Concilium Lateranum IV — Canones (1215) (page 2)

Damnati vero saecularibus potestatibus praesentibus aut eorum balivis relinquantur animadversione debita puniendi clericis prius a suis ordinibus degradatis ita quod bona huiusmodi damnatorum si laici fuerint confiscentur si vero clerici applicentur ecclesiis a quibus stipendia perceperunt.

Qui autem inventi fuerint sola suspicione notabiles nisi iuxta considerationes suspicionis qualitatem que personae propriam innocentiam congrua purgatione monstraverint anathematis gladio feriantur et usque ad satisfactionem condignam ab omnibus evitentur ita quod si per annum in excommunicatione perstiterint extunc velut haeretici condemnentur.

Moneantur autem et inducantur et si necesse fuerit per censuram ecclesiasticam compellantur saeculares potestates quibuscumque fungantur officiis ut sicut reputari cupiunt et haberi fideles ita pro defensione fidei praestent publice iuramentum quod de terris suae iurisdictioni subiectis universos haereticos ab ecclesia denotatos bona fide pro viribus exterminare studebunt ita quod amodo quandocumque quis fuerit in potestatem sive spiritualem sive temporalem assumptus hoc teneatur capitulum iuramento firmare.

Si vero dominus temporalis requisitus et monitus ab ecclesia terram suam purgare neglexerit ab hac haeretica foeditate per metropolitanum et ceteros comprovinciales episcopos excommunicationis vinculo innodetur.

Et si satisfacere contempserit infra annum significetur hoc summo pontifici ut ex ipse vassallos ab eius fidelitate denunciet absolutos et terram exponat catholicis occupandam qui eam exterminatis haereticis sine ulla contradictione possideant et in fidei puritate conservent salvo iure domini principalis dummodo super hoc ipse nullum praestet obstaculum nec aliquod impedimentum opponat.

Eadem nihilominus lege servata circa eos qui non habent dominos principales.

Catholici vero qui crucis assumpto charactere ad haereticorum exterminium se accinxerint illa gaudeant indulgentia illo que sancto privilegio sint muniti quod accedentibus in terrae sanctae subsidium conceditur.

Credentes vero praeterea receptores defensores et fautores haereticorum excommunicationi decernimus subiacere firmiter statuentes ut postquam quis talium fuerit excommunicatione notatus si satisfacere contempserit infra annum ex ipso iure sit factus infamis nec ad publica officia seu consilia nec ad eligendos aliquos ad huiusmodi nec ad testimonium admittatur.

Sit etiam intestabilis ut nec testandi liberam habeat facultatem nec ad hereditatis successionem accedat.

Nullus praeterea ipsi super quocumque negocio sed ipse alii respondere cogatur.

Quod si forte iudex exstiterit eius sententia nullam obtineat firmitatem nec causae aliquae ad eius audientiam perferantur.

Si fuerit advocatus eius patrocinium nullatenus admittatur.

Si tabellio eius instrumenta confecta per ipsum nullius penitus sint momenti sed cum auctore damnato damnentur.

Et in similibus idem praecipimus observari.

Si vero clericus fuerit ab omni officio et beneficio deponatur ut in quo maior est culpa gravior exerceatur vindicta.

Si qui autem tales postquam ab ecclesia denotati fuerint evitare contempserint excommunicationis sententia usque ad satisfactionem idoneam percellantur.

Sane clerici non exhibeant huiusmodi pestilentibus ecclesiastica sacramenta nec eos christianae praesumant sepulturae tradere nec eleemosynas aut oblationes eorum accipiant.

Alioquin suo priventur officio ad quod numquam restituantur absque indulto sedis apostolicae speciali.

Similiter quilibet regulares quibus hoc etiam infligatur ut eorum privilegia illa dioecesi non serventur in qua tales excessus praesumpserint perpetrare.

Quia vero nonnulli sub specie pietatis virtutem eius iuxta quod ait apostolus abnegantes auctoritatem sibi vendicant praedicandi cum idem apostolus dicat quomodo praedicabunt nisi mittantur omnes qui prohibiti vel non missi praeter auctoritatem ab apostolica sede vel catholico episcopo loci susceptam publice vel privatim praedicationis officium usurpare praesumpserint excommunicationis vinculo innodentur et nisi quantocius resipuerint alia competenti poena plectantur.

Adicimus insuper ut quilibet archiepiscopus vel episcopus per se aut per archidiaconum suum vel idoneas personas honestas bis aut saltem semel in anno propriam parochiam in qua fama fuerit haereticos habitare circumeat et ibi tres vel plures boni testimonii viros vel etiam si expedire videbitur totam viciniam iurare compellat.

Quod si quis ibidem haereticos sciverit vel aliquos occulta conventicula celebrantes seu a communi conversatione fidelium vita et moribus dissidentes eos episcopo studeat indicare.

Ipse autem episcopus ad praesentiam suam convocet accusatos qui nisi se ab obiecto reatu purgaverint vel si post purgationem exhibitam in pristinam fuerint relapsi perfidiam canonice puniantur.

Si qui vero ex eis iuramenti religionem obstinatione damnabili respuentes iurare forte noluerint ex hoc ipso tamquam haeretici reputentur.

Volumus igitur et mandamus et in virtute obedientiae districte praecipimus ut ad haec efficaciter exequenda episcopi per dioeceses suas diligenter invigilent si canonicam effugere voluerint ultionem.

Si quis enim episcopus super expurgando de sua dioecesi haereticae pravitatis fermento negligens fuerit vel remissus cum id certis indiciis apparuerit et ab episcopali officio deponatur et in loco ipsius alter substituatur idoneus qui velit et possit haereticam confundere pravitatem.

Licet Graecos in diebus nostris ad obedientiam sedis apostolicae revertentes fovere et honorare velimus mores ac ritus eorum quantum cum domino possumus sustinendo in his tamen illis deferre nec volumus nec debemus quae periculum generant animarum et ecclesiasticae derogant honestati. Postquam enim Graecorum ecclesia cum quibusdam complicibus ac fautoribus suis ab obedientia sedis apostolicae se subtraxit in tantum Graeci coeperunt abominari Latinos quod inter alia quae in derogationem eorum impie committebant si quando sacerdotes Latini super eorum celebrassent altaria non prius ipsi sacrificare volebant in illis quam ea tamquam per hoc inquinata lavissent.

Baptizatos etiam a Latinis et ipsi Graeci rebaptizare ausu temerario praesumebant et adhuc sicut accepimus quidam agere hoc non verentur.

Volentes ergo tantum ab ecclesia dei scandalum amovere sacro suadente concilio districte praecipimus ut talia de caetero non praesumant conformantes se tamquam obedientiae filii sacrosanctae Romanae ecclesiae matri suae ut sit unum ovile et unus pastor.

Si quis autem quid tale praesumpserit excommunicationis mucrone percussus ab omni officio et beneficio ecclesiastico deponatur.

Antiqua patriarchalium sedium privilegia renovantes sacra universali synodo approbante sancimus ut post Romanam ecclesiam quae disponente domino super omnes alias ordinariae potestatis obtinet principatum utpote mater universorum Christi fidelium et magistra constantinopolitana primum Alexandrina secundum Antiochena tertium hierosolymitana quartum locum obtineant servata cuilibet propria dignitate ita quod postquam eorum antistites a Romano pontifice receperint pallium quod est plenitudinis officii pontificalis insigne praestito sibi fidelitatis et obedientiae iuramento licenter et ipsi suis suffraganeis pallium largiantur recipientes pro se professionem canonicam et pro Romana ecclesia sponsionem obedientiae ab eisdem.

Dominicae vero crucis vexillum ante se faciant ubique deferri nisi in urbe Romana et ubicumque summus pontifex praesens exstiterit vel eius legatus utens insigniis apostolicae dignitatis.

In omnibus autem provinciis eorum iurisdictioni subiectis ad eos cum necesse fuerit provocetur salvis appellationibus ad sedem apostolicam interpositis quibus est ab omnibus humiliter deferendum.

Sicut olim a sanctis patribus noscitur institutum metropolitani singulis annis cum suis suffraganeis provincialia non omittant concilia celebrare in quibus de corrigendis excessibus et moribus reformandis praesertim in clero diligentem habeant cum dei timore tractatum canonicas regulas et maxime quae statuta sunt in hoc generali concilio relegentes ut eas faciant observari debitam poenam transgressoribus infligendo.