regnante Esdras sacerdos incensam ex gentibus legem renouauit.

[§ 178]

Neemias muros Hierusolimorum restituit.

[§ 179]

Aristarcus etiam et Aristophanes atque Sofocles tragoediarum scriptores,

[§ 180]

Cratinus quoque comicus primus et Hippocrates medicus ac Socrates philosophus atque Democritus claruerunt.

[§ 181]

ĪĪĪĪDCCXCII Darius, qui et Notus, regnauit annos XVIIII.

[§ 182]

[.

]

[§ 182a]

Haec aetas habuit philosophum Platonem et Gorgiam primum rhetorem.

[§ 183]

ĪĪĪĪDCCCXXXII Artaxerxes regnauit annos XL.

[§ 184]

Huius tempore Hester historia docetur esse expleta.

[§ 185]

Xenofon quoque Socraticus insignis habetur.

[§ 186]

ĪĪĪĪDCCCLVIII Artaxerxes, qui et Ochus, regnauit annos XXVI.

[§ 187]

Demosthenes orator primus agnoscitur.

[§ 188]

et Aristoteles primus dialecticus praedicatur.

[§ 189]

Plato moritur.

[§ 190]

ĪĪĪĪDCCCLXII Xerxes Ochi filius regnauit annos IIII.

[§ 191]

Xenocrates philosophus inlustris habetur.

[§ 192]

ĪĪĪĪDCCCLXVIII Darius regnauit annos VI.

[§ 193]

Alexander Illirios et Traces superans dehinc Hierusolimam capit atque templum ingressus deo hostias immolauit.

[§ 194]

Hucusque Persarum regnum stetit, dehinc reges Graecorum incipiunt.

[§ 195]

ĪĪĪĪDCCCLXXIII Alexander Macedo regnauit annos V. Huius enim quinque anni postremi in ordine numerantur, quibus monarchiam orbis obtinuit, nam septem eius priores in Persarum regibus supputantur.

Dehinc Alexandriae reges incipiunt.

[§ 196]

ĪĪĪĪDCCCCXII Ptolomeus Lagi filius regnauit annos XL.

[§ 197]

Hinc Iudaeam capiens plurimos Hebreorum in Aegypto transtulit.

[§ 198]

Hoc tempore Zenon stoicus et Menander comicus et Theufrastes philosophus claruerunt.

[§ 199]

Per idem etiam tempus Machabeorum liber inchoat primus.

[§ 200]

ĪĪĪĪDCCCCLI Ptolomeus Philadephus regnauit annos XXXVIII.

[§ 201]

Hic Iudaeos, qui in Aegypto erant, absoluit et uasa sancta Eleazaro pontifici restituens septuaginta interpretes petit ac diuinas scripturas in Graecum eloquium transtulit.

[§ 202]

Per idem tempus Aratus astrologus agnoscitur

[§ 203]

atque argentei nummi primum Romae constituuntur.

[§ 204]

ĪĪĪĪDCCCCLXXVII Ptolomeus Euergetes regnauit annos XXVI.

[§ 205]

Sub quo Ihesus filius Sirach sapientiae librum conposuit.

[§ 206]

ĪĪĪĪDCCCCXCIIII Ptolomeus Filopator regnauit annos XVII.

[§ 207]

Ab isto Iudaei proelio uicti, LX milia armatorum corruerunt.

[§ 208]

Per idem tempus Siciliam Marcellus consul obtinuit.

[§ 209]

VXIII Ptolomeus Epiphanes regnauit annos XXIIII.

[§ 210]

Huius tempore gesta sunt quae secundi libri Machabeorum historia continet.

[§ 210a]

Hac aetate Romani uictos Graecos liberos esse iusserunt.

[§ 211]

[.

]

[§ 211a]

Hoc tempore Ennius primus poeta Latinus insignis Romae est celebratus.

[§ 212]

VLIII Ptolomeus Philometor regnauit annos XXXV.

[§ 213]

Hunc Antiochus proelio superauit it Iudaeos uaria calamitate oppressit.

[§ 214]

Per idem tempus Scipio Africam uicit.

[§ 214a]

Terentius comicus claruit.

[§ 215]

VLXXXII Ptolomeus Euergetes regnauit annos XXVIIII.

[§ 216]

Hoc tempore per consulem Brutum Spania a Romanis obtenta est.

[§ 217]

VXCVIIII Ptolomeus Soter regnauit annos XVII.

[§ 218]

Varro Ciceroque nascuntur.

[§ 219]

Traces Romanis subiciuntur.

[§ 220]

VCVIIII Ptolomeus Alexander regnauit annos X.

[§ 221]

Syria per Gabinium ducem in Romanorum dominio transit.

[§ 222]

Poeta quoque Lucretius nascitur, qui postea sese furore amatorio interfecit.

[§ 223]

VCXVII Ptolomeus Cleopatrae filius regnauit annos VIII.

[§ 224]

Per idem tempus Plotius Gallus Romae Latinam rhetoricam primus docuit.

[§ 225]

Tunc quoque Sallustius historiographus nascitur.

[§ 226]

VCXLVII Ptolomeus Dionisius regnauit annos XXX.

[§ 227]

Pompeius Hierusolima capta Iudaeos Romanis tributarios efficit.

[§ 228]

Per idem tempus Cato philosophus agnoscitur.

[§ 229]

[.

]

[§ 229a]

Virgilius nascitur Mantua, Oratius Venusina.

[§ 230]

Tunc etiam Apollodorus praeceptor Augusti clarus habetur

[§ 231]

et Cicero laude oratoria celebratur.

[§ 232]

VCXLVIIII Cleopatra regnauit annos II.

[§ 232a]

Haec Ptolomei regis Aegyptiorum fuit filia et fratris Ptolomei soror et coniunx effecta.

Quem dum fraudare regnui uoluisset, tempore belli ciuilis in Alexandria occurrit Caesari et per speciem atque stuprum regnum sibi et necem Ptolomei apud Iulium impetrauit atque Alexandriae regnum in Romanam traniuit dicionem.

[§ 233]

VCLIIII Gaius Iulius Caesar regnauit annos V.

[§ 233a]

Hic antea consul creatus Gallias obtinuit,

[§ 233b]

de Britannia triumphauit.

[§ 234]

[.

]

[§ 234a]

Postremum ciuile bellum aduersus Pompeium adhibito monarchiam totius imperii Romani obtinuit, ex cuius nomine sequentes imperatores Caesares appellati sunt.

Post hunc sequuntur imperatores.

[§ (237a)]

Sexta aetas saeculi.

[§ 235]

VCCX Octauianus Augustus regnauit annos LVI.

[§ 235a]

Iste in imperio post Siculum bellum triumphos tres egit: Dalmaticum, Asiaticum, postremu Alexandrinum aduersus Antonium; inde Spanum.

Dinde terra marique pace toto orbe parta Iani portas clusit et obserauit.

[§ 236]

Sub cuius imperio LXVIIII ebdomades in Danihelo sciptae conplentur

[§ 237]

et cessante regno ac sacerdotio Iudaeorum Dominus Ihesus Xristus de Virgine nascitur anno regni eius quadragesimo secundo.

[§ 238]

VCCXXXIII Tiberius regnauit annos XXIII.

[§ 238a]

Iste dum per cupiditatem reges ad se uenientes non remitteret, multas gentes a Romano imperio recesserunt.

[§ 239]

Huius octauo decimo anno regni Dominus crucifixus est peractis a principio mundi annis VCCXXVIII.

[§ 240]

VCCXXXVII Gaius Caligola regnauit annos IIII.

[§ 241]

Hic in deos se transferens in templo Hierusolimorum statuam Iouis sub nomine suo poni iussit.

[§ 242]

Per idem tempus Matheus apostolus euangelium in Iudaea primus scripsit.

[§ 243]

VCCLI Claudius regnauit annos XIIII.

[§ 243a]

Iste medie imperans multa gessit mediocriter, multa crudeliter.

[§ 244]

Hoc regnante Petrus apostolus contra Simonem magum Romam pergit.

[§ 245]

Marcus quoque euangelista Alexandriae Xristum praedicans euangelium scripsit.

[§ 246]

VCCLXV Nero regnauit annos XIIII.

[§ 246a]

Hic nimiae crudelitatis et luxuriae deditus retibus aureis piscabatur.

[§ 246b]

Matrem et sororem et prostituit et inrfecit.

[§ 246c]

Senatum multum extinxit.

[§ 246d]

Multas rei publicae prouincias uel urbes amisit.

[§ 246e]

Vrbem quoque Romam incendit, ut Troiani excidii imaginem cerneret.

[§ 247]

Huius temporibus Simon magus cum altercationem proposuisset cum Petro et Paulo apostolis, dicens sequandam uirtutem esse dei magnam, media die dum ad caelum uolare promittit in caelum, a daemonibus, quibus in aera ferebatur, adiurante eos per deum Petro, Paulo uero orante dimissus crepuit.

Ob cuius necem a Nerone Petrus crucifigitur, Paulus gladio caeditur.

[§ (249)]

Tunc Lucanus ac Seneca praeceptor Neronis ab eodem Nerone interficiuntur.

[§ 248]

Poeta Persius moritur.

[§ 250]

VCCLXXV Vespasianus regnauit annos X.

[§ 250a]

Iste in disciplina militari strenuus multas prouincias, quas Nero amiserat, bellando rei publicae restituit.

[§ 250b]

Inmemor offensarum fuit, conuicia in se dicta leuiter tulit.

[§ 251]

Huius secundo anno Titus Hierusolimam cepit atque subuerit, ubi undecies centena milia Iudaeorum fame et gladio perierunt, sed et praeter hos centum milia publice uenundata sunt.

[§ 252]

VCCLXXVII Titus regnauit annos II.

[§ 253]

[.

]

[§ 254]

[.

]

[§ 255]

Iste in imperio tantae bonitatis fuit, ut nullum omnino puniret, sed conuictos aduersum se coniuratione dimitteret, atuqe in eadem familiaritate, qua antea habuerat, retineret.

[§ 256]

Huius etiam inter omnia fuit illud celbre dictum perdidisse diem, quo nihil boni fecerat.

[§ 257]

VCCXCIII Domitianus frater Titi regnauit annos XVI.

[§ 257a]

Hic post Neronem superbia execrabilis deum se appellari iussit.

[§ 258]

[.

]

[§ 259]

[.

]

[§ 260]

Plurimos senatorum extinguit, xristianos interfecit

[§ 261]

cunctosque qui de genere Dauid erant interfici iussit, ut nullus Iudaeorum ex regali superesset origine.

[§ (259a)]

Sub hoc et apostolus Iohannes in Pathmos insula relegatus apocalypsim scripsit.

[§ 262]

VCCXCIIII Nerua regnauit annum I.

[§ 262a]

Vir imperio moderatus aequalem se et communem omnibus praebuit.

[§ 263]

Huius temporibus Iohannes apostolus ab exilio Epheso uenit atque efflagitatus ab Asiae episcopis euangelium nouissimum edidit.

[§ 264]

VCCCXIII Traianus regnauit annos XVIIII.

[§ 264a]

Iste mirabili uirtute Romanum imperium longe lateque reduxit.

[§ 265]

[.

]

[§ 265a]

Babyloniam et Arabiam cepit et usque ad Indiae fines accessit.

[§ 265b]

Liberalis cunctis atque tranquillus, cuius inter alia dicta illud fertur egregium dum interrogaretur, cur nimius circa omnes communis esset, respondit talem se imperatorem esse priuatis, quales esse sibi imperatores priuatus optasset.

[§ (275)]

Huius temporibus Gallienus medicus Pergamo genitus Romae clarus est habitus.

[§ 266]

Simon quoque Cleopas Hierusolimorum episcopus hoc tempore crucifigitur

[§ 267]

et requiescit Iohannes apostolus.

[§ 268]

VCCCXXXIIII Adrianus regnauit annos XXI.

[§ 268a]

Iste Traiani gloriae inuidens prouincias Orientis Persis reddidit et Eufraten fluuium finem Romani imperii posuit.

[§ 269]

Idem quoque Iudaeos effectos rebeles subiugat urbemque Hierusolimam restaurat eamque ex nomine suo Heliam uocat.

[§ 270]

Per idem tempus Aquila Ponticus interpres secundus post LXX oritur

[§ 271]

et Basilides heresiarces agnoscitur.

[§ 272]

VCCCLVI Antoninus Pius regnauit annos XXII.

[§ 273]

[.

]

[§ 273a]

Iste propter clementiam tale nomen accepit.

[§ 273b]

Iste primus imperium Romanae urbis cum Antonino iunior aequata potestate diuidit.

[§ 274]

[.

]

[§ 275]

[.

]

[§ 276]

VCCCLXXIIII Antoninus minor regnauit annos XVIII.

[§ 276a]

Iste ad Parthos profectus Seleuciam Assyriae urbem cum quadringentis milibus hominum cepit, de Parthis et Persis triumphauit.

[§ 277]

Eo regnante Montanus Catafrigarum auctor et Titianus, a quo heresis Encratitarum, exorti sunt.

[§ 278]

VCCCLXXXVII Commodus regnauit annos XIII.

[§ 278a]

Hic luxuriae multae fuit.

[§ 279]

Sub hoc Theodotion Ephesius interpres tertius apparuit

[§ 280]

atque Ireneus episcopus Lugdunensis indoctrina habetur insignis.

[§ 281]

VCCCLXXXVIIII Helius Pertinax regnauit annum I.

[§ 282]

Hic poscente senatu ut uxorem Augustam et filium Caesaremfaceret, rennuens ait sufficere sibi debere quod uel ipse imperare meruisset inuitus.

[§ 283]

VCCCCVII Seuerus Pertinax regnauit annuos XVIII.

[§ 283a]

Iste multa bella feliciter gessit, Parthos uicit, Arabiam obtinuit, Britanniam bellando recepit.

[§ 283b]

Litterarum et philosophiae scientiam habuit.

[§ 284]

Huius tempore Symmachus interpres quartus agnoscitur.

[§ 285]

Narcissus Hierusolimorum episcopus uirtutibus plurimis celebratur.

[§ 286]

Tertullianus Afer in ecclesia insignis habetur.

[§ 287]

Origenes Alexandriae studiis eruditur.

[§ 288]

VCCCCXIIII Antoninus Caracalla Seueri filius regnauit annos VII.

[§ 288a]

Hic inpatientis libidinis fuit nouercam suam uxorem duxit.

[§ 288b]

Nihil memorabile gessit.

[§ 289]

Huius temporibus in Hiericho quinta editio diuinarum scripturarum inuenta est,cuius auctor non apparet.

[§ 290]

VCCCCXV Macrinus regnauit annum I.

[§ 290c]

Hic cum filio regnans nihil memorabile temporis breuitate gesserunt, nam post unum annum seditione militari pariter interfecti sunt.

[§ 291]

VCCCCXVIII Aurelius Antoninus regnauit annos IIII.

[§ 291a]

Hic dum obscenissime uiueret, et ipse tumultu militari permptus est.

[§ 292]

Cuius temporibus sexta editio inuenta est Nicopoli.

[§ 293]

Sabellius heresiarces oritur.

[§ 294]

VCCCCXXXI Alexander regnauit annos XIII.

[§ 294a]

Hic Persas gloriosissime uicit.

[§ 294b]

Ciuibus fauorabilis fuit.

[§ 295]

Huius temporibus Origenes Alexandriae claruit

[§ 296]

et Romae Vlpianus insignis iuris peritus.

[§ 297]

VCCCCXXXIIII Maximinus regnauit annos III.

[§ 298]

Iste primus ex militari corpore absque decreto senatus imperator efficitur

[§ 299]

et xristianos persequitur.

[§ 300]

VCCCCXLI Gordianus regnauit annos VII.

[§ 300a]

Rebellantes Parthos et Persas adflixit.

[§ 300b]

Rediens uictor de Persis fraude suorum interiit.

[§ 301]

Huius temporibus Flauianus testimonio Spiritus sancti in specie columbae super caput eius descendentis Romae episcopus ordinatur, licet quidam hoc de Zeferino adfirment.

[§ 302]

VCCCCXLVIII Philippus regnauit annos VII.

[§ 303]

Iste primus imperatorum xristianus efficitur.

[§ 304]

Cuius etiam primo anno millesimus annus Romanae urbis impletur.

[§ 305]

VCCCCXLVIIII Decius regnauit annum I.

[§ 305a]

Hic bellum ciuile in Galatia motum oppressit.

[§ 306]

Antonius monachus Aegypto dicitur exortus, a quo prius monasteria condita sunt.

[§ 307]

VCCCCLI Gallus et Volusianus filio regnauit annos II.

[§ 307a]

Hii nihil memoriale gesserunt.

[§ 308]

Nouatus Cypriani episcopi presbyter Romae Nouatianam heresem condidit.

[§ 309]

VCCCCLXVI Valerianus cum Gallieno regnauit annos XV.

[§ 310]

Cyprianus primum rhetor, deinde episcopus martyrio coronatur.

[§ 311]

Gothi quoque Graeciam, Macedoniam, Asiam Pontumque depopulant.

[§ 312]

Valerianus xristianis persecutionem mouens, a rege Persarum captus ibi in dedecore uitae consenuit.

[§ 313]

VCCCCLXVIII Claudius regnauit annos II.

[§ 314]

Iste Gothos Illiricum Macedoniamque uastantes exsuperat.

[§ 315]

Paulus Samosatenus heresiarces agnoscitur.

[§ 316]

VCCCCLXXIII Aurelianus regnauit annos V.

[§ 316a]

Iste Romanum imperium bellando paene ad fines priores perduxit.

[§ 317]

Hic persecutionem aduersus xristianos efficiens fulmine corripitur et nec mora occiditur.

[§ 318]

VCCCCLXXIIII Tacitus regnauit annum I.

[§ 319]

Huius uitae breuitas nihil dignum praenotat.

[§ 320]

VCCCCLXXX Probus regnauit annos VI.

[§ 320a]

Iste militia strenuus et ciuilitate praeclarus Gallias a barbaris occupatas bellando restituit.

[§ 321]

Cuius tempore Manicheorum heresis oritur.

[§ 322]

VCCCCLXXXII Carus cum filio Carino et Numeriano regnauit annos II.

[§ 323]

Carus postquam de Persis triumphauit, uictorque circa Tigridem castra ponens ictu fulminis concidit.

[§ 324]

VDII Diocletianus et Maximianus regnauerunt annos XX.

[§ 325]

Diocletianus diuinis libris adustis xristianos toto orbe persequitur.

[§ 326]

Iste primus gemmas uestibus calciamentisque inseri iussit, dum sola purpura retro principes uterentur.

[§ 326a]

Hii autem imperatore suaria bella gesserunt Persis uictis, recepta Mesopotamia.

[§ 326b]

Qui postea pariter fastigio imperii relicto priuati uixerunt.

[§ 327]

VDIIII Galerius regnauit annos XXX.

[§ 328]

Huius breuitas imperii nihil dignum historiae contulit.

[§ 329]

VDXXXIIII Constantinus regnauit annos XXX.

[§ 329a]

Hic Persis bellum parauit.

Ad cuius aduentum adeo trepidauerunt, ut supplices occurrerent promittentes imperata perficere.

[§ 330]

Iste primus imperatorum xristianus effectus licentiam dedit xristianis libere congregari et in honore Xristi basilicas construi.

[§ 331]

Huius temporibus heresis Arriana exoritur Nicenumque concilio a Constantino ad condemnationem Arrii congregatur.

[§ 332]

Tunc et Donatistarum scisma oboritur.

[§ 333]

Per idem tempus crux Domini ab Helena Constantini matre Hierusolimis reperitur.

[§ 334]

Constantinus autem in extremo uitae suae ab Eusebio Nicomediense episcopo baptizatus in Arrianum dogma prolabitur.

Heu pro dolor bono usus principio et fine malo!

[§ 335]

VDLVIII Constantinus et Constans regnauerunt annos XXIIII.

[§ 335a]

Constans crudelitate morum terribilis a Persis multa perpessus est.

[§ 336]

Deinde Arrianus efficitur, catholicos toto orbe persequitur.

[§ 337]

Cuius etiam fauore Arrius fretus, dum in Constantinopolim ad ecclesiam pergeret aduersus nostros de fide dimicaturus, diuertens per forum Constantini ad necessariam causam, uiscera eius repente simul cum uita effusa sunt.

[§ 338]

Per idem tempus Athanasius et Hilarius doctrina et confessione fidei celebrantur.

[§ 339]

Heresis Antropomorfitarum in Syria et Macedoniana in Constantinopoli nascitur.

[§ 340]

Donatus artis grammaticae scriptor Romae inlustris habetur.

[§ 341]

Antonius monachus moritur.

[§ 342]

Ossa Andreae et Lucae apostolorum Constantinopoli transferuntur.

[§ 343]

VDLX Iulianus regnauit annos II.

[§ 344]

Hic ex clerico imperator et paganus effectus xristianis martyria intulit

[§ 344a]

et liberales litteras xristianos docere uel discere uetuit.

[§ 345]

Qui etiam dum in odio Xristi templum in Hierusolimis Iudaeis reparare permisisset atque ex omnibus prouinciis Iudaeis collectis noua templi fundamenti iacerent, subito nocte oborto terrae motu saxa ab imo fundamentorum longe lateque excussa sunt.

Igneus quoque globus ab interiore aede templi egressus plurimos eorum suo prostauit incendio.

Quo terrore reliqui pauefacti Xristum confitebantur inuiti, et ne hoc casu crederent factum, sequenti nocte in uestimentis cunctorum crucis apparuit signum.

[§ 345a]

Iulianus autem contra Persas procedens facta congressione iaculo suscepto interiit.

[§ 346]

VDLXI Iouianus regnauit annum I.

[§ 347]

Hic dum se ab exercitu imperatorem fieri conspiceret seque xristianum adfirmans paganis praeesse non posse adsereret, «et nos», inquit omnis exercitus, «qui per Iulianum nomen Xristi abiecimus, tecum xristiani esse volumus».

Quibus ille auditis imperii sceptra suscepit

[§ 347a]

firmataque pace cum Persis rediit.

Qui lege protinus data xristianis priuilegia reddidit ac templa idolorum claudi praecepit.

[§ 348]

VDLXXV Valentinianus et Valens frater eius regnauerunt annos XIIII.

[§ 349]

[.

]

[§ 349a]

Gothi suadente Valente heretici efficiuntur.

[§ 350]

[.

]

[§ 351]

Fotinus quoque et Eunomius atque Apollinaris heresiarces eo tempore agnoscuntur.

[§ 352]

VDLXXXI Gratianus cum fratre Valentiniano regnauit annos VI.

[§ 353]

Ambrosius Mediolanensis episcopus in catholicorum dogmate claruit.

[§ 354]

Priscillianus sui nominis heresim in Spania condidit.

[§ 355]

Martinus episcopus Turonorum Galliae ciuitatis multis miraculorum signis effulsit.

[§ 356]

VDXC Valentinianus cum Theodosio regnauit annos VIIII.

[§ 357]

Synodus a Theodosio Constantinopoli CL sanctorum patrum collegitur, in quo omnes hereses condemnatur.

[§ 358]

Hieronymus presbyter in Bethleem toto mundo clarus habetur.

[§ 359]

Priscillianus accusante Itacio a Maximo tyranno in Gallia gladio caeditur.

[§ 360]

Per idem tempus caput Iohannis baptistae Constantinopoli est perductum et in septimo miliario ciuitatis humatum.

[§ 361]

Gentium quoque templa per totum orbem iubente Theodosio eodem tempore subuertuntur, nam adhuc intemerata manebant.

[§ 362]

VDXCIII Theodosius cum Arcadio et Honorio regnauit annos III.

[§ 363]

Per idem tempus Iohannes anachorita uirtutum miraculis habetur insignis.

[§ 364]

Qui etiam Theodosio consulenti de Eugenio tyranno uictoriam illi praedixit.

[§ 365]

VDCVI Arcadius cum fratre Honorio regnauit annos XIII.

[§ (369)]

Huius temporibus Augustinus episcopus doctrinae scientia insignis habetur.

[§ (370)]

Iohannes quoque in Constantinopolitanus et Teophilus Alexandrinus inlustres episcopi praedicantur.

[§ 366]

Donatus Epiri episcopus uirtutibus insignis est habitus.

Qui draconem ingentem expuens in ore eius necauit, quem octo iuga boum ad locum incendii uix trahere potuerunt, ne aere putredo eius corrumperet.

[§ 367]

Per idem tempus corpora sanctorum Abbacuc et Micheae prophetarum diuina reuelatione produntur.

[§ 368]

Gothi quoque Italiam, Vuandali atque Alani Gallias adgrediuntur.

[§ 369]

[.

]

[§ 370]

[.

]

[§ 371]

VDCXXI Honorius cum Theodosio fratris filio regnauit annos XV.

[§ 372]

His imperantibus Gothi Romam capiunt.

[§ 373]

[.

]

[§ 373a]

Vuandali quoque, Alani et Sueui Spanias occupant.

[§ 374]

Hac tempestate Pelagius aduersus Xristi gratiam erroris sui dogmata praedicat, ad cuius damnationem concilium apud Cartaginem CCXIIII episcoporum congregantur.

[§ 375]

Hoc tempore Cyrillus Alexandriae episcopus insignis est habitus.

[§ 376]

VDCXLVIII Theodosius minor Arcadii filius regnauit annos XXVII.

[§ 377]

Vuandali ab Spaniis ad Africam transuerunt ibique catholicam fidem Arriana impietate subuertit.

[§ 378]

Per idem tempus Nestorius Constantinopolitanus episcopus suae perfidiae molitur errorem, aduersus quem Ephesena synodus congregata eius impia dogma condemnat.

[§ 379]

Hoc etiam tempore diabolus in specie Moysi Iudaeis in Creta apparens, dum eos per mare pede sicco ad terram repromissionis promittit perducere, plurimis necatis reliqui, qui saluati sunt, confestim ad Xristi gratiam conuertuntur.

[§ 380]

VDCLIIII Marcianus regnauit annos VII.

[§ 381]

Cuius initio Calcedonense concilium geritur, ubi Eutices cum Dioscoro Alexandrino episcopo condemnantur.

[§ 382]

Huius etiam sexto imperii anno Theudericus rex Gothorum cum ingenti exercitu Spaniam ingreditur.

[§ 383]

VDCLXX Leo maior cum Leone minore regnauit annos XVII.

[§ 384]

Aegyptus et Alexandria synodum Calcedonensem detractans inmundo spiritu adrepta canine rabie latrat.

[§ 385]

Tunc primum apparuit heresis Acefalorum Calcedonense concilium inpugnantium.

Qui idcirco “Acefali”, id est sine capite, nominantur, quia quis primus eam heresem introduxerit, non inuenitur.

Cuius heresis peste plurimi actenus Orientalium languent.

[§ 386]

VSCLXXXVII Zenon regnauit annos XVII.

[§ 386a]

Ab isto Acefalorum heresis defenditur et decreta Calcedonensis synodi abdicantur.

[§ 387]

Iste Zenon Leonem Augustum filium suum interficere cupiens, pro eo mater eius alium figura similem obtulit ipsumque Leonem occulte clericum fecit.

Quique in clericatu usque ad Iustiniani tempore uixit.

[§ 388]

Per idem tempus corpus Barnabae apostoli et euangelium Mathei eius stilo scriptum ipso reuelante repertum est.

[§ 389]

VDCCXIIII Anastasius regnauit annos XXVII.

[§ 389a]

Iste Acefalorum erroremuindicans episcopos Calcedonensis synodi defensores exilio damnat.

[§ 389b]

Euangelia quoque tamquam ab idiotis euangelistis conposita reprehendit atque emendat.

[§ 390]

Eo tempore Trasamundus in Africa contra catholicos saeuit.

[§ 391]

Fulgentius episcopus fide et scientia claruit.

[§ 392]

Per idem tempus apud Cartaginem Olimpius quidam Arrianus in balneis sanctam trinitatem blasphemans tribus igneis iaculis angelo emittente uisibiliter est conbustus.

[§ 393]

Barbas quoque quidam Arrianus episcopus, dum contra regulam fidei quendam baptizans dixisset «baptizat te Barbas in nomine Patris per Filium in Spiritu sancto », statim aqua fontis illius nusquam conparuit.

Quod aspiciens qui baptizandus erat confestim ad ecclesiam catholicam abiit et iuxta morem euangelicae fidei baptismum Xristi suscepit.

[§ 394]

VDCCXXII Iustinus maior regnauit annos VIII.

[§ 394a]

Iste synodi Calcedonensis amator Acefalorum heresem abdicat.

[§ 395]

Huius tempore post Trasamundum Childericus ex Valentiniani imperatoris captiua filia genitus in Vuandalis regnum suscepit.

[§ 396]

Qui sacramento a Trasamundo obstrictus, ne catholicis in regno suo consuleret, antequam regnum susciperet episcopos ab exilio reuerti iussit eisque ecclesias reformari praecepit.

[§ 397]

VDCCLXI Iustinianus regnauit annos XL.

[§ 397a]

Iste Acefalorum heresem suscipiens omnes in regno suo episcopos tria Calcedonensis concilii capitula damnare conpellit.

[§ 397b]

In Alexandria Theodosiana et Gaiana heresis oritur.

[§ 398]

[.

]

[§ 399]

In Africa Vuandali per Belisarium extinguntur.

[§ 399a]

In Spaniam per Atanagildum Romanus miles ingreditur.

[§ 399b]

In Italia quoque Totila Ostrogothorum rex a Narse Romano patricio superatur.

[§ 400]

Per idem tempus corpus sancti Antonii monachi diuina reuelatione repertum Alexandria perducitur et in ecclesia sancti Iohannis baptistae humatur.

[§ 401]

VDCCLXXVI Iustinus minor regnauit annos XI.

[§ 401a]

Hic ea quae aduersus Calcedonensem synodum fuerant edita destruit et symbolum CL patrum tempore sacrificii concinendum a populo praecepit.

[§ 401b]

Armeni tunc primum fidem Xristi suscipiunt.

[§ 401c]

Gypedes Langobardi extingunt.

[§ 401d]

Per idem tempus Martinus Domiensis episcopus Gallaecia in doctrina fidei praedicatur.

[§ 402]

[.

]

[§ 403]

[.

]

[§ 404]

VDCCLXXVIIII Tiberius regnauit annos VII.

[§ 404a]

Langobardi pulsis Romanis Italiam adeunt.

[§ 405]

Gothi per Ermenegildum Leuuigildi regis filium bifariae diuisi mutua caede uastantur.

[§ 406]

VDCCC Mauricius regnauit annos XXI.

[§ 407]

Sueui a Leuuigi rege obtenti Gothis subiciuntur.

[§ 408]

Idem quoque Gothi Reccaredo religiosissimo principe prouocante ad fidem catholicam conuertuntur.

[§ 408a]

Hoc tempore Leander episcopus in Spaniis scientia et fide insignis habetur.

[§ 409]

[.

]

[§ 410]

VDCCCVIII Focas regnauit annos VIII.

[§ 411]

Iste seditione militari imperator effectus Mauricium Augustum nobiliumque multos interfecit.

[§ 412]

Prasini et Veneti per Orientem ual Aegyptum ciuile bellum faciunt.

[§ 413]

Proelia quoque Persarum grauissima aduersus Romanos exoriuntur.

A quibus Romanis fortiter debellati quasdam Orientis partes amiserunt.

[§ 414]

[.

]

[§ 414a]

VDCCCXXVII Eraclius dehinc sextum decimum agit imperii annum.

Cuius initio Sclaui Graeciam Romanis tulerunt, Peris Syriam et Aegyptum plurimasque prouincias.

[§ 415]

In Spania quoque Sisebutus Gothorum rex plurimas eiusdem Romanae militiae urbes cepit

[§ 416]

et Iudaeos sui regni subditos ad Xristi fidem conuertit.

[§ 416b]

Post quem religiosissimus Suinthila princeps bellum cum reliquis Romanis urbibus iniit celerique uictoria totius Spaniae monarchiam regni primus obtinuit.

[§ 417]

[.

]

[§ 417a]

Fiunt igitur ab exordio mundi usque in praesentem eram DCLXIIII, hoc est in anno sexto decimo imperii Eracli et quinto religiosissimi principis Suinthilani, anni VDCCCXXVII.

[§ 418]

Residuum saeculi tempus humanae inuestigationis incertum est.

Omnem enim de hac re quaestionem Dominus Ihesus Xristus abstulit dicens «non est uestrum scire tempora uel momenta quae Pater posuit in sua potestate» et alibi «de die autem», inquit, «et hora nemo scit neque angeli caelorum nisi solus Pater».

Vnus quisque ergo de suo cogitet transitu, sicut sacra scriptura ait: «in omnibus operibus tuis memorare nouissima tua, et in aeternum non peccabis».

Quando enim quisque de saeculo migrat, tunc illi consummatio saeculi est.