Mariale (Opera Omnia vol. I) (page 2)
Sunt stel mento magnum coeli mundique ornamentum; Maria aut et singulare ornamentum coeli empyrei, totius paradi:
sub Deo videtur in coelis pulcrius, mirabilius, divinius sole et stellis coronata.
Tandem non refert Scriptura Divina supra quam b illa mirabilis fuerit situata, firmoque fundamento divini huius simulacri basis minime praetermittitur. M amicta sole: ecce simulacrum: et luna sub pedibus eius:
Aureum simulacrum super basim argenteam collocatum.
sicut simulacrum factum est ex auro coelesti ita et basis | argento: Et luna sub pedibus eius. Sic, ut in Exodo legim davit Deus, ut divinum ipsius tabernaculum super bases fundaretur: fecitque Bescleel, Divino Spiritu afflatus, omn sacrosancti illius Divinitatis delubri ex argento.” Maria aute naculum illud est dequo Regius Vates ait: Sanctifica 4) Cf. Gn 2, 22. 5) Plin. Hist, Nat. lib. 34, cp. 7. Edit. an. 153: f 5 - 34, ep. 7. . - 1535.
6) Herodot. lib. 1 Hist. cp. 178. Edit. an. 1542, Lugduni. 7) Ex 26, 32; et ] SERMO QUARTUS 41 naculum [suum] Allissimus.* Salomon etiam ferculi sui columnas fecit argenleas ad illud sustentandum,? domum illam designans quam Sapientia aedificavit sibi, el propterea excidit columnas septem, '" supra quas divinum illud aedificium fundaret. Sic igitur Deus supra basim argenteam dignissime et honorificentissime auream hanc suam slatuam collocavit.
Gravem iram el indignalionem regis incurrerunt qui statuam illam ad regis imperium adorare noluerunt, et in ardentissimam fornacem vivi iniecti fuerunt, manibus pedibusque ligatis. © Sic in horrendum Dei iudicium incident quicumque sacratissimam hanc tolius Divinitatis imaginem vencrari et ut par est adorare contem- pserint. In aeternum namque ignem infernalemque fornacem vivi mil- tentur cum satana et angelis eius apostalicis, inimicis Dei rebellibus ac desertoribus. Neque erit Deus qui cos salvare possit inde, sicut ex babylonicae fornacis incendio per Angelum suum Deus salvavit tres iuvenes hebraeos, qui, divinae religionis et pietatis inluitu, statuam illam cultu idololatrico adorare noluerunt.
?^ Nam, qui divinum hoc simulacrum sanctissimamque Deitatis imaginem adorari mandat, non homo est, sed verus et summus Deus; nec eam adorare cultus idololatricus, ut impii mentiuntur haeretici, sed Dei Sponsam et Christi veram Genitricem et naturalem Matrem venerari, dignisque et meritis honoribus adorare summa religio, summa pietas est; sicut cum divinae Maiestatis intuitu arcam Domini pie venera- bantur et adorabant templumque veri Dei summa veneratione dignum existimabant. Et: Si quis... templum Dei violaverit, ut Paulus ait, disperdet illum Deus, ? quanto magis qui Sponsam, qui Matrem Dei contempserit et inhonoraverit? Et quidem satis mirari non possum quam magnam reverentiam exigebat Deus ab Hebraeis erga arcam testamenti. Nam sub mortis interminatione mandavit, ne quis eam vel contingere, vel propius accedere, vel, curiositate aliqua permotus, aspicere eam auderet." Sic legimus quod multa millia Betsamitarum occidit, quoniam arcam Domini de terra Philisthaeorum revertentem introspicere ausi fuere, divini mandati vel immemores vel ignari. Sic a nobis Deus magnam omnino reverentiam ac venerationem exigit erga sacrosanctissimam hanc Divinitalis arcam.
8) Ps 45, 5. 9) Cf. Cl 3, 9-10. 10) Cf. Prv 9. 1. 11) Cf. Dn 3, 12-23. 12) Cf. Dn 3, 49-50. 13) 1 Cor 3, 17. 14) Cf. Jos 3, 4. 15) Cf. 1 Rg 6, 19. adoratio.
Area Domini veneranda.
Ita Maria.
Per lunam, exaltatio Virginis Deiparae supra omnem crcatu- ram figuratur.
Deus est sol.
Luna. omne «quod sub Deo est.
Luna sub pc- dibus Mariae, creaturac omnes sub vius imperio.
Maria imons super omnes sua dignitate.
42 IN VISIONEM S. IOANNIS EVANGELISTAE Il. Sed tempus iam postulare videtur ut inquiram sit quod lunam sub pedibus habel vel tanquam basim vel scabellum pedum ipsius: Mulier amicta sole, et luna.
eius. Non ambigo quod sicut per solem, ila ctiam per h multa designantur. Est autem sol in Sacris Litteris J singularis imago, sicut Isaias 60 ait: Non erit libi ad lucendum per diem, nec splendor lunae illuminabit. libi Dominus in lucem sempiternam et Deus tuus in Non occidel ultra sol tuus, et luna tua non minuelur, Dominus in lucem sempiternam.'* Et Ioannes in A coelesti lerusalem ail: Civitas non egel sole aul luna ut nam claritas Dei illuminavit eam, ei lucerna eius est.
igilur per solem Deus, quid per lunam nisi omne quod s significare polest? Sicul luna soli subiecla est, ita mur universalis natura, sancla Dei Ecclesia, ipsa est supramun radisi civitas, subiecta Dco est. Et sicul luna a sole omi splendorem, pulcritudinem, decorem, gloriam quam habel, dus. natura, Ecclesia, paradisus, bonum omne a Deo: Onu optimum el omne donum perfectum desursum est, de:
Patre luminum.'* Quid... habes, homo, quod non acce]
Angelo, ita cuivis creaturae dici iure polest: Omnia enim facia sunt. = j Cum igitur luna omne quod sub Deo est symboli quid luna sub Mariae pedibus repracsental nisi omnen creaturam Mariae pedibus esse subiectam? Ut sicut de - gimus: Gloria el honore coronasti eum, el conslituisli. opera manuum fuarum: omnia subiecisli sub pedibus e quoque de Maria intelligamus. Divino igitur hoc mysterio | exaliatio Virginis supra omnem creaturam figuratur. Hinc de ca valicinans ait: Erit in novissimis diebus praepara domus Domini in vertice monlium:?* idest, mons crit | super omnes montes. Nam sicut Gregorius ait: «B semper Virgo Maria Dei Genitrix mons fuil, quae omnem creaturae altitudinem electionis suae dignitate transcendit, mons sublimis Maria, quae, ul ad conceplionem aeterni Ver tingerel, meritorum verticem supra omnes Angelorum cho ad solium Deitatis erexit? Huius enim montis praecellent 16) Is GO, 19-20. 17) Ape 21, 23. 174) Ms.: Omnes. 18) 1 19) 1 Cor 4, 7. 20) fo 1, 3. 21) Ps 8, 6-8; Hebr 2, 7. J SERMO QUARTUS 43 dignitatem Isaias valicinans ait: Erit in novissimis diebus etc. Mons quippe in vertice montium fuil, quia altitudo Mariae supra omnes Sanctos refulsit;.. ct mons in vertice montium Maria non fieret, si hanc supra Angelorum altitudinem divina fecunditas non levaret ». * Hoc eliam est quod Ezechiel templum Domini vidit in spiritu, sed in summitate montis excelsi, 7“ utique ad designandam altitudinem divini huius templi. Sic Deus Mariam supra lunam collocavit.
HI. Sed qualis luna sub pedibus Mariae? Non illa tantum de qua dicitur: Donec auferatur luna,” quac mutabilem naturam dc- signal; nec illam tantum de qua ait: Videbo coelos tuos, opera di- gitorum (uorum, lunam et slellas quae tu fundasti, ** per quam Christi designatur Ecclesia: sed illam eliam quae luna in aeternum per- fecta 7” appcllatur, et de qua dicilur: Erit lua lunae sicul lux solis.
el lux solis seplempliciter sicul lux seplem dierum,?* ubi de Christi el Ecclesiae glorificatione Vates Divinus loquitur. Hoc sole splendidissimo amicta est Maria. Hanc ergo lunam, solis instar ful- gentem, sub pedibus habet paradisi Regina, Domina et Imperatrix Angelorum. O divinam exaltationem Mariae! Quisnam non videt lunam hanc splendidissimam sub Mariae pedibus in sacrosancta ipsius Annunciatione, cum ad cam Archangelus Gabriel, summus Angelorum princeps, missus a Deo fuit??? Pendet angelica natura a Deo, non secus ac splendor lunae a sole. Dum igitur summus Angelorum legatus ad cam mittitur eamque laudibus effert, suspicil, honorat, veneratur, adorat, tanquam electam, dilectissimam dignis- simamque Dei summi Sponsam, ? quis lunam splendidissimam non videt Mariae pedibus subieclam? IV. Adhuc autem; quoniam luna propter menstruos defeclus et maculas perpetuamque mobilitatem imperfeclionis hieroglyphicum [est], designatur hac visione Mariam, ul uni Deo, qui omnis per- fectionis infinitus thesaurus esl, perfectissime uniretur, omne quod imperfectum sub Deo est, ex animo contempsisse. Aicbat enim cum patre suo David: Mihi adhaerere Deo bonum est, ponere in Domino Deo meo spem meam... Quid enim mihi est in coelo, et a te quid 23) S. Greg. Papa, Expos. in 1 Rg. Cp. 1. 1. (P. L. 79, 9). 24) Cf. Ez 43, 12. 25) Ps 71, 7. 26) Ps 8, 4. 27) Ps 88, 38. 28) Is 30, 26. 29) Cf. Lc 1, 20. 30) Cf. Lc 1, 28 sqq. Exultatio Vir- ginis Deiparae supra omnem ecclesiam el militantem ct triumphanleni. Per lunam significatur Ecclesia. Exaltatio Vir- ginis Deiparae supra mundum et omnia quac in eo videntur bona, per eorum contemplum. 44 IN VISIONEM S. IOANNIS EVANGELISTAE Exaltatlo Vir- ginis Deiparae supra omnem creaturam per- fecta fide, basi beatitudinis. Luna designal fldem. volui super terram? Deus cordis mei;... pars mea Deus in Sic mundum et omnia quae in eo videntur bona, d voluptates ex alto contempsit lanquam inanes umbras - fallaces bonorum verorum imagines. Sic crat amicta di luna sub pedibus eius.
Luna hebraice nunc dicitur MDY ierach forte a iad ritu, latitudine, spatio, ob magniludinem vel ob lume quod spirituum et ventorum causa el indicatrix sit, vel forte sit naturae et substantiae tenuis instar nubis et dicitur "YD sehar a rotunditate, qualis apparet cum quando etiam 2) lebanah a candore et albedine; | plena, candide conspicitur. Maria supra lunam est, s qui ** sub Deo est, candorem et puritatem, supra omne nem, quae per rotunditatem insinualur, supra omnem spirituum virtutem et magnitudinem.
Apud Aegyptios in mysteriis per solem et lunam gnabatur, tum quod perpetua sint coeli lumina, tum q amicta, supra lunam in coelo cst collocala, quoniam - sempiterna Dei immortalitate donata est.
V. Seitum est etiam quod per lunam plenam in S;
aliquando perfecta fides exprimitur. Haec luna est q saeculorum non dabit lumen suum: Cum venerit pulas inveniet fidem super terram? ? Haec luna est qua quoniam post iudicii magni diem non erit amplius fides. nova, cuius causa mandavit Deus Hebraeis, ut, singulis r luna nova in coelo apparente,** dies festus solemniter. Buccinate in neomenia tuba in insigni die solemnitatis v praeceptum in Israel esi.? Et nova luna primi mensis e sanctuarium Domini in deserto, sicut in Exodo legimus autem nova luna designat nisi fidem, quam Paulus n turam appellavit? In Christo enim Iesu neque circum valet neque praeputium, sed nova crealura.? Hine sa 31) Ps 72, 28. 25. 26. 31a) Ms.: Quae. 32) Le 18, 8. Vulg. habet: veniens, putas inveniel fldem in terra? 32a) Ms.: Apparentes. 34) Cf. Ex 40, 1 sqq. 35) Gal 6, 15.
SERMO QUARTUS 45 fidei lavacrum regeneralionis et renovalionis Spiritus Sancti appel- latur. Sic nova luna novam fidem novae Christi Ecclesiae post ve- terem synagogam mystice designabat. Licet alias etiam ob causas benedictus Deus neomeniae festum perpetuo servari mandaverit, ob lidem divinae providenliae et gubernationis divinae recognitionem ac gratiarum actionem; sicul sabbatum ob beneficium nostrae ac mundi totius creationis, ** ut sciamus quod temporum etiam primitias requirit a nobis Deus, sicut et aliarum rerum quae natura generantur, et quod tunc felix faustuinque nobis erit omne tempus si a Deo sumat initium.
Et landem mystcrio ut exploratum a nobis sit, cum anima, omni vetustate deposita, per lidem et caritatem Deo maxime unitur: Qui adhaeret Dco unus spiritus est cum eo.*’ In neomenia aulem luna cum sole congressa, lunc ci maxime coniuncta est, eiusque veluti amplexibus fruitur ut sponsa sponsi in thalamo geniali. Cum igitur per lunam vera perfectaque fides significetur, non mirum si Maria lunam habet sub pedibus tanquam fundamentum et basim qua sustentetur. Nam cum Pauli testimonio fides substantia sil sperandarum rerum, argumentum non apparentium,** et, cum sine fide impossibile sil placere Deo; oportet enim accedentem ad Deum credere; ?' unde: Credidit Abraham Deo et reputatum est illi ad iustiliam, ? sic: Justus... ev fide vivit." Cum Maria Sanctissima Deo placuerit: Invenisti enim graliam apud Deum; " Ave, gralia plena, * basim hanc solidissimam firmissimamque fidei, sub pedibus animi habuit. Hinc dictum est ei: Beata quae credidisli, quoniam perficientur ea, quae dicla sunt tibi a Domino. '* Videtis fidem beati- tudinis basim et fundamentum! Beata quae credidisti, hoc est, quia credidisti. Si enim non credidisses, beata minime esses. Sic est mulier amicta sole: ecce beatitudo; sed luna sub pedibus eius: ecce beati- tudinis firmissimum fundamentum. Hoc ctiam Christus Dominus insinuavit, cum, mulieri Virginem bealam praedicanti, dixit: Beati qui audiunt verbum Dei, el custodiunt illud. ** Auditus autem verbi fidem designal, nam: Fides ev auditu.?* Alibi etiam Salvator docuit fidem esse beatitudinis fundamentum, dicens: Beati qui non viderunt 30) Cf. Ex 20, 8. 37) 1 Cor 0, 17. 38) Hebr 11, 1. Vulg. habet: Fides sperandarum substantia etc. 39) Hebr 11, 6. Vulg. habet: Credere enim oportet accedenlem ad Deum. 40) Rom 4, 3; lac 2, 23. 41) Hebr 10, 38. 42) Le 1. 30. 43) Le 1, 28. 44) Lc 1, 45. 43) Lc 11, 28. 16) Rom 10, 17. Maria fundata super fldem.
Ideo beata.
Marine fides semper viva.
Exaltatio Vir- ginis Deiparae suprü omnem creaturam flde, vitae superna- turalis anima.
46 IN VISIONEM S. IOANNIS EVANGELISTAE el crediderunt.” Qui crediderit el baptizatus fuerit salvus erit; *" Omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam. ** Et: Haec est vita aeterna ut cognoscant le... Deum verum et quem misisti lesum Chrislum. ^"
Haec luna est quae caecam noctem profundasque tenebras sac- culi huius illuminat, nubes lucida quae noctu illuminabat Hebracos in deserto; luna nova, quam ?*^ novam crealuram Paulus dixil Se ipsum declaravit quod hacc fides sil quae per caritatem operatur. *' O felices animas quae cum Maria sub animi pedibus coelestem hanc basim habenti firmam et inconcussam! Nam haec verae beatitudinis basis et via est. Iosaphat, rex Iudaeorum, pugnalurus contra polen- lissimum exercilum inimicorum populi sui, dixit mililibus suis: Credite in Domino Deo vestro et securi eritis; credile prophelis eius el cuncla evenient prospera. 2 Paralip. 20.** Alioquin, ut Isaias ail: Si non credideritis, non permanebilis.** Nam, ut alius Propheta loquitur: Qui fuerit incredulus, non erit recta anima eius in ipso. ^' Iustus aulem... ex fide vivit. ^* Et Christus Dominus noster manifeste * idest, iam in repro- dixit quod qui non credit iam iudicatus est,* borum et damnatorum numero reperitur, quia fide caret, quae salutis aelernae basis el fundamentum esl. Hinc saepe legimus: Fides lua le salvum fecit. ** .. Non fuit autem Mariae fides mortua aliquando, sed semper viva, imo semper vivax, semper efficax el perfecta; nam luna plena erat sub pedibus eius. Fides aulem mortua sine caritate, ut Paulus docet, etiam si miracula facial et montes Lransferal, ad salulem nihil prodest.** Mariae lides sicul granum sinapis fuit, de qua fide pro- nunciavil Salvator quod apud Deum omnia polest: Omnia, inquit, possibilia sunt credenti,* et de qua Paulus ait: Omnia possum in eo qui me confortat. *"
VL Adhuc autem aliud mysterium mihi hic eluccl. Nam per lunam apud Sapientes aliquando humanae rationis et mentis lumen insinuatur. Hanc autem sub pedibus habere, quid est nisi intellectum in obsequium Christi captivare?
Naturale hoc lumen Virgo tanquam 47) Io 20, 29. 48) Mc 16, 16. 49) Io 3, 17. 50) Io 17, 3. $0a) Ms.: Quod. 51) Gal 5, 6. 52) Vr 20. 53) 7, 9. 54) Hab 2, 4. 55) Hebr 10, 38. 56) Io 3, 18. 57) Mt 9, 22; Mc 10, 52; Lc 7, 50; 8, 48. et alibi. 58) Cf. 1 Cor 13, 1-3. 59) Mc 9, 22. 60) Phil 4, 13.
SERMO QUARTUS 47 umbralile et subobscurum conlemnens, supernaturale et divinum semper appetiil, dicens: Emille lucem luam el verilalem luun, ipsa me deduxerunt el adduxerunt in montem sanctum luum et in laber- nacula (ua. Cumque divinum hoc obtinuisset lumen, sole amicta fuil. Insliluebat vilam suam Virgo Beatissima non ex mundana con- suetudine aut ex praescriptio ralionis cl prudentiae humanae, sed ex divinae legis inslilulo; ex fide, ex afflalu Spiritus Sancli vitam et actiones suas moderabatur.
Caleavit ctiam Virgo vulgarem saeculi opinionem, quae apud gentes invaluerat, quod luna regina cocli esset el dea. Jline apud Ieremiam legimus quod etiam ludaci, gentium errore decepti et a salana alucinati, reginae coeli sacrificabant, eamque divinis ho- noribus impia religione colebant. * Quod peccalum erat maximum, sicul Iob ait: Si vidi solem cum fulgerel, et lunam incedentem clare, el laelalum est, idest, deceptum, in abscondito cor meum, el osculatus sum manum meam ore meo: quae est iniquilas mavima el negatio contra Deum, ® solem videlicet et lunam divinis honoribus colere ct tanquam divina numina adorare. Nam hanc ob causam iussit Deus * ne festum neomeniae in novilunio, non in plenilunio celebrari, * fidelis populus una cum idololalris plenae lunae sacrificare videretur, el in ipsius honorem solemne illud festum celebrare. Maria autem lunam sub pedibus habel, quia vulgi stullam hanc opinionem cal- cavit, omnemque saeculi aestimationem ex alto contempsit, non ignorans sacpe abominationem esse apud Deum quod altum est apud homines. Sic omnes mundi vanitales, lanquam vilissimum quid, pedibus calcavil.
VII. Utinam sic hodie nostrae mulieres faciant ad Virginis Bea- lissimae imilationem, quae procul dubio posila est a Deo, ul princeps mulierum esset, sicut Maria soror Movsi, * quam omnes sequerentur, ac lanquam perfectissimum exemplar divinamque virlutum omnium formam imilarentur.
Sed, proh pudor! mulieres quae sub christiano nomine vivunt, el lamen Christi Matrem imitari contemnunt, nec coelestem hanc mulierem sed aliam, illam quam idem Ioannes vidil, omni studio imilantur, babvlonem dico, meretricem magnam! Vidi, inquil, mulierem sedentem super besliam coccineam. plenam nomi- 61) Ps 12, 3. 02) Cf. 7. 18; 44, 17-25. 63) 31, 26-28. 64) Cf. Nm 38, 11-15. 05) Cf. Ex 15, 20.
Noslrae mulie- res hanc cae- lestem mulie- rem et non aliam, idest.
bahyloneni.
sequantur.
ae lota sensui circumfertur im c inlia consistit et npiae 1 , quae Deum haec videtur SERMO QUINTUS Sabbato Dominicae quartae Quadragesimae DE SINGULARIBUS VIRGINIS DEIPARAE PRAEROGATIVIS EX VERBIS: El in capile eius corona stellarum duodecim Signum magnum apparuit in coelo, mulier amicta sole et luna sub pedibus eius, etc. 1 I. Vidimus coelestem hanc mulierem, magnum mundi miracu- lum, sole amictam cl supra lunam in coclo collocatam. Nunc viden- dum nobis est quomodo slellarum diademate sit redimita et ornata: In capite, inquil, eius corona stellarum duodecim. Sic arcam testa- menti legimus aurea corona ornalam;? sic diadema regni positum ab Assuero in capile Esther reginae, cum eam ex amore sibi despon- sasset.* Sed quodnam genus coronae hoc est? Quam mirabile dia- dema! Nunquam similis visa est corona. Nullus regum aut impera- torum tale habuit diadema: In capile eius corona stellarum duodecim. Apud antiquos multa legimus coronarum genera in honorem victoriae vel signum dignitatis. Erat corona triumphalis ex lauro cum baccis, corona ovalis ex myrto, corona obsidio- nalis ex gramine, corona civica ex quernis foliis cum glandibus, corona muralis, castrensis, navalis * et aliae. Erat corona collaris, qua donatus fuit Ioseph a Pharaone? et Daniel a Balthasar rege. ^ His nanque insignibus principes donabantur et decorabantur, cum a summis principibus tales constituebantur ac 1) Ape 12, 1. 23) (m 195 Ph» bh E) ref 39g Pi, 95 4) De iis omnibus vide Plin. Hist. Nat. lb. 16, ep. 4. 5) Cf. Gn dt, 42.
5a) Cf. Dn 5, 29. De variis coro- nis in historia profana et sa- cra, de numero duodenario, et de corona duodecim stellarum. Coronarum genera apud antiquos. Coronarum genera in Snoris Litteris. Corona larum. CN nw i stel- quid. 50 IN VISIONEM S. IOANNIS EVANGELISTAE b declarabantur, regiis vestibus induti. Erat etiam capi rona, qua Mardochacus donatus fuit ab Assucro,* e tulit a rege Ammonitarum el capili suo imposuit, ex aur preliosis." Sic reges aureis coronis decorantur, et imp corona donalur: primum quidem ferrea, poslea argent; aurea, quam Homae a Summo Pontifice suscipil. * K In Sacris Litleris etiam coronas mulliplices legimi ronam auream, qua Ioannes Christum vidil redi et eliam vigintiquatuor seniores; ° nunc coronam lapideam: et capile eius coronam de lapide pretioso; '* nunc coronal Gloria el honore coronasti eum; " nunc coronam [ probatus fueril, accipiel coronam vilae; ^ nunc cor liae: Reposila est mihi corona iustiliae; " nunc ruptionis: El illi quidem ul corruptibilem coro} nos aulem incorruptum; ' ct: Cum apparuerit prir percipietis immarcescibilem gloriae coronam: ° legi neam Domini coronam. '* Sed coronam de stellis praeter hanc nullibi reperir eius corona stellarum duodecim. Quid igilur corona is Primum quidem quod, lanquam vera Dei Sponsa, cor riosissima coeli Regina in aeternum. Omnes animac Christi sponsae in coelo coronalae sunt. Sed sicul. reginas cum haberet uxores, nim septingenlas habui fuil inter omnes ac supra omnes singularis, Ph domum magnificentissimam aedificavit; '* ita M: narum est: Sexaginla sunt reginae... sed unica est pe. esl columba mea." Ipsa igilur unica est coeli Reg aV Deus ipsius Sponsus, unus Christus cius Filius. Sed cur duodecim slellis compacta est altissimae 1 corona? Etiam sol, qui visibilis coeli huius et stellarui rex esse videlur, duodecim signis Zodiaci quodam mo coronatur. Sic et Mulier amicta sole duodecim habet st quia universalis Regina csl, sicut sol coeli universalis. princeps et monarcha. Sicut igitur solis corona duodecim.
6) Cf. Fst 8, 15. 7) 2 ng 12. 50. 8) Cf. Moroni, Dizio.
siastico, sub verbo Corona Ferrea. Y Ef. Apc 14, 14; 4, 4. E iO) FES STe 12y Iac 1, 12. 13) 2 Tim 4, 8.
15) 1 Petr 5, 4. 16) Mt 27, 29; Me 15, 17; lo 19. 2.
18) 3 Rg 7, 8 sqq. 19) Ct 6, 7-8.
SERMO QUINTUS 51 Zodiaci, ita Mariae, quae sole amicta est, duodecim habet splendi- dissimas ac fulgidissimas stellas.
Numerus duodenarius, ut Augustinus docet," univer- sitalis cuiusdam numerus est, cum sint duodecim signa coeli el duodecim menses anni et duodecim horae dici; quia etiam constat ex binario, qui multitudinis principium esl, et ex denario, qui finis est mullitudinis, suprema sphaera omnium numerorum, sicut decima sphaera coclorum ct natura divina decima veluti sphaera est spiri- tualium substanliarum supra novem choros Angelorum.
Et quidem numcrus hic duodenarius in Divinis Lilleris celeberrimus et sacralissimus est cum in Veteri lum in Novo Testa- mento. In Veteri quidem, in duodecim patriarchis filiis Iacob, ?' in duodecim tribubus Israel, *? in duodecim principibus tribuum, ^ in duodecim fontibus Élim,?' duodecim panibus propositionis, * duo- decim gemmis in ralionali summi pontificis, ** duodecim lapidibus ex Iordane sublatis, duodecim bobus aencis mare aeneum subslen- tantibus,” duodecim divisionibus ac partibus terrae promissionis, *° aliisque permultis. In Novo autem Testamento, in duodecim Apo- slolis, * duodecim cophinis fragmentorum, *! duodccim thronis iudi- cantium, ^" duodecim fundamentis, duodecim portis? et duodecim Angelis supremae civitatis Ierusalem,*' duodecim etiam fruclibus ligni vitae per singulos menses, ^ multisque aliis. Nam sunt duode- cim fidei arliculi, duodecim ctiam praecepta divina, iunctis Decalogo duobus magnis praeceptis caritatis; duodecim etiam fructus spirilus enumerantur. ?* Nec dubito quin ad mysteria haec allusum sit hisce in stellis.
II. Sed hoc sufficil, per coronam hanc designari Virginem Dci- param universalem Reginam omnium Electorum Dei, qui in Sacris Litteris per duodecim lribus Israel designantur.
Nam el per stellas Sancti et Electi Dei figurantur cum Angeli tum eliam homines; nam de Angelis legimus: Cum me laudareni astra matutina, ™ et in Apo- caly psi septem stellae in Chrisli dextera septem Angeli declarantur, ?** 20) Enarr. in Psalm. 86, n. 4. (P. L. 37, 1104) et alibi pluries. 21) Cf. Gn 35, 22. 22) Cf. Gn 49, 28. 23) Cf. Gn 25, 16. 24) Cf. Ex 13. 27. 25) Cf. Lv 24. 5-6. 26) Cf. Ex 28, 17-21. 27) Cf. Jos 4, 8-9. 28) 3 Rg 7, 23 29) Cf. Jos 14. 1-5. 30) Cf. Mt 10, 1-5. 31) Cf. Mt 14, 20. 32) CMIM: EE 33) Cf. Ape 21, 12-14. 34) Cf. Apc 21, 12. 35) Cf. Ape 22, 2. 36) Cf. Gal 5, 22-23. 37) Job 38, 7. 38) Cf. Ape 1, 16. Duodenarius est numerus universitatis. Duodenarius numerus celeberrimus in S. Script. Virgo Deipara coronam habet duodecim stel- larum, idest, regalitatis, quia Regina omnium Electorum Dei et omnium creaturarum. r8 Maria Regina omnium Electorum. Maria Regina omnium creaturarum. 52 IN VISIONEM S. IOANNIS EVANGELISTAE similitergue sepiem lampades ardentes ante thron hominibus vero: Multiplicabo semen tuum sicul sle Angelus Danieli dixit: Qui docti sunt fulgebunt s mamenti, el qui ad iusliliam erudiunt mullos sicul stel aeternitates." Paulus quoque ait quod sicul stella in claritate, sic erit in resurrectione mortuorum. * Deipara coronam habet duodecim stellarum, quia est omnium Sanctorum ct Electorum Dei; Regina rum, qui per duodecim alas Seraphim apud Isaia m d et Regina omnium hominum electorum, qui per Israel, ut diximus, figurali sunt. * Nam etiam Electi et Novo Testamento in duodecim classes dislribuui de populo utriusque sexus. lsti sunt quinque lx Christus, Dei Verbum, quinque hordeaccis pa l Novo aulem, sunl Apostoli, Martyres, ponlifices, cler giosi claustrales, virgines sanctimoniales et landem iuste el sancte viventes. : Verum non solum conslitula Maria est Regina omni sed plane omnium creaturarum Dei, quae numero di tinentur. Sunt nanque quatuor genera rerum: h esse, illa eliam vivere, alia eliam senlire, tandem Sed horum unumquodque tria habenl!
genera sub habent coelos, elementa et mixta inanima, lapides et dum habent herbas, haben! arbores silvestres infrv arbores fructiferas et domesticas; tertium habent an aqualilia et volatilia; quartum habent Angelos in p in mundo, daemones in inferno. Omnium harum | sliluta Regina esl, omnibus ad nulum divino imp Et sicut Iosue imperavil soli et Junac, ut motui Elias igni, ut de coelo descenderel, ** ipsumque coc aperuit; * sic Maria omnibus omnia imperare potest.
o divinissimam Reginam! In capite eius corona stell Sicut Christus imperavit venlis et mari, et obedive cum hominum stupore: Qualis es! hic, quia venli el ma ei? ** Mortuis etiam imperavit et illico surrexere; * ita - 39) Cf. Apc 4, 5. 40) Gn 22, 17. Eine?) weds Loc: :
Fuerint; et loc.: Sicut. habet: Quasi. 42) 1 Cor 15, 41-42. 44) Cf. Apc 7, 4-8. 45) Cf. Jos 10, 12-15.
47) Cf. 3 Rg 17, 1. 48) Cf. 3 Rg 18, 41-46.
50) Cf. Mc 5, 41-42, Lc 7, 14-15 e! Io 11, 43-44.
SERMO QUINTUS 53 Maria, divino imperio cl potestate donala, deaque universi constituta. Sicut Moysi dixit Deus: Comnslilui te deum Pharaonis, ?^' idest, ut possis super cum quaecumque Deus potest super regnum ipsius; sic Maria a Deo conslilula est supcr opera manuum suarum, *? Dea coeli, Domina universi sicul vera Dei omnipotentis Sponsa, vera Chrisli cunctipotentis Maler; sic altissima Regina assistit a dextris Dei: Aslilil regina a dextris tuis in veslilu deaurato. * O Reginam supra omnem hominum cl Angelorum eliam existimationem admi- rabilem! Quis unquam verbis assequi poterit, ut pro dignitate dicat, qualis et quanta sil gloria allissimae ac divinissimae huius Reginae? Mulier amicta sole... el in capile eius corona stellarum duodecim. De hac Bernardus devotissimus in Aquaeductu ait, osten- dens eam super Angelos dignitate et gloria exaltalam: « Magnum est Angelo ut minister sit Domini; sed Maria sublimius quoddam meruil ut sit mater. Fecunditas itaque Virginis supereminens gloria esl, tantoque excellentior Angelis facta munere singulari, quanto differentius prac ministris nomen matris accepit ».** Et exponens hoc ipsum Apocalypsis oraculum, de Virgine ait, dum eam sole amiclam el Christum in ulero habentem contemplatur: « Nam quod verum Deum et Dci Filium genuil, ut idem ipse Dei atque hominis Filius unus omnino Deus ct homo prodiret ex Maria, abyssus est luminis; nec facile dixerim quod vel angelicus oculus ad huius ful- goris vehementiam non caligel ».
* Sic inquam ego quod ipsis etiam Angelis el beatissimis spiritibus in coelo incomprehensibilis sit gloria et maiestas altissimae huius Reginae Matris Dei. Per has autem duodecim stellas Divus Bernardus intelligit singulares Virginis pracrogativas, quas ipsc in tres classes distribuit recensetque in Virginis [hac visionc]: pracrogativas coeli, praero- galivas carnis cl praerogativas cordis. Singulis autem classibus quatuor assignat: coeli praerogalivas in Virginis conceptione, in Angeli visilalionc, in Spirilus Sancli superventione ct in Verbi incar- natione; carnis autem pracrogativas, quod fueril ipsa virginitatis primiceria, sine corruptione fecunda, sine gravedine gravida, et sinc dolore puerpera; tandem cordis praerogalivas dicit virgineae man- 51) Ex 7, 1. 52) Cf. Ps 8. 7. 43) Ps 44, 10. 314) S. Bernard. Sermo de Aquaeductu, n. 12.(P. L. 183, 1010). 55) S. Bernard. Sermo in Domin. infra Octav. Assumpt. B. V. Mariae, n, 9. (P. L. 193, 1009). Sententla D. Bernardi. Virgo Dripara coronam habet duodecim stel- larum, idest, gloriae, quia corona omnium specialium gratiarum coronata. Speciales San- ctorum gratiae. 54 IN VISIONEM S. IOANNIS EVANGELISTAE sueludinis pudorem, humilitatis devolionem, creduli dinem, et cordis spiritale marlyrium, quae ipse, ut copio et erudite prosequitur. ** Saepe legimus in Sacris Litteris coronam glori autem gloria scriplum est: Qui vicerit... dabo illi ste Corona igitur haec multiplicem designat special tantum coronam iustitiae propter utriusque legis inquam, el duorum evangelicae caritatis praece mam observantiam; sed coronam gratiarum et cialium mihi significare videtur. Ad Sanctorum autem specialem gloriam et ] nitus eis concessa singulari dono Sacra testan parentibus dedit singulare donum innocentiae an justitiae. Utinam illud perpetuo servassent! Pa gralia speciali saepe Deus apparuit, suaque pr eos fuit. Prophetis multa revelavit arcana coelestia menta, profundissima, imperscrutabilia incomprehe sleria. Apostolis mirabilem dedit copiam donorum : ineffabilem Divini Spiritus pleniludinem potestate ralem.
Aliquos specialiter elegit: Abraham in palrei in legislatorem et ducem populi principemquc | in pontificem magnum, Davidem in regem pote in summum Ecclesiae pastorem, Paulum in vas electi gentium; Enoch dedit donum singularis sanctitatis, fidei et caritatis, Movsi donum perfectae amiciliae, conversationis cum Deo, Samsoni fortitudinem, S tiam, Eliae et Eliseo, post Movsem, operationem mii miae et Ioanni Baptistae sanctificationem in ulero, donum mirabilis immortalitatis, cum eos in coelum t multi Sanctorum, ex aliqua speciali gratia, mundo mines necnon et apud Angelos gloriosi. i 56) S. Bernard. Sermo in Domin. infra Octav, Assumpt. B. V, Mariae, n. v 57) Apc 2, 26-28.
SERMO QUINTUS 3:
Sed Maria ex donis omnium specialium gratiarum gloriosissima; ei nanque dicitur: Ave, gratia plena;... invenisti enim gratiam apud Deum.** Sic omnium specialium gratiarum corona est divinitus decorata.
IV. Si autem subtilius philosophari permittitur, tres habet fulgi- dissimas stellas ex divina praedestinatione, tres ex temporali con- ceptione, tres ex Verbi incarnatione, et tandem tres ex ipsius in coclo glorificationc.
Tres, inquam, ex divina praedeslinatione, quoniam ab aeterno praedestinata eleclaque fuit ad summum sub Deo gradum gratiae, ad summum gradum gloriac et ad summam divinae maternitalis dignitatem. Hinc fuit, multis, antequam in lucem prodiret mundoque orirelur annorum curriculis saeculisque, magnis pracfigurata my- sleriis, multisque Prophetarum vaticiniis divinitus praenunciata. Qualis hic honor Virginis, qualis gloria!
In ipsa autem temporali conceptione mirabili (nam ex sterilibus senibusque parentibus nonnisi miraculo concepta fuit, sicut. olim Isaac et postea Ioannes Baptista) triplex item fulgct splendidissima stella: summa nobilitas carnis et spirilus; summa puritas absque omni macula originalis peccali; et summa ac admirabilis gratiac ipsiusque Divini Spiritus plenitudo, qua forte, ut ego quidem pie eredo pieque credendum censeo, datus est Virgini usus liberi arbitrii.
ul Deum ex tunc cognosceret et amaret, spirituque in Dco exultaret, sicut Ioanni datum fuit in matris utero, ut Christum agnosceret et spiritu exultaret. Cur enim putemus Matri fuissc negatum quod Prae- cursori, ministro et vero servo, videmus concessum? Hoc ego existi- mo singulare privilegium cet coronae huius fulgidissimam stellam. Ex Increati item Verbi incarnatione, fecunda virginitas et vir- ginalis fecunditas. Secundo, divina, vera, naturalis malernitas, cl. ex Spiritus Sancti superventione ac virtutis Altissimi obumbratione, verum cum Dco sponsalilium ac matrimonium, ex quo secuta esl Christi vera conceptio; in quo, ut pie existimandum censeo, ipsa Virgo in spiritu clevata, sicul ct Paulus, Deum ipsum puro mentis oculo intuita est. Quae enim unquam sponsa cum sponso congressa est, quem nunquam viderit, nunquam de visu agnoverit? Aut quis unquam princeps virginem quidem pulcherrimam, sed humili loco natam, suo dignam ducat consortio, sponsalitio, matrimonio, sicut Assuerus egit cum Esther; non autem dignetur aspectu, ul seipsum 58) Lc 1, 28-30. Virgo Deipara coronam habet duodecim stel- larum quia tres habet stel- las ex divina pracdestinatia- ne, tres ex temporal] sua conceptione. tres ex Verbi incarnatione, tres ex ipsius in coclo gloriflcatione. Virgo Deipara coronam habet duodecim stel- larum, idest, sapientiae, quia hahet cognitionem omnium creaturarum et omnium mysteriorum fidei. 56 IN VISIONEM S. IOANNIS EVANGELISTAE illi videndum praebeat? Qui virgines per sunmam iniuriam laedere volunt, has tenebras amant. Deus autem non sic; sed sicul ad ma- trimonium rite contrahendum assensus et consensus requiritur viri et mulieris mutuus ex libera voluntale; ita Deus per coelestem pa- ranymphum Gabrielem Archangelum pro matrimonio contrahendo liberum requisivit consensum; sic Virgo cum Deo coniuncta et co- pulata est legitimo ct vero matrimonio, quod Angelus verbis illis expressit: Spiritus Sanclus, idest, Deus ipse, superveniet in le el virlus Allissimi obumbrabil tibi,*® idest, operiet te.
Quomodo ergo non seipsum illi manifestarit, cum verus illius sponsus factus est Deus verus?
Tandem in glorificatione summum consecula est gradum gloriae, anima et corpore beata, super omnes angelicos choros exaltata, et ad Christi dexteram throno gloriosissimo collocala. Existimari pos- sunt tres stellae tres aureolae, quoniam et martyr spiritu fuil: Tuam ipsius animam periransibit gladius, " et virgo super omnes virgines, et doclrix ac magistra Apostolorum. Sed sunt splendidissimae stellae honor divinae maternitatis, gloria divinae electionis in sponsam et collatio divinae potestatis super omnes creaturas. Deus Pater cam ibi honorat tanquam filiam, Deus Filius lanquam matrem, et Spiritus Sanctus tanquam dilectissimam sponsam, omnium bonorum Dei heredem ac dominam. Sic habemus coronam ex duodecim splendi- dissimis stellis divinitus compactam.
V. Sed cum in Sacris Litteris non lantum gloriae coronam lega- mus, verum etiam sapientiae, legimus enim a Salomonc dictum: Corona sapientium diviliae,*' et ab Corona sapientiae timor Domini, * quid si corona isla divinam Beatissimae Virginis sapientiam indicat? Qualem quantunque thesaurum sapien- tiae existimamus esse divinum Mariae capul? Si Salomoni, servo, tantam sapientiam dedit Deus, quantum dedisse Sponsae et Matri existimare par est? Corona duodecim stellarum perfectissima cognitio omnium creaturarum, quas duodenario numero contineri diximus. Corona stellarum duodecim perfectissima cognitio omnium myste- riorum nostrae fidei, quorum sacramentorum divinam plane veri- tatem Maria super omnes Electos, supra omnes Apostolos, supra omnes spiritus angelicos perfectissime capit et comprehendit plenis- sime supra quam dici vel cogitari possit. O mirabilem coronam! In licclesiastico:
59) Le 1, 35. 60) Le 2, 35. 61) Prv 14, 24. 62) Eccli 1, 22. SERMO QUINTUS 57 capile eius corona slellarum duodecim. Sic Maria apud Deum sa- pientissima pro nobis advocala est, sicul fuit sapiens illa mulier Thecuitis apud regem David pro Absalone; * propterea enim Deus, nostri amantissimus salulisque nostrae cupidissimus, voluil eam esse sapienlissimam, simulque graliosissimam in oculis maiestatis suae, ul summe idonca esset ad impetrandum pro salute nostra; sicut fuit Esther apud Assuerum pro salule populi sui, qui ab impio Aman, inimicitiae el odii acerrimi causa, ad necem «quaerebatur.
VI. Tandem non incongruum erit forle si dicamus ipso Dei Electos essc gloriosam hanc Deiparae Virginis coronam. Salomon enim ail: Corona senum filii filiorum; "* et Paulus eos alloquens quos praedicationis verbo per Evangelium in Christo Iesu ipse ge- nuerat, coronam suam eos esse dixit: Ilaque, fratres mei carissimi el desideralissimi, gaudium meum et corona mea, sic stale in Domino, carissimi; * et alibi: Quae est enim noslra spes, aut gaudium, aul corona gloriae? Nonne vos ante Dominum nostrum Iesum Chrislum estis in adventu eius? Vos enim eslis gloria nostra et gaudium. * Sic profeclo, cum Virgo Beatissima, vcluti altera Eva, Mater sit cuncto- rum viventium in spiritu, Electos omnes suam existimat gloriam et coronam; sicut artifices quique, summa arte ac peritia praediti, in suis operibus, in quibus magna el mirabilis elucet excellentia artis, magnopere gloriantur; unde proverbio dici solet quod opus auctorem laudat, et ex unguibus agnoscuntur leones. Sicut igitur opus, mira arle effectum, decus est et honor artificis; sic, cum omnes Electi quodam modo partus sint Virginis Beatissimae, iis maxime gloriatur, quoniam omnes Electi membra sunl Christi, Unigeniti Filii sui, omnes filii Dei, Sponsi sui.
VII. In capite eius corona stellarum. Creavit Deus luminaria in coelo ad illuminandum mundum, sed solem ad illuminandum diem, non aulem noctem, lunam vero et stellas ad illuminandam noctem. Maria simul et solem et lunam et stellas habet, ut possit luce per- petua et diem illuminare el noclem, ut luce gratiae coclestis divinis- que bonitalis et benignilalis suae splendoribus, et iustos et pecca- tores illustrare possit; ita ut facilius sil in aeternis coeli luminaribus lucem non reperire, quam in Beatissima hac Dei Genilrice et vera 63) Phil 4, 1. 66) 1 Thes 2, 19-20.
63) Cf. 2 hg 14. 1 sqq. 04) Prv 17, 6.
Virgo Deipara coronam habet stellarum duo- decim, idest, gaudii, quia ipsi Dei Electi sunt eius coro- na et gaudium.
Virgo Deipara et solem et lu- nam et stellas habet, ut possit illu- minare iustos et peccatores.
Omnes ad Mariam recurramus. 58 IN VISIONEM 8. IOANNIS EVANGELISTAE Matre gratiam et misericordiam non invenire. Stult de sole; multo stultius de piclale Mariae haesitare. S totus lux est, ita plane Maria tota bonitas, el benig sericordia, carilas, tota materna viscera. Iustis, qui per diem designantur, Maria amicla so toribus, per noctem figuratis, luna splendida cum mul luminibus. Omnes ergo et iusti et peccatores ad 1 ipsius accedamus. In capile eius corona slellarum. ditur, uti supra diximus, coelestium luminum vere infinitum thesaurum coelestium bonorum cl qui Mariam invenit, qui, ex Dei utique dono, Mariam prosequitur pietatis affectu tanquam singularem trem. Sicut enim magnum Dei donum fuit quod illum evangelicum thesaurum in agro invenerit; © donum est singulare; nam thesaurus iste reperitur | autem deesse potest homini qui Mariam habel in el matrem, cum ipsa apud omnipolentem Deum advocata? Nam si omnia possibilia sunt credenti, **- vere Matri, vere Genetrici, vere Parenti? G7) Cf. Mt 13. 44. 68) Mc 9, 22. SERMO SEXTUS Sabbato post Dominicam Passionis DE VIRGINIS DEIPARAE DOLORIBUS Et in utero habebat et clamabat parturiens. et cruciatur ul pariat. Et vidi, etc. t I. Vidimus mirabilc spectaculum, coeleste miraculum, divinam mulierem amictam sole, lunam sub pedibus pro scabello habentem aeternarumque stellarum splendoribus caput coronatam. Nunc partus doloribus miserc angustialam et cruciatam cernimus: Clamabat par- turiens et cruciatur ul pariat. Sed quomodo partus doloribus cruciata fuit Maria, si virgo inte- merata peperit, si Christus magno miraculo ex illa natus est, clauso utero virginitalis, claustro ne minimum quidem violato, sicut ad Apostolos clausis ingressus fuit ianuis? Nam alioquin non fuissel Maria perpetua virgo, clausa illa ianua templi Ezechielis,* hortus conclusus et fons signalus;? quod nefas est arbilrari. Constans est fidei sacratissimae dogma perpetua Mariae virginitas; Christum nanque peperit sicul aurora solem, sicut stella radium, sicut luna splendorem.
Quac igitur tanti causa doloris et cruciatus fuit? Illa plane quam Ioannes indicavit stalim subiungens: Ef visum est aliud signum in coelo: ecce draco magnus cl rufus habens capita septem el cornua decem el in capilibus suis diademata septem; et cauda eius trahebat terliam partem stellarum coeli, el misit eas in terram. 1) Apc 12, 2-3. Vulg. habet: E! in utero habens clamabat parturiens, et cruciabatur ul pariat. Et visum. ctc. 2) Cf. Ez 44, 1-3. 3) Cf. Ct 4, 12.
Per discrucia- lionem mulie- ris maximus Deiparae dolor ob Filii passioncm significatur.
Maria non doluit in partu Filii.
sed ex visione persecutionis satanac.
Maria in partu gavisa est, in passione Filii vehementissi- me doluit.
60 IN VISIONEM S. IOANNIS EVANGELISTAE Et draco stetit ante mulierem, quae eral paritura, ut, cum peperisset, filium eius devoraret.* Quis iste sit draco ipsemet Ioannes ma- nifestum facit: Proiectus est draco ille magnus, serpens antiquus, qui vocatur diabolus et satanas, qui seducit universum orbem, el proiectus est in terram, et angeli eius cum illo missi sunt.? Notum est oraculum illud: Inimicilias ponam inter le et mulie- rem et semen luum el semen illius, * quod serpenti antiquo dictum a Deo fuit. Sciens igitur Virgo Sanctissima immane odium salanac in Christum, praenoscens in spiritu quales quantasque infernalis draco contra Christum machinabatur perseculiones ad perdendum eum, clamabat, cruciabatur. Illum quodam modo parere minime vo- luisset, ne Unigeniti Filii sui lalia tantaque mala a diabolo illi parata videret. Crudelis igitur satanae in Christum persecutio supra modum Virginem cruciabat, illiusque sanctissimum pectus proscindebat ac viscera dilaniabat, sicut Simeon sanctissimus, Divino Spiritu afflatus, praedixit ei: Positus est hic in signum cui contradicetur, et (uam ipsius animam pertransibit gladius.” In Christi igitur passione Virgo passa fuit partus dolores, nam in partu nullum omnino dolorem experta fuit. Magnitudo igitur doloris, imo dolorum Virginis hic indicatur, cum dicitur: Clamabat parturiens, et cruciatur ul pariat.
In partu Maria mater beatissima fuit sicut Lia dixit, nato Aser: Hoc pro beatitudine mea: beatam quippe me dicent omnes mulieres. ^ Sic Virgo: Beatam me dicent omnes generaliones. quia fecit mihi Dominus magna qui potens est.’ Sed in passione Filii, in extrema illa acerbissima et immanissima, quam a salana passus fuit, persc- cutione, mater afflictissima et dolentissima; ita ut iurc illud usurpare potuisset: O vos omnes, qui transilis per viam, atlendite et videle si est dolor sicut dolor meus; ° dicere cum Noémi, orbata dilectissimis filiis: Vocate me marah,... quia amaritudine... replevit me Dominus. " Mariae unicus moriebatur Filius, sed qui melior illi erat quam decem filii. Tunc vere, secundum nomen suum, fuit Virgo amarum mare, ingens mare amaritudinis, amarissimi doloris. Tunc vere cam Deus infinita prope amaritudine replevit: Vocale me marah,... quia... ama- ritudine replevit me Dominus. Sic ex nimio dolore, qui sacratissimum 4) Apc 12, 3-4. 3) Apc 12, 9. 6 Gu 3, 15. 7) Le 2, 34-35.
8) Gn 30, 13. 9) Le 1, 48-49. 10) Thren 1, 12. 11) Ruth !, 20. SERMO SEXTUS 61 ipsius cor transverberabal, trislis facta usque ad mortem, clamabat cl eruciabatur, dolores partus expcriebatur.
Hac enim dicendi phrasi el figura ad magnum dolorem expri- mendum Sacrac Litterae utuntur. Sie Regius Vates de inimicis Dei, principibus lenebrarum, ait: Ipsi videnles sic admirati sunt, commoli sunl, turbali sunl, ibi dolores ul parturientis. ? Sic Isaias: Ut parturiens, inquit, dolebunt.'* Hac melaphora saepe usus cst Ieremias ct alii cliam Prophetae "^ ad maximam vim doloris exprimendam; imo et ipse Dominus hac metaphora significavit do- lorem Apostolorum ob instantem passionem et morlem suam: Mulier, cum pari, Irisliliam habel, quia venil hora eius; cum aulem pepe- reril filium, fam non meminit pressurae propler gaudium, quia natus esl ei homo in mundum; ita el vos... nunc quidem lrisliliam habetis, iterum autem videbo vos, et gaudebil cor vestrum el gaudium ve- strum nemo lollel a vobis.
* Ita nunc per discruciationem parturientis maximus Deiparae Virginis dolor ob unici ac dileclissimi Filii pas- sionem significatur. Parenles enim in morle carissimorum pignorum maximo supra quam dici possil afficiuntur dolore. Patel in dolore inconsolabili Iacob patriarchae ob praesumplam mortem dilectissimi filii Ioseph, visa ipsius tunica sanguine deturpala. " David etiam, audita morte Absalomi, parricidac licet filii, quam amare flevit: Absalom, fili mi, [li mi, Absalom! Quis mihi del ul pro le moriar, fili mi, Absalom? '* Patienlissimus lob, audila bonorum suorum iaclura, nihil fere motus fuit, sed, audita morte filiorum, tunc maxime afflictus fuit; tunc scidit veslimenla sua, claraque doloris maximi indicia dedit. '* Divus Moyses tacuit fletum el lacrimas parenlum nostrorum Adami et Evae ob crudelem morlem Abelis, veluti indicans quod nullis verbis exprimi pro dignitate potuit. Quod ctiam Timanthes, pictor nobilis, indicavil in morle Hiphigeniac. '* Nam, cum astantes omnes vultu maxime flebili lacrimantes suo penicillo expressisset, Agamemno- . nem, amantissimum parentem, depinxit facie velatum. 12) Ps 47, 6-7. Vulg.: Conturbati..., conmoli, etc. 13) Is 13, 8. 13a) Jer 4, 31; 6, 24 ct alibi; Ez 30, 16; Os 13. 13; Mich 4, 10. 14) Io 16, 21-22. 15) Cf. Gn 37, 33-35. 16) 2 Rg 18, 33. Vulg. habet: Fili mi, Absalom, Absalom, fili mi: quis mihi tribuat ut ego moriar pro te, Asalom, fili mi, cte. 17) Cf. Iob 1, 13-20. 18) Cf. Piin. Hist. Nat. lib. 35, cp. 10. pag. 620. Dolores partus maximi. Parentes maxime dolent in morte flliorum. T Virgo Deipara ex maximo amore maximo dolore affecta in passione Filii. Amor parentum erga flios magnus. Mariae amor erga Filium maximus fuit, quia unicus erat filius; quia ab ipso omnem gloriam acceperat. 62 IN VISIONEM S. IOANNIS EVANGELISTAE Il. Oritur ex amore dolor, amorque ipse aequa lance est men- sura doloris. Ex magno amore magnus dolor exoritur. Qui maxime amal, is maxime dolet, cum id quod amabat amittit. Si in magna domo ac numerosa familia unicus filius el sponsus moriatur, dolent quidem omnes, sed omnium maxime parentes el sponsa.
li aulem ad quos defunctus nulla ralione attinebat, nullo penitus dolore tan- guntur. Magnus est parenlum dolor in morte pignorum, quia magnus est erga prolem amor. Hinc Deus in Isaac dilectissimo filio tentavit Abraham, veluti facturus periculum an Abraham vere ex animo Deum colebat, et super omnia diligebat. Nam vix reperiri aul exco- gilari potest purior, verior, maior in nalura amor quam parentium erga filios, maxime autem unicos diuque optalos. Nam quotidiano usu videmus animalia ipsa rationis experlia pro salule carissimorum pignorum audacter mortem appclere, ipsa instigante el urgenle amoris natura, ut periculum omne contemnant pro tutandis liliis. Maria autem vera genilrix naturalisque parens fuit Christi Do- mini nostri, ipseque eius verus el naluralissimus filius, ct quidem unicus, pulcherrimus, gratiosissimus, oplimus, omni virtute pracdi- tus, numeris omnibus absolulus, erga Matrem ipsam pienlissimus el amantissimus. Qualis igitur eral Virginis amor erga Chrislum"? Verbis assequi nemo potesl, nec menle quidem.
Sciebat enim, quod etiam verus cl naturalis Dei omnipotentis Filius erat. Habebat in ulero, sed quem? Quam prolem? Peperil, inquit, filium masculum qui recturus eral... genles in virga ferrea, 15a el raptus est filius ad Deum el ad thronum eius, '* ad thronum utique eius, ut sederet ad dexteram Dei Patris omnipolentis, super omnes Angelorum choros, Deo aequalis in gloria el maieslale.
Hunc habuit in ulero, el inde omnem suam gloriam ipsa accepit, ul esset amicta sole, lunamque sub pedibus haberet, el in capite coronam stellarum duodecim. Hanc enim gloriam non a seipsa habuil Virgo Deipara, sed a Dco, Creatore coeli, qui solem, lunam ct stellas creavit; a Chrislo, Filio suo, per quem omnia facta sunl, '" cL ipsa quoque; quare eral ei Christus non tantum filius, verum ctiam parens, qui eam creaverat; sponsus, qui eam elegerat ac sanclificaveral, vir- tuleque omni et gratia decoraverat; servator, qui bona omnia ei provideral; erat ipsius et Dominus et verus summusque Deus.
Sic 18a) Ape 12, 5. 19) Io 1, 3.
SERMO SEXTUS 63 infinitas causas et obiecta amoris in Christo nobilissimus Mariae animus reperiebat, de quo legimus: Tolus ipse desiderabilis, "^ sive, ut est hebr.: Totus ipse desideria, vel: Omnia ipse desideria, hoc esl, quidquid desiderari potest copiosissime reperitur in co; sic sum- me erat desiderabilis, summe amabilis, Virgini aulem Matri summe amalus, maxime dilectus. Si igitur amorem sequitur dolor, ut ignem calor, quis vel cogitatione assequi polcrit dolorem Deiparae Virginis? Cruciabalur parturiens.
Non sensit parlus dolores, cum Chrislum in lucem edidit, quem ulique cum gaudio peperit, ul Sancli docent: Cyprianus, De Nalivilate," Athanasius, In Descriplione Mariae el Ioseph, ?' Gregorius Nyssenus, De Nativilate Christi,? Dama- scenus, De Dormilione Deiparae, ? ei Bernardus, Sermo I in Vigiliam Nalivilatis.** Sed lamen non effugit dolores et cruciatus multo acriores ct vehementiores, ut ait Damascenus, Libr. IV. De Fide Orlhodoxa, cap. 14. «Ipsa, inquit, beata et super naturam donorum digna effecta, dolores partus, quos cffugit pariens, illos tempore passionis sustinuit ex materna compassione viscerum, la- cerum reparluriens. Sic interpretatur vaticinium Simeonis: Tuam ipsius animam pertransibil gladius ». * Forte contra Origenem, qui gladium hunc, impie sane, ut multa alia, de infidelitate fuit interpretatus, quod passionis tempore anima Virginis cum ceteris Apostolis gladio infidelitatis fuerit penetrata. "s Sed ubi, inquam, infidelitatis gladium legit Origenes? Legimus plane fidei gla- dium: Accipile gladium spirilus, quod esl verbum Dei; " el: Vivus est sermo Dei el efficax et penetrabilior omni gladio ancipili; ?* et: De ore eius procedebat gladius ex ulraque parte acutus. ^? Sed gla- dium infidelitatis non legimus. Quare iniurius plane fuit Origines in Virginem, cumque iurc Simeon Metaphrastes, graecus auclor, convellit in oratione, De Orlu et Educalione Virginis, ubi per gladium hunc acutissimum doloris gladium interpretatur, ™® sicut Damascenus ?" ct Euthymius in Lucam,?
et Ven.
19a) Ct 5, 16. 2U) Ciren principium. Opus apocryphum. Edit. a Stephano Balutio recognitn. Venetiis, an. 1700. 21) N. 7-9. Opus apocryphum. (P. G. 28, 348-350). 22) Post medium. (P. G. 46, 1139). 23) Serm. 2, n. 3. (P. G. 96, 8701. 24) N. 1. (BL: 183, 755). 25) Ad sensum. (D. G. 94, 277). Ms.: Cp. 13. 26) Homil. 17 in Lucam, cp. 2, vr. 35. (P. G. 13, 952). 27) Eph ti, !7. 28) IIebr 4, 12. 29) Apc 1, 16. 30) Cf. N. 14 (P. G. 115, 543). 31) De Fide Orthodoza, lib. 4, cp. 14 (P. G. 94, 277). 32) Cf. Comment. in Lucan, cp. 2, vr. 35. (P. G. 129, 894). Magnitudo do- loris in Marin ex prophetia Simconis.
H g WIE:
Virginem Dei- param nec resurrectionis fides, nec in Dcum caritas n summo do- lore cohibuit;
quia virtus non destruit naturam sed perficit.
64 IN VISIONEM S. IOANNIS EVANGELISTAE Beda ibidem,? Bernardus,^ item et Ansclmus,™ qui ob acutissimum hunc gladium doloris Mariam martyrem et plusquam martyrem praedicant.
III. Sunt vero multi, qui in laudem Virginis existimant cam in Christi passione nullo dolore affectam fuisse, cum ob ccrlissimam fidem resurrectionis tum ex perfectissima in Deum carilale, qua unus spiritus unaque voluntas cum Deo erat Maria; erat aulem voluntas Dei ut Christus talia pateretur, talemque sustineret passio- nem et mortem.
Sed ii Virginem Beatissimam fere in stupidam Stoicorum sectam adisunl, qui perfectam virlulem in stuporem et insensibilitatem pas- sionum naturalium statuebant.** Sicne nos stupidam el insensatam fatebimur exlilisse Mariam? Sic ei saxeum pectus, lapideum cor, stirpea viscera tribuemus, ut non senserit illa dolorem, quem terra una cum coelo, quem saxa, quem monumenta, quem mortua sensere cadavera? Scio perfeclissimam in ea exlilisse lidem, perfectissimam caritatem, qua ipsamet suis manibus cum Abraham, si opus fuisscel, unicum ac dilectissimum Filium suum Deo in sacrificium obtulissel ipsaque crucifixissel; sed lamen non sine maximo animi dolore et maternarum viscerum discruciatione; neque enim Abraham insen- sibili stupiditate affectus filium immolabat.
Perfectissima in ea eral fides et caritas, sed virtus perficit naturam, non deslruil. Non efli- ciebat virtus animi quin mulier esse! natura pio, molli, tenero dul- cique corde; quin vera et naturalis esset amantissima parens, dul- cissima ac lenerrima mater, maternis visceribus affecta erga unicum ac dilectissimum Filium. Neque cnim ipsa Christo phantasticum dedit, non verum et naturale corpus, ut impii nugabantur Manichaei, sed verum, sed naturale, ex suis purissimis sanguinibus, divina Spi- ritus Sancli opera, in suo ipsius ulero formatum. Quomodo ergo tunc potuit non senlire malerna viscera, non satisfacere maternis affeclibus citra virlutis iniuriam, citra divini iudicii sugillationem? Christus Dominus noster perfectissima supra quam dici aut cogitari possit praeditus erat caritate, divinamque cerlo cerlius noverat vo- 33) Cf. Comment. in Lucam. cp. 2, vr. 35. (P. L. 92, pag. 346). 34) CI. Serm. in Domin. infra Oct. Assumpt. B. V. n. 14-15. (P. L. 183, 1012). 34a) Lib. De Excellentia Virginis, cp. 5 (P. L. 159, 567). 35) Cf. Plutarch. Commen!. adversus Stoicos, pag. 477 sqq. Edit. an. 1573, Basileae.
SERMO SEXTUS 65 luntatem Dei, et tamen ad solam mortis recordationem: Coepil pavere el ledere, coepil contristari el moestus esse;?* et ait: Tristis esl anima mea usque ad morlem; faclus fuit prae angustia sudor eius velut gutlae sanguinis decurrenlis in terram; el factus in agonia ** fuit; qui tamen optime noverat futuram resurrectionem. Noverat divinum iudicium supra civitalem Ierusalem, et tamen: Videns civi- tatem flevit super eam; " noverat mox futuram Lazari resurrectio- nem, sed tamen videns sororum lacrimas et Iudacos plangentes, ipse quoque, illis compatiens, turbavit semetipsum ct lacrimatus fuit cum eis. '" Sic Paulus ait flendum esse cum flentibus, sicut gauden- dum cum gaudentibus. *' Quomodo ergo Virgo Bealissima in tam flebili spectaculo, in tam lugubri tragoedia potuit ab amarissimis lacrimis lemperare, ab inconsolabili fletu abstinere?
Mulier illa Naimitis inconsolabiliter flebat, quoniam mortuus illi erat unicus filius, et ipsa vidua erat; " sed in eadem navi crat Maria.
Quam vere ergo cum Noémi dicere potcrat: Vocate me marah..., quia amariludine replevit me Dominus, imo, inquit, ama- ritudine valde replevit me Dominus. Cur... vocatis me Noémi quain Dominus humiliavit, et afflixit Omnipotens? " Si Apostolorum af- flictionem Dominus ob passionem mortemque ipsius dolori partu- rientis mulieris comparavit, " quid censendum de Matre? Multae mulieres, sequentes Christum ad Calvariae locum, amare flentes lugebant et lamentabantur eum; 5 sicut eliam per Zacha- riam fucrat valicinatum: Plangent eum planctu quasi super uni- genitum, el dolebunt super eum ut doleri solet in morte primogeniti. In die illa magnus eril planctus in lerusalem. '* Eril, inquit, amaris- simus planctus qualis esse solet in familia, cum parentibus defunctus fucrit primogenitus filius. Per hunc enim planctum solet Scriptura maximum dolorem exprimere, sicul per Ieremiam dicitur: Luctum primogenili fac tibi planctum amarum.” Sic igitur multae mulieres Christum plangebant ct lamentabantur; et sola Virgo inter lot plangentes siccis oculis manebat? Sola non sentiebat dolorem, cui primogenitus el unicus Filius ante oculos suos horrenda crude- litate occidebatur? Non sic, non sic, sed: Clamabat reparturiens el cruciabatur ul parerel. Tunc experiebatur acerbissimos cruciatus et dolores maximos partus. 368) Mc 14, 33; Mt 26, 37. 37) Mc 14, 34; Mt 26, 38. 38) Lc 22, 43-44. 39) Ibid. 19, 41. 40) Io 11, 35. 41) Cf. Rom 12, 15. 42) Cf. Le 7, 12. 43) Ruth 1, 20-21. 44) Cf. Io 16, 21-22. 45) Cf. Le 23, 27. 46) Zac 12, 10-12. 47) Jer 6, 26. Doluit Naimilis in morte Filii Plus Maria. Mulieres in passione Christi flebant. Magis Deipara. CoD ĀU TTN | 1 Deipara Virgo multos fuit perpessa dolores in vita Fili, maxime vero in elus passione et morle. Maria doluit in vita Filii; 66 IN VISIONEM S. IOANNIS EVANGELISTAE IV. Multos perpessa fucrat Christi causa dolores « peperit, imo etiam antequam illum pareret. Primo quide tam adulterii suspitionem apud virum suum Ioseph, : eam traducere cogitabat occulle dimillere eam.
'* D partui iam vicina summam hominum inhumanitate fuit experta; omnium cnim domibus exclusa, cum in diversorio,"" ad fugiendas noclis iniurias in sla bestiis se recipere compulsa fuil, ibique suum ect De cl Unigenitum Filium parere, tenerrimumque et lem in praesepio collocare. Magnum experta fuit acerbaque Filii circumcisione, videns suavissimum - vulnus illud inflictum dolentem, plangentem, lacrima in dic purificationis suae et praesentalionis Filii Ierusalem, accepto a Simeone vaticinio quod grave ipsius Filius acerbasque perseculiones. Magnum, lante, cognovit quod impius Herodes quaerebat p dum eum, el fugere in Xegyptum opus fuit. Mag eum puerum lesum duodennem amisit in templo: i dolentes quaerebamus le. *” Sed haec initia fuerunt, praeludia quaedam | dolorum; nondum ventum est ad gladium pertran: Cum Christus, post susceplum a Ioanne baptisma f dicando Evangelium et divina operando miracula el eversionem regni salanae, tune acerbissima Virgini non ignola. An ignorare poluit quod con in synagoga praedicalione, nec ferre valentes a prehensionem, repleli ira eiecerunt eum extra civ illum praecipilio perderent? Quod fugiens mortalem seculionem ambulabat in Galileam: Quia quaerei interficere? ** Quod multis eum iniuriis el pete dieti inhonorabant, conlemnebanl, multas calumnias i Filio Dei, vero Messiae? Quod cum saepe lapidibu Quod Iudaeorum proceres edictum mortis cont per summum scelus promulgarunt? 18) Mt 1, 18-20. II CET Gon, 7. 50) Le 2, SERMO SEXTUS 67 Sed lunc vere aculissimi doloris gladius sanctissimam ipsius animam pertransivit, cum caplum a Iudacis novit, proditore Iuda; cum, posl dira flagella, damnatum intellexit ad infamem ac turpis- simam morlem latronum cum eum spinis coronatum, crucem sibi baiulantem vidit cum latronibus duci ad Calvariae locum, ut cruci- figerelur; cum tandem clavis in cruce confixum pendentem in aéra vidil, vocemque ipsius audivil, nam: Slabat... iuxta crucem lesu Mater eius; * cum morluum conspexit. O dolorem; ineffabilem! Cum sanclus David, cuius cor crat quasi leonis, lonathae mortem audivit, non potuit continere lacrimas, sed amare cocpit flere et cum lacrimis dicere: Doleo super le, mi fraler Ionatha, decore nimis el amabilis super amorem mulierum.
^* Quales ergo lacrimas tunc fudit Maria? Quo dolore affecta? Nunquid poles! mulier oblivisci infantem suum, ul non recordelur filii uteri sui? ^ Iacob patriarcha, visa lantum tunica filii sui Ioseph sanguinata, el mortuum arbitratus devoratumque a lruci aliqua fera, licet multos alios haberet filios, tamen ad speclaculum illud, inconsolabili dolore oppressus, amarissime flere coepit. ^ Quid igilur Virgo Beatissima, videns unicum el dileclissimum Filium suum in oculis suis crudelis- sime a Iudaeis occisum? Vere lunc Christus fuit Virgini filius doloris, sicul Beniamin matri Racheli; unde Benoni, idesl, filium doloris cum appellavil, prae nimio partus dolore extincta. ** Vere dici potest de Virgine: Plorans ploravil in nocle el lacrimae eius in maxillis eius, non est qui consolelur eam ex omnibus caris eius." Et ipsa iure illud usurpare poluit: Posuit me Dominus desolalam, Lola die moerore confeclam.** Et si Paulo ob ardentem in Christum ca- ritatem dicere licuit: Christo confivus sum cruci. Vivo autem, iam non ego; vivil vero in me Chrislus, ? quanto magis licuit Mariae? Si igitur sic Chrislus vivebat in Virgine, quid pati poterat Christus quin illud etiam cum eo pateretur el Virgo? Compaticbalur Filio, sed ipsa quoque summam aífliclionem paliebalur; condolescebat Filio, sed ipsa amarissime indolescebal, ila ul opus fuerit eam con- solari a patiente Filio, cum respiciens in eam Christus simul et in Ioannem, dixit ei: Mulier, ecce filius (uus. " Sed ipsum hoc verbum 52) Io 19, 25. Vulg. habet: Stabant, cte. 53 2 RE Ho 20: 54) Is 49; 15. Vulg. habet: Nunquid oblivisci potest mulier infantem suum, ut non misereatur filio uteri sui? 55) Cf. Gn 37, 31-33. 56) Cf. Gn 35, 18. 57) Thren 1, 2. 58) Thren 1, 13. 59) Gal 2, 19. 60) Io 19, 2ü. maxime vero in passione et mortc. Doluit David in morte Ionathac. Magis B. Virgo. Doluit lacob in pulata morte loseph. Plus Maria In morte Iesu. Maria multum doluit ctiam ex rationibus humanis. Virgo Deipara iuxta crucem exemplar patientiae in adversis tolerandis.
68 IN VISIONEM S. IOANNIS EVANGELISTAE quali quantoque dolore Virginem affecit! Plaga nanque maxime dolet cum tangitur. Hinc ad haec verba Virgo flictissimum cor acutissime velut innodatum, responde nihil omnino respondit, quia prae doloris magnitudii formare potuit. Ut autem ex humanis rationibus aliquid dicai tenerae matres in filiorum morte quam maxime d sime cruciantur, cum filius unicus est, cum pulcher tutibusque ornatus, cum obediens matri multoque | nunquam vel minimum quidem contristarit, cum b ab eo accepit in suis necessitatibus, et tota spes victus ratio, familiaeque decus ab illo solo p ende modis discruciant, cum uno ictu tot tantisque bon videt, et seipsam commiserata, cunctas doloris sui sed crudeli morte illi perimatur, miraculum quod acutissimi doloris magnitudine et acerbitate ipsa autem has omnes immensi doloris causas et ob Virgine? Et tamen, o divinam animi magnitudin nam constantiam! V. Stabat ipsa iuxla crucem fidei virtute suscitaturum: Stabat iuxta crucem lesu Mater bilem! Imo o divinum miraculum! Stabat corpore, virtute fide integerrima; stabat cum stupore admir: tatem, qua sic Deus dilexit mundum, divinam cu tum iustitiam in punitione peccati ob salutem pec Sic stabat admirans et stupens redemptionis hun sterium, stabat ipsa quoque toti Ecclesiae fut exemplar invictae patientiae in adversis tolera ipsa dici potest, quod: /n omnibus his non pecca nec corde suo; neque stultum quid contra Deum cogitavit quidem; sed animo aiebat: Si bona su Domini, mala quare non sustineamus? Dominus abstulit, sicut Domino placuit ita faclum est. 9' S 61) Job 1, 22; 2, 10. SERMO SEXTUS 69 hunc calicem a Deo sibi propinatum ad extremum usque magna et mira animi virtute epotavil, dicens cum Filio: Calicem quem dedit mihi Pater non bibam? ® Si possibile esl, transeat a me calix iste; verumlamen non mea voluntas, sed tua fiat. Non sicul ego volo, sed sicut lu. * Sic per omnia patienti Filio similis animo et virtute fuit. Et si Christus passus est nobis relinquens exemplum, ut sequa- mur vestigia eius,'^ ita plane passa esl et Mater ipsius, Maria; exemplum dedil nobis cum Filio, ut quemadmodum ipsa fecit, ita et nos faciamus, * divinumque hoc exemplar in monte nobis de- monstratum semper prae oculis habeamus; illud intueamur, ut et Christum et Sanctissimam Malrem summo studio imitemur.