Theologia Moralis (page 5)

eucharistiae sacra- mento. Ratio igitur nostrae sententiae est quia sacerdos ministrans euchari- stiam in mortali, gravem irrogat iniu- riam huic sacramento, eo quod ut mi- nister ad illud dispensandum conse- cratus ipsum indigne ministrat: et si- cut in aliis sacramentis minister pro- xime per confectionem concurrit ad sanctificationera suscipientiura, itahic proxirae concurrit per dispensatio- nera , cum minister eucharistiae non possit ut ministrum se exhibere ali- ter quam per dispensationem , iuxta illud d, Pauli <3; Sic nos existimet ho- mo ut ministros Christi et dispensato- res mysteriorum Dei. Nec valet dicere quod sacerdos non sit a Christo prae- cipue deputatus ad eucharistiam mi- nistrandam, exeo quod olim etiam per laicos hoc fiebat ; nam licet per acci- dens in necessitate hoc laicis permis- sum est, sicut etiam et baptizare, ta- men nemo potest negare quod mini- ^t») T. 8. p. 1)0. n. 17, (10) T. 2. p. 7. n. 29. (11) De sac. c. 5. a. 1. sect. 2.p. l.§.2.v.Colliges5. (12) Loc.siip. cil. (15) De sac.c. 2. (|. 6. v.Resp.2, (14) i,. S. Ir. l.c. o. n. 8. (lS)Dcei!cli. c.4.q.2. (SG) N. Ui. (17) P.g.c.i.D. 26. (IS^lCor.l.l. CAP. n. DE XIINISTUO S cler ordinarius et ex officio ad eucha- ristiam dispensandam sit solus sacer- dos vel diaconus ex commissiooe. Hinc dicimus cumMazzot. i Holzm. 2 quod celebraos in mortali quatuor sa- crilegia committit: 1. quia sacramen- tum couficit; 2. quia suscipit; 3. quia ministrat sibi indigno, ut bene adver- tuDt Holz. 3 Croix -5 Suar. 5 et Lugo^: cum enim celebrans tunc duas agat partes, alteram ut sumens, alteram ut minister, ideo duo sacrilegia commit- tit; prout diximus de contrahente ma- trimonium in mortali, qui dupliciter graviter peccal, quia nimirum suscipit, et quia ministrat sacramentum. De his tribus sacrilegiis iam diximus lib. 5. n. 44. 4. Sacrilegium committit, quia eucharistiam ministratinmortali, pro- ut mox supra probavimus. Utrum au- tem ministrans eucharistiam unum pec- catum committat vel plura, quot sunt ii qui successive suscipiunt.

Bon.' cum Conc. et aliis affirmant, quia singulae distribuliones sunl singula convivia et actiones completae. Sed probabilius dicunt HennoS Viva ^ et Fill. ac Hen- riq. ap. Bonac. pluralitatem communi- cantium constituere tantum circum- stantiam aggravantem, sed non multi- plicitatem peccatorum, cum verius sit una actio moralis et unum convivium: quod unum sane dicitur, quamvis ex pluribus constet conviviis. Hinc dicit rituale: Ubi vero omnes communicave- rint, sacerdos dicere poterit: 0 sacrum convivium etc. Valde autem probabiliter ait Cont. rourn.iOcum d. Th.^i quod peccatgra- viter qui existens in mortali eucha- ristiam ex officio tangit immediate vel mediate, puta gestando in processione, vel populum benedicendo, hocque ex- presse videtur docere s. Dionysius ap. Cont. Tourn.<2dicens: Qui tanguntres iacras*quasi suo officio utentes^ peccant (1) T. 8. c. 5. (2) T. 2. p. G. n. 2«. (5) L. c. (4) L.G. p. l.n. 93. (3) D.67. secl. 1. (6)D.8. ». 199. it 202. (7) D. 1. q. 5. p. 2. §. 1. n. IS. (8) De pccc. c. 3. n. 2. (9j be sacram. q. 1, «rt. 4. u. 4. (10) Loe. cit.\. CoUiges 4. et S. (H) In 4. d. 25. q. 1. arl. 3. q. S. il2) Loc. cil. (_I3) D. 1. p. 2. §. I. n. 15. ;14) L. G. p, 1. 11. 101. (13) D. 8. o. 13S. .lCr..VMENTORUSI DUB. If. 79 mortaliter.Sed non improbabiliter Bo- nac. '3 Croix*'^ Lugo <5 Anac.<6 Holz. <7 Elb.is et Salm. 19 et Bus. ut supra n. 7. cum Suar. Vasq. Laym. et Coninch. id negant, quia haec non est adrainistra- tio sacramenti , nec videtur materia tam gravis, ut peccatum mortale in- ducat. Dicit enim Suarez^O; Cum aliae actiones praeter sacramenta, non sint ad sanctificationem per gratiam proxime ordinatae, neque ineis se exhibeat sacer- dos ut minister Dei sanctificantis ani~ mam, non est tam gravis causa et ra- tio exigendi internam animae sanctita- tem ad eas exercendas. Ergo illas in peccato efjicere ex parte materiae , non videtur esse grave sacrilegium. 36. Quaeritur 4. An peccet graviter confessarius excipiens confessionem in mortali, cum proposito eliciendi con- tritionem antequam absolvat.

Prima sententia probabilis, quam te- nent Genet^i et Cont. Tourn.22 Escob.23 cum Suar. et Franc. de Lugo, affirmat, quia talis actio est sacramentalis, et pertinet ad rainistrum consecratum, cum sacerdos non minus consecretur ad audiendam confessionem, quam ad absolvendum. Secunda sententia communior et pro- babilior negat; et hanc tenent card. lo. de Lugo2^ Spor.25EIb.26 Dian.27 Salm.2S cum Henriq. et Croix29 cum March. Rodr. Moya Gobat. Dic. Avers. Bernal. et Bosco. Ratio qua utitur Lugo est, quia sacerdos audiendo confessionem tantum passive se habet; sed hanc ra- tionem merito non admittit Croix, quia confessarius excipiendo confessionem, revera non se habet tantum passive, sed etiam agit formando iudiciura de peccatis. Ratio aptior aliorum est, quia confessarius audiendo non conficit sa- cramentum : illud enim non conficitur nisi quando absolutio impertitur. Id autem quod ibi addit Croix cum Marc. (16) Tr. 14. n. 38. (17) T.2.p. 7. n.29. (18) T. o. p. 13. n. 30. (19) Tr. 1. c. 7. p. il. n. 100 ct 103. (20) Iii 5. part. d. 16. sect. 5. v. Alque hinc. (21) D. 7. c. 6. n. 108. (22) Ibid. v. Colliges 2. (25^ L. 8. n. 234. (24) De sacr. d. 3. n. 138. (23) T. 3. p. 24. u. 175. r2G) T. 3. p. 13. n.3'>, (27) P. 1. tr. 7. r. 47. (28) Tr. 3. c. 7. p. I ) . n. 407. (!i9) L. 6. p. i. n. 102. 80 LtB. Vr. TRACT. I. DE S et Gob., nempe ministrum non pecca- re raortaliter si in mortali formam in- choet sacramenti, modo conteratur an- tequam illam perficiat, mihi non pla- cet: nam licet gratia non conferatur nisi forma expleta, tamen valor sacra- menti et coUatio gratiae non tam pen- det ab ultimis verbis formae, quam a primis; unde sacerdotem qui eam in- cipit in mortali, merito dicit Aversa apud Croix graviter peccare quia iam irrogat iniuriam sacramento, conferen- do iliud in mortali. Quaer. 5. Anconfessariuspluressuc- cessive absolvens in mortali plura pec- cata committat. Vide dicta lib. 5. num. 50. Qu. 6. ubi veriorem esse diximus sententiam affirmativam, quia singulae absolutiones sunt singula sacramenta.

37. 2. Quod autem pertinet ad alias functiones sacras quae non sunt con- fectiones neque administrationes sacra- mentorum , quaestip est an minister qui ex officio illas exercet in mortali, peccet mortaliter. Prima sententia^ pro qua certe vide- tur esse d. Thomasi ( quidquid aliqui dicant),et sequuntur alii apud Iuenin.2 dicit oranes exercentes ex officio fuu- ctiones ordinis suscepti ab episcopo usque ad ostiarios, in mortali, culpam gravem committere. Haec verbad. Th. : Quicumque autem cum peccato mortali aliquod sacrum officium pertractat, non est dubium quin illud indigne faciat; unde patet quod peccat mortaliter. Secunda sententia vero communior et satis probabilis negat, et hanc te- nent Suarez 3 Holzm. * Anacl. ^ cum Mastrio Bonac. ^ cum Soto Val. Fill. etc. Salm. ' cum Vasq. Vill. el Gran. Ratio \ . quia, ut ait Suarez (cuius ver- ba retuhmus supra n. 35. in fin.) omnia alia exercitia ordinum, praeter confe- ctionem vel administrationem sacra- mentormn, cum non sint proxime or- (1) In 4. d. 24. q. 1. ait. 5. q. 5. ad 4. (2) hist. thcol. t. 7. p. 86. q. 4. (5) 3. p. d. 16. s. 5. (4) T. 2. p. 7. n. 51, (o) Tr. 14. u. oii. (G) Dc saciam. d. 1. <]. o. p. 2. §. t. n. 4. (7) Tr. 1. c. 7. p. 11. n. 101. (3) ll.id. n. 103. (S))L.c. (10)D.8. u. lo2. (lS)Ii.4.d.25.(|.l.a.i. (12) L. S. tr. 1. c. ii. n. 10. (13) D. 136. c. 4. lli) Q. 63 a. G. d. 1. (13) Loc. cil. o. lOi. ACRAMENTIS iN GEXERg dinata ad sanctificationem aoimae, non videnturexigere sub gravi exercentium sanctitatem. Ratio2. quia(utbene aiunt Salm.8 ubi non constat de praecepto, non est facile imponenda obligatio sub mortaIi;in his autemfunctionibusquas diximus, non constat de tali praecepto, unde gravitas obligationis desumenda est a materia, et cum haec materia non videatur, saltem non constet esse tam gravem, videtur quod exercere tales functionesin mortali, non excedat cul- pam venialem; quae taraen eriteo gra- vior, quo actiones magis accedunt ad sacramenti ministerium. 38. Hinc infertur i . esse probabile quod non peccent graviter diaconi et subdiaconi qui in mortali ministrant.

Ita Suar.9 Lugoio Sot.n Lay.12 Vasq.^'' Coninch.14 Salm.is Holzm. is Anacl. " Spor.<8 EIb.i9 Croix20 cum Dic. Bon. 21 cum Val. Fill. Angles et alii plures, nec dissentit Antoine22 (contra Wig.23 Cont. Tourn.^^i Gonc.25 Petroc. 26 et a- lii exd. Th.27). Et hoc etiamsi frequen- teripsi ministrent, ut dicuntConinc.28 Croix29 Bonac. et Salm. 30 cum Vasq. conlra Fill. Suar. et Laym. qui frc- quentiam damnant de mortali, cum iila videatur esse virtualis contemptus: sed verius (ut diximus lib. 5. n. 161. V. Quarta) iuxta doctrinam d. Th. fre- quentia per se nequaquam constituit contemptum. Obiiciuntl. illud Apostoli ad Tim.^i ubi dicilur quod diaconi debeut esse, habentes ministerium fidei in conscientia pura. Ergo (ut dicunt) qui ministrant cum peccatoagunt contraApostoliprae- ceptum. Sed respondetur quod diaconi tempore Apostoli (ut ferunt Tourn. 32 et ipse auctor Petroc. 33) ex officio eu- charistiam atque baptisraum fidelibus ministrabant; id enim testatur s. lusti- nus apud Petroc.dicens: Qui apudnos (16) N. 31. (17) L. c. (18) T. 5. p. 21* n. !74. (19) T. 3. p. IS. n. SO. (20) L. 6. p. 1. n. 98. (21) Loc. cit. n. 7. (22) De sacram. c. 1. ij. 7. (23) E\. "5. Ir. 11. n. 37. (24) De sacram. c. 2, iirl. I. sccl. 2. piincl. 1. §. 2. v. Colligrs 6. (20) T. 8. p. 32. n. 51. (26) T. 5. p. 79. (■i7) L. c. iil. si.pra. (28) Loc. c. (29) N. 98 (3)) Cil. II. 10-5. (31) 1. c. 5. V. 9. (32) Vw.'' ct ll;.'ol.dobapt.(}.5.a.2.coucl.i. (35)T.4. p. •ii''. CAP. II. I)E MINISTRO ^^ vocantur diaconi distribuunt unicuique panem etc; porro alimentum hoc voca- tur eucharistia.EtTenuW. ap. Tourn.i ait : Dandi baptismi ius habet episcopus^ deinde presbyteri et diaconi, non tamen sine episcopi auctoritate. Ergo merito ob reverentiam baptismi et euchari- stiae quorum administratio diaconis committebalur, puram conscientiam iu eis Apostolus requirebat. Obiiciunt 2. textum in c. Quaesitum. de cohab. cler. etc. ubi dicitur clericus concubinarius occultus esse sub mor- tali quoad seipsum suspensus ab ofBcio; et praecipue alium textum in c.

Quae- situm, ult. de temp. ord. ubi Greg. ix. loquens de sacerdotibus et aliis cleri- cis existentibus in peccato mortali oc- culto, dixit : Si non poenituerint, mo- nendi sunt, et sub interminatione divini iudicii obtestandi^ ut in testimonium suae dam/iationis in susceptis etiam or- dinibus non ministrent. Sed responde- tur 1. cum Lugo2etCroix3 quod Gre- gorius recte dixit tales clericos pecca- re graviter ministrando in mortali , quia iuxta decretum Anacleli papae et canonem Apostolorum 9. (cuius verba affert Suarez ^) ministri altaris tunc temporis tenebantur communicare in missa; et in hoc sensu verum est quod per quodlibet peccatum mortale dia- coni et omnes alii altari ministrantes suspensi erant ab exercitio suorum or- dinum, Resp. 2. quod si hic texlus ri- gorose intelligendus esset , etiam cle- rici minores exercendo actus suorum ordinum peccarent mortaliter; sed hoc nec auctores contrarii audent asserere, et ipse Cont, Tourn. s expresse oppo- situm censet, dicens in hoc convenire omnes theologos, tum quia munia cle- ricorum minorum etiam a laicis ex- ercentur ; tum quia eorum functiones valde distant ab actione sacrificii. Un- de, cum.textus nimis videatur probare intelligeudus est Gregorius minime vo- luisse ius novum condere, sed tantum explicasse (ideo dixit monendi sunt) (1) Ibid. (2) N. 147. (5) N. 103. (*) D. 69. sect. 3. §. 1. ad 2. (S) Loc. siipra cil. \. Quod spectat. (6) De sacram. d. iiii. p. C. n, 4. (7) D. 136. c. 4. u.-Sa. (8) Tr. l.o 7. j..ll.n.iOi. SiOl\. II. \r;RAMENrORUM DUB. H. 84 j naturalem obligationem ministrantiura : altari, pro subiecta materia abstinendi ' ab exercitio ordinum, iuxta qualita- tem reverentiae quam quilibet ordo pro sua dignitate requirit; aliam enina ! reverentiam requirit administratio sa- j cramentorum, et quidem sab gravi, I aliam exigunt aliae functiones, et non i tantam, maiorem tamenaut minorem, i iuxta (ut diximus) proximitatem quam habet functio illa ad sacramentura. I 39. Infertur 2. probabiliter non pec- care graviter episcopum qui in mor- tali conficit chrisma vel oleum san- ctum, ut tenent Palaus 6 Vasq.' Sal- mant.

8 Croix^ Holzm. **' cum Henriq. Bonac. '< cum Suar. Sot. Con. Fil. Sayr. et aliis contra Cont. Tourn. <2 et alios cum Lugo ^3 qui putat id esse mortale, eo quod chrisma vel oleum quod ne- cessario debet esse ab episcopo bene- dictum , est materia sacramenti sine qua non sit sacramentum. Sed respon- detur quod licet chrisma vel oleum, non sit materia apta nisi benedicatur abepiscopo; tamen episcopus materiam benedicens non peccat mortaliter, quia remote semper concurrit ad productio- nem gratiae; alias quicunque pararet materiam ad alia sacramenta in mor- tali, graviter etiam peccaret; per ac- cidens enim se habet quod chrisma vel oleum pro confectione confirraationis et extremae unctionis non sit raateria apta, nisi ab episcopo benedicta. 40. Infertur 3. communissimam et probabiliorem esse sententiam quod non peccet mortaliter episcopus vel sa- cerdos qui in mortali consecrat tem- plum, benedicit vestes sacras aut cor- poralia, assistit matrimonio, benedicit cineres, aquam lustralem etc. ut con- traSylvest. Cai. etc. apudBusemb. te- nent Lugo Vasq. Laym. Conc. item Gonet<<Antoin.i5Croix'6etSaIm.i'cum Suarez Bonac. et Led. ac non dissenlit Cont. Tourn, i». Quaeritur autem an concionator in (9) L. 6. p. 1. n. 96. (10) T. 2. p. 7. n. 50. (11) Q. 5. p. 1. § 1. n. 8. (12) Ib. v. ColligcsS. '13) D. 8. n. 136. [U) Man. t. 0. p. 78. !r. 2. .:. 7. y 5. (13) C. 1. fj. 8. [li; N. 99. (17) Tt. 1. c. 7. 1.. 11. ... llKi. et IwO (18) L. c LTn. VI. TRACT. 1. DE SAGRAMliMIS IN 'eErVJSRB peccato mortali peccet mortaliter. Prima sententia affirmat, et lianc te- nent Cai.iMerbes.2Iuven.3Cont.Tour.'* et alii apud Diana 5 et pro hac senten- tia videtur etiam essed. Tli.6 qui dicit concionantem in mortali, etiam occul- to, graviter peccare, eo quod (ut ait) impedit finem doctrinae^ quiaore sepro- fitetur nosse Deum, factis autem negat. Alii vero diversa ratione utuntur ; di~ cunt enim peccare mortaliter, quia in raortali exercet actum ordinis. Secunda sententia vero communior et probabilior negat, et hanc teuent Gouet' Suar.8Lugo9 Pal.io Bon." cum Vasq.

et Sayr. Spor." Croix »3 Salm.if Dianai5 cum Villal. Torres Layman et aliis pluribus. Ratio, tura quia nulla patet lex divina vel ecclesiastica pro- hibens sub gravi peccatoribus abstine- re a praedicatione; tum quia actus prae- dicandi non tendit immediate ad san- etificandum hominem, cum de se non causet gratiam, sicut causant admini- strationes sacramentorum. Nec obstat ratio oppositae sententiae, nempe quod peccator praedicans in mortali gravi - ter peccet, quia exercet indigne offl- cium ordinis. Nam respondetur, aliud esse exercere officium ordinis, aliud officium annexum ordini : qui enim ex- ercet officium ordinis, cum hoc ordi- netur ad eucharisliam, illud indigne ministrans , eucharistiae probabiliter iniuriamirrogat(Dico probabiliter, quia oppositum etiam est probabile, ut di- ximus n 35. v. Valdey cum tale exer- citium non sit proxime ordinatum ad productionem gratiae, prout est admi- oistratio sacramenti). Qui vero exer- cet officium praedicandi , cum hoc sit tantum extrinsece annexum ordini, et per se dumtaxat ordinatum ad proxi- mam, peccator praedicans non infert iniuriam ordini, sed proximo; unde iuxta iniuriam quae proximo irroga- tur , debet culpa mensurari. Hinc fit (1) 2. 2. q. 187. a.l. elS. a.ti. (2) P. 3..|. IJ. (3) Q. 3. c. 3. a. 2. (4) Ib. v. Quaeres. (!») V. 5. ir. 4. r. 196. (6) In 4. d. 19. <!• H. •■'. 2 -.t\ 1. [7) Loc. cil. (8) Iii 3. |.. i. 5. d. IC. wct. 3. rt de carit, il. 8. iect. 4. u. 6. ;Sj Dc iac.uu.. a. 8 u IS». quod occultus peccator praedicans, cum nullum damnura irroget proxirai? imo utilitatem afferat,ideo non estcuv de mortali damnetur. Dixi de mortali, oam communiter non excusant dd. a veniali , ob aliqualem irreverentiam quae fit verbo divino. Hinc usus ha- bet, quod praedicator ante concionem petere soleat beuedictionem ab episco- po dicens: Munda cor meum etc. 41 . Dicuntvero Suar. Sot. et Dian.is non excusari a mortali praedicatorem cui ex officio ihcumbat concionari, si praedicet existens publicus peccator: quia tunc scandalum praebet impedit- que finem doctrioae.

Et huic sententiae videtur postea se conforraasse d, Th. ; nam liceti^asseruerit, quod tam occul- tus, quam notorius peccator mortaliter peccet coucionando ; tamen, ut adver- tit. p. Goncin. <8 videtur s. doctor do- ctrinam illam voluisse postmodura de- linire, et ad solos et pubHcos peccato- res restringere; etenim i^ sic inquit: Cuius vita despicitur, restat ut eius praedicatio contemnatur^ ut publicus et famosus peccator cavere sibi debeat, ne praedicet^ alias peccat. Ethocpotiusin- telligendum videtur, si concionator in- crepet vitiura de quo ipse publice est diflfamatus, iuxta illud Rom. c. 2. v. 21 . ubi apostolus dicit: Qui alios doces, teipsum non doces: qui praedicas non furandum, furaris, qui dicis non moe- chandum, moecharis, etc. : nomen enim Dei per vos blasphematur inter gentes. 42. « Resp. 2. Requiritur praeterea, ut exhibeat ac curet, non tantum quae ad substantiam sacramenti sunt neces- saria, sed etiam quae ad decorem, sive ex natura rei sive ex praecepto eccle- siae spectant. Ratio prioris est, quia alioqui sacramenta dehonestat et tra- ctat indigne. Ratio posterioris est, quia sacramenta sancte sunt tractanda, et praecepta ecclesiae obligant iu con- scientia. (10) r. 1. u. 6. d. 3. p. 7. u. 7. (11) D. 1. q. 3. p. 2. n. 8. (12) T.3. p. 24. u. 174 (13) L. 6. p. 1. n. 99. ^14) Ibid. c. 7. u. lOu. (IS) L. cit. et i. 7. ir. 5. r. 14. (Iti) Locc. c.:. (17^ Loc. cit. iit snpra (18) T. 8. |) 5)5. u, ij. (35)' In 2. Cor. «. G. |pct. c\ ^. Oieg. CAP. 11. DE MINISTHO Unde resolves: » 1. Peccat ministrans mortaliter ; 4. Si ulatur materia vel forma falsa, vel (extra necessitatem) dubia. Bo- nac. 1. 2. Si omitlat iulentionem re- qmsitam. Quod si vero dubium oria- tur; et non tantum inanis scrupulus (is enim reiici debet), an forma fuerit le- gitima vel an legitime et integre pro- lata; tunc , etsi speculative probabile sit, formam esse legitimam, in praxi tamen iteranda erit sub conditione, quia tutius hic eligendum est (luxta sensum communem ecclesiae, ut videre licet in damnatione propos.

\ . facta ab Innoc. XI. Vide dicenda n. 57.) » 2. Peccat quoque (graviter vel le- viter pro gravitate materiae ) 1 . Qui verba formae corrupte, inarticulate, indevote pronuntiat. 2 Qui materiara vel formam vel caeremonias, contra ecclesiae morem, quamvis accidenta- liter, sine causa mutat vel omittit. Quod si fiat ex contemptu, est mortale, si ex negligentia, saepe est mortale, quando ea magna est et in re gravi. Vide infra c. 4. d. 5. » 3. Peccat graviter qui ministrat sa- cramentum publico peccatori, vel ali- ter indigno, nisi indignitas sciatur ex confessione, ve! sit occulta indignitas et ex negatione sequeretur infamia, ut patet ex praxi ecclesiae et Christi, qui ludae eucharistiam dedit. Gravius pec- ca-ret qui ne daret indigno, porrigeret ei hostiam non consecratam, etsi sic cum eo convenisset; aut qui, non audens indigne celebrare, simularet missam , elevanshostiam non consecratam, quia, quantum est ex se, dat occasionem ido- lolatriae. V. Bon.2 Suar. Con. et schol.» 43. Super hoc puncto de negandissa- cramentis indigno plura utilia sunt no- tanda. Dicendum 4. certum esse quod minister graviter peccat ministrando sacramenta indignis ex communi cum s. Thom.3 Salm.^i Conc.s Suar. Henr. Croix 6 ex illo Matth.^: Nolite dare San- clum canibus. Imo in quibusdam sacra- (;1) D. 1. q. 2. p. i. a. 32. (2) D. 1. q. 6. p. 4. (5; 3. p. q. 8i3. a. 6. (4) Tr. 1. c. 7. p. 9. u. T2. l^ilT. 8. p. iOO. («) L. 6. p. 1. •.,, 13. ^7j C. 7. ¥. 0. ^jg P. S. d. is. ^kxi. 2. ac;ra.mentorum dub. i 83 mentis minister, ut se fidelem dispen- saiorem praestet, non sulficit, si pe- lentem nesciat esse indignum, sed am- plius tenetur prudentem rationem ha- bere, quod ille sit dignusi io sacra-. mento enim poenitentiae , cum in eo omnino requiratur ad valorem poeni- tentis dispositio, minister, prout iudex ad hoc constitutus, debet de ea se cer- tum reddere. In sacramento baptismi debet etiam inquirere consensum, dis- positionem baptizandi. In sacramento quoqueordinis episcopus debet certam habere scienliam dedignitate ordinan- di , cum ad ordinem , prout directum ad publicum bonum, nemo habeat ius nisi qui vocatur a Deo tamquam Aaron {Vide super hoc dicenda n.

52.). In ma- trimonio autem sacerdos assistens de- bet inquirere in impedimenta, cum ad hoc constituatur ab ecclesia. In aliis vero sacramentis, quidquid dicat An- toine, ea non sunt deneganda eis qui catholice vivunt, nisi constet de indi- gnitate petentis. Ita Suar. » Lugo 9 Esc.ioPal. n cum Soto B0D.12 Elbel «3 Groix «« cum Henr. et Dic. Ratio quia ad haec alia sacramenta omnes fideles ius habent, et ministri non sunt iudi- ces, sed dispensatores; unde in eis non habent ius inquirendi, sed tantum de- bitum dispeusandi omnibus qui petunt, modo isti non sint positive indigni, iuxta praeceptum praedictura : Nolite dare Sanctum canibus: ergo tantum in- dignis prohibentur ministrari sacra- menta.UItraquam quod quisque natura- liter praesumitur bonus, utdicitur in c. Dudum, de praesum., nisi malus certo probetur. 44. Dicendum 2. sacrameutum ne- gandum esse indigno, etiam puhlice petenti, ut omnes communiler cum s. Th.*5 Suar. et Croix '6 docent, semper ac peccator est publicus, cum crimen sit notorium, vel iure, quando scilicel quis de eo iuridice convictus est : vel facto, cum scilicet commissum est iii ioco publico : vel faraa, nerape cum ex (9) D. 8. n. 217. (iOj L. 8. n. 3i0. (11) Ti-. 18. d. un. p. 14. u.C. (12Hj. 1.^.6. |. 4 (13) T. Z. p. II. n. 36. (14) L. «. ^, l a. f6a LIB. VI. TRACT. 1. DE SACRAMENTIS IN G£NERE •ufficienlibus indiciis crimeo perveuit ad mult(«. Et hoc etiamsi aliquibus ex praesentibus crimen sit occultum. Croix K Excipitur tamen peccator in arliculG mortis constitutus, ut Suar. Tamb. Croix^ cum communi. Secus ta- men, si sit occultus et publice pelat, ut dicemus infra v. Dicendum 3. n. 50. Dixi si publice petat; nam si indi- gnus occulte petat, etiamsi eius crimen sit occultum, sacramentum est dene- gandum, ut Salm. 3 et alii omnes. Et idem dicendum si crimen adstantibus iam notum sit. Suar. Dicast. Arriag. Croix 4. 45. Sed hic plura occurrunt dubia. Dubium 1 . Aa sit negaadum sacramea- tum peccatori, cuius peccatum non sit simpliciter publicum, sed notum sit plerisque ex praesentibus, non autem omnibus.

Adsunt tres sententiae : Prima cum Conink affirmat, quia re- spective ad hos peccatum videtur esse publicum. Secunda cum Suar. et Bon. probabi- lius negat, quia petens adhuc possidet famam respective ad omaes qui eius crimen ignorant. Tertia cum Diana et Croix 5 dicit aegandum, si ex praesentibus tantum nnus vel alter vir probus ignoret, qui putatur non evulgaturus-, et h-aec est satis probabilis, iuxta dicta l. 3. tr. 6. n. 973. 46. Dubium 2. An negandum sacra- mentum peccatori io eo loco, ubi suum crimen aon est publicum, si publicum sit in aUo loco. Prima sententia affirmat, quam tenet Suarez 6 ac Cai. Bon. Pal. Tamb. etc. cum Croix '. Ratio quia ille iam ami- sit ius ad famam, cum in uno loco sit infamatus, iuxta dicta lib. 3. n. 974. Excipiunt tameo dd. cit. apud CroixS si peccator prudenter praesumatur e- raendatus. Secunda sententia vero, quam ample- ctor, negat: et hanc teneot Cab. ^ ac "sot. Vasq. etc. Croixio. Ratio quia ex una parte miaistrando illi sacraraen- tum non adest scandalum aliorum, iuxta quae dicemus n. 48. Ex alia, ne* gaodo sacrameatum, eadem quidem incoovenieotia et damna nascerentur. propter quae vitanda illicitum est mi- nistro oegare sacramentum peccatori occulto, ut dicemus eod. n. 48. Secus vero dicendum si notitia illius crimi- nis facile est ibi perventura. 47. Dub. 3. Quid requiratur ut pu- blico peccatori eucharistia possit mi- oistrari.Lay. Nav.etc. requiruot, prae- ter coofessiouem, aliquod tempus bo- oae cooversationis ad toUendum scan- dalum.Possev.etlo.Sanch.dicuntsuffi- cere confessionem coram pluribus (mo- do, addit Bernal. poenitentia brevi sit publice manifestanda).Et recte Croix <* adhaeret huic sententiae, quaudo pec- cator non habet proximam peccandi occasiooem: quia qui publice confes- sus est, publice censelur emendatus ; secus, si adesset occasio, et ille eam non deseruerit. Qui autem occulte pe- tit, sufficit occulle egisse poenitentiam. Croix 12 cum Suar. et Tamb. Sed hic maxime advertendum id quod habetur in rituali rom.

de euch. ubi : Arcendi autem sunt (a communione) publice in- digni; quales sunt excommunicati , in- terdicti, manifestique infames, ut me- retrices , concubinarii ., foemmtores , magi, sortilegi^ blasphemi, et alii eius yeneris publici peccatores : nisi de eo~ rum poenitentia et emendatione constet, et publico scandalo prius satisfecerint. Occultos vero peccatores, si occulte pe- tant, et non eos emendatos agnoverit, repellat; non autem si publice petant, et sine scandaloipsos praeterire nequeat. 48.Dub.4. Quidagendumindubio de crimine vel de poeoitentia.Distinguen- dum ; si crimea est certum et poeoi- tentia dubia, sacrameotum certe est deaegaodum, donec coostet de poeni- teotia, quia possidet iofamia. Et hoc diceodum doceat Suar. Arr. Spor. etc. cum Croix^s etiamsi habeatur publica <!) L. 6. p. 1. D. 139. <,5) Ti. 1. c. 7. p. 9. u 75. S^. i. « li. 1. u. 13D. (2) N. 143. (4) N. i5i>. .G; r. 5. .j. 80. u. G7. secl. S. concl. 5. (7) L. 6. p. 1. D. 140 (8) D. lib. (D) T. 1. . 5. c. 7. u. 3. (lO)L.c. i.il) h. 6. ,.^ i 3. 241. (!"i; U). (I3)lb.u.l42. CAP. II. DE MliMSTKO .' suspicio de crimioe, modo suspicio sit tam vehemens ut aequivaleat morali certitudini ; secus, si talis sit, ut pro- babili ratione deponi possit, ut dicunt aa. citati. Si autem dubitatur de cri- mioe, non potest sacramentum negari. Croix^ Intellige tamen iuxta dicta su- pra num. 43. sub initio. 49. Dub. 5. An minister possit dare sacramentumindignoobmetummortis. Prima sententia affirmal, modo sa- cramentum non petatur in odium fi- dei, vel in contemplum religionis, et hanc teuent Bon. < Sporer 3 et Croix'' cum Escob. Gobat. Dic. et aliis; ab his laudatur etiam Suar. ^, sed praefatus auctor nimis ambigue loquitur et se remittit ad sectiones seq. in quibus nullum verbum adiicit de hac senteu- tia. Ratio huius sententiae est , quia (ut dicunl), si infamia peccatoris pu- blice petentis sacramentum talem mi- nistrationem excusat, et irreverentiam sacramenti reparat (ut mox dlcemus), cur mors vel iufamia subeunda a mi- nistro eum non excusape debet^ Haec sententia olim mihi probabilis visa fuit; sed melius re perpensa op- positum nunc teneo cum secunda sen- tentia^ quam tuentur p.

Conc. ^ et Le- desma ac alii apud Croix '. DiflFert e- nim ratio non negandi sacramentum peccatori occulto, et ratio vitandi pro- prium damnum. Nequit equidem sa- cerdos publice denegare communionem peccatori occulto, sed cur? quia, ut re- ctedicit ipse Croix^ et alii, proutCont. Tourn.9et Antoine^^. Christus eo casu videtur cedere iuri suo, et permittere suaereverentiae negationem, non prae- cipue ut fama ipsi servetur, ul dicit d. Th.ii etLugoi2 sed potissimum (ut pro- bant praefatiaa.)proptergravia incom- moda quae inde sequerentur, nerape scandala aliorum , quibus si sacerdos posset ob crimen occultum publice communionem negare, forte etiam boni deterrereutur a susceptione commu- (1) L. 6. p. 1, n. 142. (2) De sacr. d. 1. q, 6. !>. 4. n. 14. (3) T. 3. p. 26. d. 188. (4) L. 0. p. 1. n. 158. (S) 3. p. d. 67. sccl. 1, (6) T. 8, p. 100. n. 11. (7) lioc. cit. (8) N. 144. (9) De saciain. c. 2. arl. 3. sect. a. couel. 5. .-.:'.AM£j\rO!lU3J DUB. II. 85 ; nionis, limentes ne propter odium vel ; imprudentiam a sacerdote eiicerentur, etc. Haec autem inconvenientia et scan- j dala non certe interveniunt in mini- stro, qui metu cogereturad ministran- l dum sacramentum indigno; imo aedi- \ ficationi esset populo, si, ad reveren- 1 tiam sacramento servandam, periculo i mortis se exponeret. 50. Dicendum 3. Peccatori occulto publice petenti non est negandum sa- cramentum; ita omnes cum s. Thom.i' ex c. Placuit, causa 6. quaest. 2. et cap. Si sacerdos^ de offic. iud. ord. ubi Eu- genius papa id confirmat exemplo Ghri- sti qui ludae communionem porrexit. Ratio quia tunc censetur Christus ce- dere iuri suo, n|^peccator famam de- perdat, cui adhirc ius retinet; ethoc ad evitanda gravissima incommoda quae alias evenirent, ut mox supra diximus. E contrario nullo modo ministrandum sacramentum peccatori occulto occulte petenti, ut s. Th. *« Salm. 15. Excepto casu quo crimen cognitum fuisset ex confessione; tunc enim nec etiam licet ministro peccatorem monere; ut omni- no diceudum cum Croix <6 et Gob.

51 . Sed hic quaeritur 4 . An confes- sarius possit sacramentum negare ob crimen auditum iu confessione, sub praetextu aliarum causarum. AflSrmant Vasq. Suar. Pal. et Dic. apud Croix ^t. Sed verius negandum cum Sanch. 18 ej Laym. Val. Diana Escob. et aliis cum Croix 19. Quia tunc peccator iam satis adverteret ex confessione negari sacra» mentum, et ideo sigillum laederetur, et confessio fieret odiosa, ut idem Pal, postea concedit. Ultraquam quod ex de* creto Innocentii xi. hodie certum est nullo modo posse confessarium uti no- titia confessionisin gravamen poeniten- tis. V. depoenit. n. 638. Recteque addit CroixcumArriaga,quod si confessarius extra confessionem aliunde notitiam babuerit, nisi notitia sit moraliter cer- ta, non potest sacramentum negare. (10)De9acr. e. 2. q.i2. (li) 5. p.q. 80. a.6,ad2. (12> D. 8. D. 173. (13) 3. p. q. 80. a. 6. (14) 3. p. q. 81. a. 6. ad 4. (IS) Tr. 1. c. 7. p. 9. n. 73. (16) L. c. n. 14S. (17)D. n. 143. (15) D« n.atr, I. 5. d. 36. 13) Ibid. Lin. VI. TRACT. I. I)E SAr . AMI^MIS JN GENEP.E 52. Quaeres 2. Utrum denegandum sacramentum ordinis peccatori occulto publice peleuti. Si petens sit indignus exirFegularitate aut simili; omnioo es- se reiiciendum nemo dubitat: si vero sit indignus tantum quia est in peccato raortali, dubitat Croix^ cum Henr. ad- duntque Lugo et alii, non posse reiici, si ius ipse praetendat ratione beneficii seudignitatisobtentae.Sed omnino ve- rius puto dicendum cum Viva 2 quod indiguus etiam occultus ab ordinibus omnino est arcendus; et idem clare do- cet etiam s. Th. 3 qui dicit, non suffi- cere quod praelatus nesciat ordinan- dum esse in peccato: Sed etiam exigi- tur amplius^ ut secundum mensuram or- dinis diligentior curc^pponatur, ut ha- beatur certitudo de qualitate promoven- dorum. Et •* illud memorabile asserit: Melius esset habere paucos ministros bo- nos^quam multos malos. Ratio certa est, quia qui se ingerit in munera publica, ad quae non est idoneus, repelli debet etiam cum infamia, ob bonum publi- cum privato praeferendum.

Et quod cle- ricus indignus, quamvis ob crimen oc- cultum possit et debeat repelli, patet ex Xrid. ubi ^ dicitur quod episcopus potest prohibere clerico, ne ascendat ad ulteriores ordines: et clericus tene- tur ei obedire, etiamsi ascensus a suo praelato ex quacunque causa etiam ob occultum crimen quomodolibet, etiam extraiudicialiter, fuerit interdictus. Et additur quod nulla contra ipsius praela- ti voluntatem concessa licentiade sepro- moveri faciendo, ei suffragetur. Ac ma- xime notandumquodepiscopus non te- netur eo casu manifestare causam cur repellat ab ordinalione, iuxta declara- tiones s. c. concilii editas die2I. raar- IJi ann. 4643. et die 21. april. 1668., qitas per extensum affert summ. pont. Jlonedict. xiv. 6. Quod autera episcopus iion solum possit, sed etiam debeat re- pellere indignos, quamvis occultos, pa- lens suadet ratio ex eod. Trid. ' ubi si- gnanter praecipilur ut episcopus ordi- (I) l.. fi. p. 1. n. I>i6. (21 Dosac. q.l.a.4.n.o. ^ a. 4. ..<l 3. (4) Resp. ad I. foim. ((>) D« syiiod. I. 7. i. -5. lie rcfonii. c. o. el 7. ;.:., .siii.|.l. J (o; Scss. 14, c. 71. 11. 4. I. 1). 3(i, 1. de !■ ^7; Sc (lans mores diligenler investigel etexa- minet. Ad quid igitur debet praelatus mores clericorum investigare et exa- sninare, nisi ut repellat quos noverit indignos, ex illo apost. \ . ad Tinooth. ': Manus cito nemini imposueris , nequs communicaveris peccatis alienisf Dbi in- quit s. Leo ^ : Quid est cito manus im- ponere., nisi ante experientiam discipli- nael Tanto magis quia in ordinibus su- scipiendis multi possent esse defectus, ex quibus sine infamiapetentesreiici possunt, nempe aetatis, tituli, subie- ctioms etc. ut bene notat Croix ^. 53. Quaeres hic 3. An possit absolvi ordinandus qui habitum coutraxit la- sciviae, et statim post poenitentiam, sineexperientiacontinentiae,velitsub- diaconatum suscipere. De hacquaestio- ne plenam instituimus dissertationem, quam reperies ia fine huius dubii ex num. 63. 54. Quaeritur 4. An parochus possit assistere matrimonio eorum qui sunt publici peccatores.

Gertum est teneri parochum arcere a matrimonio eos qui nesciunt doctrinam christianam; uti constat ex ritual. rom. de matrim. sub initio, ubi praescribitur: Parochus co- gnoscat, utrum uterque (sponsus) sciat rudimenta /idei, cum ea deinde filios do- cere suos debeat. Item s. c. habita co- ram Innoc. xii. an.1697. utrefert sum. pont. Bened. xiv. ^ decrevit parochos non debere procedere ad proclamatio- nes, nisi repererint contrahentessuffi- cienter instructos in rudimentis fidei; et hoc decretum confirmatura fuit a Cle- mente xi. ut in suo bullario, ac a no» stropapaBenedicto in littera encycl.>2. Utrum autem, praeter hanc ignoran- tiam, possit parochus publicis pecca- toribus negare suam assistentiam ad raatrimonium. Si uontrahentes publice peterent, et esseat indigni ratioae pec- cati vel censurae occultae, rectedicunt Lugo<3 et Croix*^ cum Arriaga et com- muni parochum teneri assistere, iuxta dicta num. 47. Dubium est an assistere (8) C. 3. V. 24. (9) Epist. 1. ad .\fi-. (10) D. n. 14(i. (II) De syn. I. 8. c. 14. (12) Vide in suo Bullario (15) Disl. 8. sect. 15. (14) N. 147. CAP. II. DE MINISTRO SA possit et teneatur si contrahenles sint publice indigni. Affirmant Layman • Croix 2 et Lugo 3 cum Praepos. modo tamen parochus prius conatus fuerit disponere sponsos ad digne contrahen- dum. Ratio, ut dicunt, quia parochus non est minister matrimonii, sed tao- tum testis, unde ex una parte, cum sit publicus minister, non potest suara ne- gare assistentiam; et ex altera licite pot- esl assistere , cum sua cooperatio sit me- re materialis, Negant vero alii aa. qui sentiunt parochum esse verum mini- strum matrimonii; sed haec ratio non subsistit; nam, ut probabimus infra de matrim. ex.n. 897. ministri matrimonii sunt ipsi contrahentes, et parochus non est nisi merus testis. Hoc tamen non obstante, minime acquiescimus primae sententiae, et dicimus parochum non teneri nec posse assistere tali matri- monio. Favetque nobis auctoritas sum. pont. Bened.xiv.^qui sicdocet: Quam- vis iuxta communiorem magisque rece- ptam sententiam non sit [parochus) ma- trimonii minister., tamen in multis com- paratur ministro, nec licite sua praesen- tia firmare potest contractum, quem scit a contrahentibus sacrilege iniri.

Ratio nostrae sententiae est, tum quia de iu- re naturali nemo potest cooperari pec- cato proximi, etiamsi alter peccatum iam interne consummaverit, prout di- ximus de caritate lib. 2. n. 47.: ita nec parochus in nostro casu: tum quia pa- rochus tenetur ex iustitia, ex contra- ctu inito cum communitate a qua sti- pendium accipit, incumbere saluti spi- rituali suarum ovium, eas avertendo a peccatis. Nec valet dicere quod con- trahentes habent ius ut parochus eo- rum matrimonio assistat. Nam respon- detur 1 . quod nemo potest habere ius ad actionem in qua committitur pecca- tum. Resp. 2. quod sponsi in tantum habent ius ad assistentiam parochi, in quantum hic tenetur ex oificio incum- bere eorura bono spirituah; unde cum in hoc parochi assistentia non confer- rel ad bonum, sed ad ipsorura ruinam; (J) L. 8. tr. 10. p. 2. c. 4. II. 8. (2) Loc. c. (3) N. 20S. (4) De syn. l. 8. c. 14. (S) D. d. 8. r.RAMENTOnUM DOB. II 87 idcirco neque sponsi ius habent, neque parochus tenetur assistere: imo debet suam assistentiam negare, cum praeci- pua eius obligatio sit impedire peccata ovium suarum. Et quoddicimus de pa- rocho, dicendum est etiam de testibus; qui tamen satis excusarentur a pecca- to, si assisterent coacti metu gravi, cum ipsi non teneantur, nisi ex cari- tate, impedire peccatum. Parochus au- tera etiam excusari potest ad vitandam mortem, vel alia graviora mala com- munitatis, vel ipsorum contrahentium; pula ne ipsi perseverent iu peccato. Praeterea satis excusautur a culpa pa- rochi, ut ait Laym. 5 qui assistunt raa- triraoniis haereticorura in locis ubi est consuetudo, et mixtj sunt haei^etici cura catholicis, iuxta mox dicenda in q. seq. Certum est tamen quod parochi in matrimoniis contrahendis tenentur ex officio inquirere an subsit aliquod ira- pediraentura, et si probabiliter illud subesse iudicent, tenentur suara assi- stentiam denegare, et nuptias vetare, donec saltem per ordinarium decerna- turquid sitagendura.Ita Sanch.^Croix' et Lugo 8 cura Led. Vega et aliis cora- rauniter.

Item ait Lugo ^ cum Conin. (contra alios) quod si ordinarius habet scientiam impediraenti occulti,etiamsi non posset illud probare, tenetur ma- trimonium prohibere. 55. Quaeritur 5. An si unus sponso- rum sit publice indignus, possit alter matrimoniura cura ipso inire, et con- sequenter sacramentura ei ministrare. Hic advertendum quod ex duplici ca- pite potest talis indignitas provenire, vel ab excoramunicatione, vel ab ali- quo mortali peccato sponsi. Si sponsus sit indignus, quia est excommunicatus, vel erit vitandus, et tunc certe illici- tum est cum eo conlrahere, quia non licet cuffl ipso communicare in re sa- cra, quale est sacramentum ; vel erit tantura toleratus, et tuoc probabilius est licere, ut doceot Sanch. lo et Lugo" et alii plures, quos videre poteris in- (6) De raalr. 1. 5. d. 1 4. u. 1 1. (^7 i L. G. p. 1 n. 147. (8) P. 8. n. iiki. (*> L. c- (10) De mair. I. 7. d. 9. o. 8. (f 1) i)' ». n. 22S. 3S l.JB. VI. TBACT. I. DE S fra de cens. hh. 7. »?. ^39., quia conci- ; liuiu constaatieose indistincte conces- i sit fidelibus posso comrauDicare cum ! excommunicatis toleratis. j Si aulem sponsus sit indigQUS ob a- { Hquod peccatum, hic magna occurrit \ difficultas, quia non licel rainistro con- ! ferre sacramentum iudigno. Sed Bus. j [vide l.^.n. 60.) Lugo i et Croix2 cum Sanch. Perez Aragon. Dic. et commu- niori dicunt licere cum eo contrahere, si alter sponsus sine gravi incommodo non possit a matrimonio recedere. Ra- i tio (ut inquiunt) est quia contrahentes, j quamvisindirecte conficiant sacramen- ^ tum, tamen directe contractum ineunt, ; qui de se non est res sacra; unde in hoc | sacramento sponsi videntur magis habe- ' re condifionem privatorum contrahen- ' tium, qui tantum respiciunt ad pro- priamutilitatem,quam publicorum mi- 1 nistrorum, qui attendere debent, ut su- ! scipientes sacramenta ob eorum indi- ! gnitatem repellantur. Hanc rationem i non quidem reprobo, sed fateor eam j non omnino me convincere ^. i 56. Utrum, iusta accedente causa, li- | citum sit matrimonium contrahere cum i haereticis?

Generaliter loquendo id ve- , titum est ab ecclesia, ut patet ex conc. , chalcedonensi ap. Cabass. ■< ubi in can. \ U. dicunt: Sed neque haeretico, velpa- | gano.) vel iudaeo matrimonio coniunyere, \ nisi utique persona., quae orthodoxae ; coniungitur , se ad orthodoxam fidem ! convertendam «pondeot. Verumtamen est | valde probabile id quod dicuut Bus. l. c. n. lO.etLugoS Wig.^ Croix' ac Sanch.8 cum Nav. et Azor. nempe quod in lo- cis ubi haeretici vivunt mixti cum ca- tholicis, ut in Germania, Polonia etc. ex censuetudine recepta et tolerata li- citum est matrimonia inire cum haere- ticis. Modo 1 . catholico contrahenti per- miltatur libere permanere in fide. 2. Absit periculum perversionis. 3. Detur libertas educandi prolem catholice. 4. (1) N. 23. (2) L. 6. p. 1. u. 147. (3) Unde pulo tantum dici posse quod praefata ad- luinistratio, ut a miuistiis ad id non cousecratis, no.n esset grave peccalum pro ipsis, ul probaliililer te- neiil Goiiel Suar. ToHrn. Habcrt luven. N.Tlal. Aiex. Concin. Salniant. etc. licel opini» oppost<l, 'inod sit ACRAMENTIS IN GENERE Si facile non sit invenire parem inter catholicos. Quorum si unum desit, non licebit, ut recte ait Croix ^. Caeterum id bene permittitur, servatis his con- ditionibus; quia huiusmodi coniugia fiuut instar aliorum contractuum civi- lium ad firmandas leges amicitiae, et ad tuendam commuDem pacem reipub. Hinc refertLug.^^pluries fuissedispen- satum ob iustas causas matrimoniaini- re cum haereticis, ut patere ait ex conc. laodicensi ac agathensi,et signanter te- slantur, Clem. vtii. anno 1604. conces- sisse dispensationem duci Barensi, ut duceret Catharinam suam cousangui- neam sororem Henrici iv. regis Gallia- rura cum adhuc esset haeretica. Et hic sedulo notandum id quod advertitsum. p. Bened. xivA^ ex Veracrux, quod de pontificis potestate, postquam hic dis- pensat, dubitare, instar sacrilegii est: esset enim Christo quasi exprobrare quod nou satis ecclesiae suae provi- disset. Docet autem Lugo 12 quod ad tale ma- trimonium opus est dispensatione, sal- teminlocisubi est consuetudoin huius- modi dubiis recurrendiadpapam; quia ecclesia merito potuit reservare iudi- cium, an sufficiat causa, vel an prae- ponderet periculum mali.

Probabiliter tameu dicit<3 cum aliis ap. Croix** (con- tra Sanch. etPont.) non esse opus dis- pensatione quando pars haeretica se- rio promittat conversionem, ut vidi- mus supra iam excipi in conc. chalce- don.Imo putat Hurtad. ap. Croixsuffi- cere spem conversionis ortam ex ipsius indole vel aliunde. Quando autem lici- tum est catbolico contrahere cum hae- retico, tanto magis licebit parocho as- sistere ad tale coniugium. 57. Hic pro complemento huius ma- teriae remanent aliae quaestiones di- scutiendae. Quaeritur 6. An ia confe- rendis sacramentis liceat uti opinione probabili. Certum est, ut vidimus 1. 1. grave, mitii videatur probabilior. Hom. Apost. (4) Uecouc.p.22I. (3) D. 8. n. 22S. (6) Tr. Iti, e.%. G. n. 77. (7) D. n. 147. el l. 2. u. 9a. i8) De malr. 1. 7. J. 72. o. 6. (9) D. n. 93. ^tO) Loc. cit. (11) Dc sju. I. 7. c. 7. {.J2) N. 31. (13) N. 17. (14) L, 2. n. «T CAP. II. nit. MINISTRO S "». 43. generjce loquendo, id illicitum asse ex prop. 4. damnata ab Innoc.xi. Excipitur tamen i . si adsit necessitas ex parte proximi, ut est comraune ap. dd. iuxta dicenda n. 480, loquendo de absolutione impertienda moribundo, et idem dicitur de baptismo n. 103. vers. 3. Excipitur 2. si habeatur probabilis opinio de iurisdictione confessarii, vel de validitate matrimonii, iuxta dicta l. 4 . n. 50. et dicenda infra de matr. n. 901 . Ethoc dicunt Sanch. Carden. Spo- rer Dic. Gobat. et alii apud Mazz. * et Croix 2 esse in praxi tutum et morali- ter certum.Excipilur 3. quando admi- nistratio sacramenti fieret obnoxia oi- miis scrupulis, aut difficultatibus, ut diximus i. 1. n. 50. cum Card. Croix ex d.Th., et idem dicit Mazz. cum Ills. et pluribus aliis; aliter non posset bd- ptizari infans, quem parentes assere- rent non esse baptizatum, cum tale te- stimonium non sit nisi tantum proba- bile ; item neque absolvi possent qui putantur dispositi, de quorum dispo- sitione non alia, quam prudens proba- bilitas haberi potest, unde recte notat Mazz. cum Card. quod si talis disposi- tio non sufficeret, vix ullus uuquamab- solvi posset extra morlis articulum, quia vix unquam haberi potest certi- tudo dedispositione poenitenlis.

An au- tem liceat suscipere sacramenta cum sola opinione probabili. Vide dicta l. 1 . num. 51. 58. QuaeriturT. An et quando mini- ster teneatur administrare sacramenta. Commune est, ut dicunt Holzm. 3 Sal- mant.4 et Croix ^ cum Suar. Lugo Dic. et Aversa, contra Sylv. etc. quod pa- stores tenentur ex iustitia, ratione sti- pendii quod exigunt, sacramenta mini- strare suis subditis rationabiliter pe- tentibus, etiam extra gravem necessi- tatem. Pastores autem dicuntur supe- riores, respectu religiosorum: etrespe- ctu saecularium, episcopi et parochi, vel qui curam subsidiariam cum obli- gatione habent; ita Croix 6 cum Gob. (^l) Ti-.o.d.l. q.l. V. Fit. (2)L. 6. p.l.n.H7. (5) T. 2. p. C-S. 11. 28G. (4) Tr. 4. de eiicli. c.9. l-. 3. n. 2». (8) L. 6. p. 1. n. 13".. (6) Ibi.l. (7) N. iZi. (8) Ibiil. 11. 50. m T. 8. p.98.n.5. ACBAMEISTOUUM DVh. 11. ^O Et proinde peccat pastor qui morosum vel difficilem subditis se reddit, ut Go- bat cum Croix ' Salm. « Conc. ^. Ideo- que recte monuit s. CarolusBorrom.*": Qimcumque vero diei vel noctis hora ad sacramenta infirmis ministranda paro- chus vocabitur, nu llam moram interpo- nat: imo populum praemonebit, ut cum opus est parochiali administratione., U- bere se accersat, nulla habita neque tem- poris neque loci distantis etc. ratione. Excusabitur tamen a mortali si semel vel iterum extra necessitatem sacra- menta denegat; quia non videtur tam stricte se obligasse. Croix cum Suar. et Arriag." item Suar. apud Bus. infra n. 623. cum Aversa 12 qui excipit, si sub- ditus peteret ex urgenti occasione, v. gr. festi solemnisetc. Ministri autem qui non sunt pasto- res, in extrema necessitate tenentur ex caritate etiam cum periculo vitae, pro- ximo sacramenta ministrare, ut Con- cin.<3 et Croix*^ et alii omnes. An vero teneantur in gravi necessitateproximi. Vide dicta de caritate lib. 2. n. 27. v. Hinc. An parochus tempore pestis te- neatur ministrare eucharistiam. Vide in hoc lib. 6. n. 233. Quoties teneatur eam ministrare. Vide num. 253. et 254.

Quoties ministrare poenitentiam. Vide n. 623. 59. Quaestio 8. An liceat uraquam si- mulare administrationem sacraraenti. Communiter dd. distinguunt simula- tionem in formalem et materialem:/br- malis est qua directe intenditur alte- rius deceptio ; materialis est qua alte- rius deceptio tantum permittitur. Da- mnata autem est ab Innoc. xi. propos. 29, quae dicebat: Urgens metus gravis est causa sacramenti administrationem simulandi. Et merito quidem, cum ta- lis simulatio sacramento gravem iniu- riam irroget, et Deo illudat. Sed quae- ritur an in hac propos. fuerit damnata sola simulatio forraalis, an vero etiam materialis. Alii ut Viva^s et Conc.16 di- cunt fuisse ibi iudefinite daranataui si« (10) Act. p. 4. (ll).Ibi(l. (12)Ibid. 1.13) P. 99. n. 7. (14) L. 2. u. 174. (,1S) In (licU proposit. niim. 2. (.IG) Toni. 8. p. 101. num. 12, LIB. VI. TBACT. r. DE SACHAMF.NTIS IN GENERE niulationGm tam forraaleni qnam ma- (erialem, lum quia propositio indefi- nita aequivalet universali; tum quia (ut aiunt) nemo umquam catholicorum di- xit esse licitam simulationem forma- lem, sed Sancius et alii, quorum opi- iiio damnata fuit (ut fert Viva) tanlum propuguarunt licitam esse materialem. Alii tamen, ut Card. i et Vidal 2 dicunt damnatam fuisse simulationem forma- lem, et etiam materialem in re vilio- sa; non vero materialem in re indiflfe- renti. Quaestio haec inanis mihi vide- tur, quia tandem omnes in idem coin- cidunt; nam sive loquamur de simuia- tione formali, sive materiali in re vitio- sa aut indififerenti, omnes conveniunt, numquam esse licitum 1 . Proferre si- ne intentione verba consecrationis su- pra panem, aut absolutionis supra in- dispositum. 2. Hostiam non consecra- tam pro consecrata praebere. 3. Cele- brare missam non proferendo verba consecrationis. Ita Palaus 3 Croix < Car- den. Milante Viva et Vidal^. Praeterea, quamvis praefdta propo- sitio non loquatur de quocumque me- lu; tamen commune etiam est ap. dd. non licere adininistrationem sacramen- ti simulare, etiam ob metum mortis.

Conc.eCroix' Card.s Viva^et Milanteio. E converso omnes dicunt licitum es- se confessario, super indispositum a- liquid orare et dare crucem, ne eius indispositio prodatur; quamvis alii re- putent eum absolutionem recipere;quia (ut ait Carden.) ex una parte tenetur confessarius non prodere indignitatem poenitentis in confessione cognitam, iu- xta praescriptum in c. Omnis, de poe- nit. et remis. ubi dicitur : Caveat au- tem (confessarius) omnino^ ne verbo, aut signo, aut alio quovis modo aliquem pro- dat peccatorem. Ex allera parte haec non est proprie simulatio admiuistrationis sacramenti,quia verba illa respectu sa- cramenti indiEFerenter se habent. Alia tamen ratione utuntur Viva et Milante, dicentes hoc esse licitum, quia tunc (1) Iii dict. propos. 29. (2) In ead. ptopos. {'.1 Ti. 22. a. UD. p. li. (4) li. 6. p. 1. II. 154. (V)) Iii d. propos. 29. ^6) Loc. cit. (7) N. 1.^>5. («} N. 37. (9) N. I». iM) Loc. c. (11^ N. .H4. confessarius licite occultat veritatem, quam non tenetur nec potest manife- stare. Recte vero advertit Cardenas " quod tunc confessarius non debet in- tendere deceptionem adstantium, sed tantum occultationem veritatis; nam a- lias mendacii reatum non effugeret, cum ex d. Th.'2mendacium non solum committatur verbis, sed etiam facto. An autem liceat super indispositumdi- cere: Ego te non absolvo, subraisse di- cendo verbum non. AflSrmat Carden.i^ sed negant Roncag.'* Milante et Viva i5, Ratio quia semper ac verbum non per- cipi nequit a circumstantibus, haec es- set quidem restrictio pure mentalis, quae numquam est licita, iuxta dicta l. 3. n. 168. Sed ratio haec non convin- cit, quia in tantura occultatio haec non' est licita in sermone, in quautum lo- quens tenetur (ne decipiat proximum cum quo loquitur) taliter proferre ver- ba, ut audiens possit veritatem perci- pere, et ideo in sermone restrictio pu- re mentali