Novum Testamentum (Vulgata — sélection) (page 2)

20 Herodes enim metuebat Ioannem, sciens eum virum iustum et sanctum, et custodiebat eum, et audito eo multum haesitabat et libenter eum audiebat. 21 Et cum dies opportunus accidisset, Herodes natalis sui cenam fecit principibus et tribunis et primis Galilaeae, 22 cumque introisset filia ipsius Herodiadis et saltasset et placuisset Herodi simulque recumbentibus, rex ait puellae: "Pete a me, quod vis, et dabo tibi." 23 Et iuravit illi: "Quicquid petieris, dabo tibi, usque ad dimidium regni mei." 24 Quae cum exisset, dixit matri suae: "Quid petam?" Et illa dixit: "Caput Ioannis Baptistae." 25 Cumque introisset statim cum festinatione ad regem, petivit dicens: "Volo ut protinus des mihi in disco caput Ioannis Baptistae." 26 Et contristatus rex propter iusiurandum et propter simul recumbentes noluit eam decipere; 27 sed misso speculatore praecepit afferri caput eius in disco. Et decollavit eum in carcere 28 et attulit caput eius in disco et dedit illud puellae et puella dedit matri suae. 29 Quo audito discipuli eius venerunt et tulerunt corpus eius et posuerunt illud in monumento.

30 Et convenientes apostoli ad Iesum, renuntiaverunt illi omnia quae egerant et docuerant. 31 Et ait illis: "Venite seorsum in desertum locum et requiescite pusillum." Erant enim, qui veniebant et rediebant, multi et nec manducandi spatium habebant. 32 Et ascendentes in navi, abierunt in desertum locum seorsum. 33 Et viderunt eos abeuntes et cognoverunt multi, et pedestre et de omnibus civitatibus concurrerunt illuc et praevenerunt eos. 34 Et exiens vidit multam turbam Iesus et misertus est super eos, quia erant sicut oves non habentes pastorem, et coepit docere illos multa. 35 Et cum iam hora multa fieret, accesserunt discipuli eius dicentes: "Desertus est locus hic, et iam hora praeterivit; 36 dimitte illos, ut euntes in proximas villas et vicos emant sibi cibos quos manducent." 37 Et respondens ait illis: "Date illis manducare." Et dixerunt ei: "Euntes emamus denariis ducentis panes et dabimus eis manducare?" 38 Et dicit eis: "Quot panes habetis? Ite et videte." Et cum cognovissent, dicunt: "Quinque et duos pisces." 39 Et praecepit illis ut accumbere facerent omnes secundum contubernia super viride faenum. 40 Et discubuerunt in partes per centenos et per quinquagenos. 41 Et acceptis quinque panibus et duobus piscibus, intuens in caelum benedixit et fregit panes et dedit discipulis suis, ut ponerent ante eos; et duos pisces divisit omnibus. 42 Et manducaverunt omnes et saturati sunt; 43 et sustulerunt reliquias fragmentorum duodecim cophinos plenos et de piscibus. 44 Erant autem qui manducaverunt quinque milia virorum.

45 Et statim coegit discipulos suos ascendere navem, ut praecederent eum trans fretum ad Bethsaidam, dum ipse dimitteret populum. 46 Et cum dimisisset eos, abiit in montem orare. 47 Et cum sero esset, erat navis in medio mari, et ipse solus in terra. 48 Et videns eos laborantes in remigando, erat enim ventus contrarius eis et circa quartam vigiliam noctis venit ad eos ambulans super mare et volebat praeterire eos. 49 At illi, ut viderunt eum ambulantem super mare, putaverunt phantasma esse et exclamaverunt; 50 omnes enim eum viderunt et conturbati sunt. Et statim locutus est cum eis et dixit illis: "Confidite, ego sum; nolite timere!" 51 Et ascendit ad illos in navem, et cessavit ventus. Et plus magis intra se stupebant: 52 non enim intellexerant de panibus; erat enim cor illorum obcaecatum.

53 Et cum transfretassent, pervenerunt in terram Gennesareth et applicuerunt. 54 Cumque egressi essent de navi, continuo cognoverunt eum 55 et percurrentes universam regionem illam coeperunt in grabatis eos, qui se male habebant, circumferre, ubi audiebant eum esse. 56 Et quocumque introibat in vicos vel in villas aut civitates, in plateis ponebant infirmos, et deprecabantur eum ut vel fimbriam vestimenti eius tangerent; et quotquot tangebant eum salvi fiebant.

[7] Et conveniunt ad eum Pharisaei et quidam de scribis venientes ab Hierosolymis; 2 et cum vidissent quosdam ex discipulis eius communibus manibus--id est non lotis--manducare panes, vituperaverunt. 3 Pharisaei enim et omnes Iudaei, nisi crebro lavent manus, non manducant, tenentes traditionem seniorum; 4 et a foro nisi baptizentur, non comedunt; et alia multa sunt, quae tradita sunt illis servare: baptismata calicum et urceorum et aeramentorum et lectorum. 5 Et interrogant eum Pharisaei et scribae: "Quare discipuli tui non ambulant iuxta traditionem seniorum, sed communibus manibus manducant panem?" 6 At ille respondens dixit eis: "Bene prophetavit Isaias de vobis hypocritis, sicut scriptum est:

'Populus hic labiis me honorat,

cor autem eorum longe est a me;

8 Relinquentes enim mandatum Dei, tenetis traditionem hominum:

baptismata urceorum et calicum; et alia similia his facitis multa." 9 Et dicebat illis: "Bene irritum facitis praeceptum Dei ut traditionem vestram servetis. 10 Moses enim dixit: 'Honora patrem tuum et matrem tuam' et 'Qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur'; 11 vos autem dicitis: 'Si dixerit homo patri aut matri: Corban--quod est donum--quodcumque ex me tibi profuerit,' 12 et ultra non dimittitis eum quicquam facere patri suo aut matri, 13 rescindentes verbum Dei per traditionem vestram, quam tradidistis; et similia huiusmodi multa facitis.

14 Et advocans iterum turbam, dicebat illis: "Audite me, omnes et intellegite: 15 Nihil est extra hominem introiens in eum, quod possit eum coinquinare; sed quae de homine procedunt, illa sunt quae coinquinant hominem! 16 Si quis habet aures audiendi, audiat." 17 Et cum introisset in domum a turba, interrogabant eum discipuli eius parabolam. 18 Et ait illis: "Sic et vos imprudentes estis? Non intellegitis quia omne extrinsecus introiens in hominem non potest eum coinquinare, 19 quia non introit in cor eius sed in ventrem et in secessum exit?"--purgans omnes escas. 20 Dicebat autem: "Quae de homine exeunt, illa coinquinare hominem;

21 ab intus enim de corde hominum cogitationes malae procedunt:

adulteria, fornicationes, homicidia, 22 furta, avaritiae, nequitiae, dolus, impudicitia, oculus malus, blasphemia, superbia, stultitia. 23 Omnia haec mala ab intus procedunt et coinquinant hominem."

24 Et inde surgens abiit in fines Tyri et Sidonis. Et ingressus domum neminem voluit scire et non potuit latere. 25 Mulier enim statim ut audivit de eo, cuius habebat filia spiritum immundum, intravit et procidit ad pedes eius. 26 Erat autem mulier gentilis Syrophoenissa genere et rogabat eum ut daemonium eiceret de filia eius. 27 Qui dixit illi: "Sine prius saturari filios; non est enim bonum sumere panem filiorum et mittere catellis." 28 At illa respondit et dicit ei: "Domine, nam et catelli sub mensa comedunt de micis puerorum." 29 Et ait illi: "Propter hunc sermonem, vade; exiit daemonium de filia tua." 30 Et cum abisset domum suam, invenit puellam iacentem supra lectum et daemonium exisse.

31 Et iterum exiens de finibus Tyri venit per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines Decapoleos. 32 Et adducunt ei surdum et mutum et deprecantur eum, ut imponat illi manum. 33 Et apprehendens eum de turba seorsum misit digitos suos in auriculas et exspuens tetigit linguam eius; 34 et suspiciens in caelum ingemuit et ait illi: "Effetha," quod est "Adaperire." 35 Et statim apertae sunt aures eius, et solutum est vinculum linguae eius, et loquebatur recte. 36 Et praecepit illis, ne cui dicerent; quanto autem eis praecipiebat, tanto magis plus praedicabant. 37 Et eo amplius admirabantur dicentes: "Bene omnia fecit, et surdos facit audire et mutos loqui!"

[8] In illis diebus iterum cum turba multa esset, nec haberent quod manducarent, convocatis discipulis, ait illis: 2 "Misereor super turba, quia ecce iam triduo sustinent me, nec habent quod manducent; 3 et si dimisero eos ieiunos in domum suam, deficient in via; quidam enim ex eis de longe venerunt." 4 Et responderunt ei discipuli sui: "Unde istos poterit quis hic saturare panibus in solitudine?" 5 Et interrogavit eos: "Quot panes habetis?" Qui dixerunt: "Septem." 6 Et praecepit turbae discumbere supra terram; et accipiens septem panes, gratias agens fregit et dabat discipulis suis ut apponerent; et apposuerunt turbae. 7 Et habebant pisciculos paucos; et ipsos benedixit et iussit apponi. 8 Et manducaverunt et saturati sunt; et sustulerunt, quod superaverat de fragmentis, septem sportas. 9 Erant autem qui manducaverunt quasi quattuor milia. Et dimisit eos.

10 Et statim ascendens navem cum discipulis suis venit in partes Dalmanutha. 11 Et exierunt Pharisaei et coeperunt conquirere cum eo quaerentes ab illo signum de caelo, temptantes eum. 12 Et ingemescens spiritu ait: "Quid generatio ista quaerit signum? Amen dico vobis: non dabitur generationi isti signum." 13 Et dimittens eos, ascendens iterum, abiit trans fretum.

14 Et obliti sunt sumere panes et nisi unum panem non habebant secum in navi. 15 Et praecipiebat eis dicens: "Videte, cavete a fermento Pharisaeorum et fermento Herodis!" 16 Et disputabant ad invicem quia panes non haberent. 17 Quo cognito Iesus ait illis: "Quid disputatis quia panes non habetis? Nondum cognoscitis, nec intellegitis? Adhuc caecatum habetis cor vestrum? 18 Oculos habentes non videtis, et aures habentes non auditis? Nec recordamini, 19 quando quinque panes fregi in quinque milia, et quot cophinos fragmentorum plenos sustulistis?" Dicunt ei: "Duodecim." 20 "Quando et septem panes in quattuor milia, quot sportas fragmentorum tulistis?" Et dicunt ei: "Septem." 21 Et dicebat eis: "Quomodo nondum intellegitis?"

22 Et veniunt Bethsaida et adducunt ei caecum et rogabant eum ut illum tangeret. 23 Et apprehendens manum caeci, eduxit eum extra vicum et exspuens in oculos eius, impositis manibus suis, interrogavit eum: "Vides aliquid?" 24 Et aspiciens ait: "Video homines velut arbores ambulantes." 25 Deinde iterum imposuit manus super oculos eius; et coepit videre et restitutus est ita ut videret clare omnia. 26 Et misit illum in domum suam, dicens: "Vade in domum tuam et, si in vicum introieris, nemini dixeris."

27 Et egressus est Iesus et discipuli eius in castella Caesareae Philippi; et in via interrogabat discipulos suos dicens eis: "Quem me dicunt esse homines?" 28 Qui responderunt illi dicentes: "Ioannem Baptistam, alii Eliam, alii vero quasi unum de prophetis." 29 Tunc dicit illis: "Vos vero quem me dicitis esse?" Respondens Petrus ait ei: "Tu es Christus." 30 Et comminatus est eis ne cui dicerent de illo.

31 Et coepit docere illos quoniam oportet Filium hominis multa pati et reprobari a senioribus et a summis sacerdotibus et scribis et occidi et post tres dies resurgere. 32 Et palam verbum loquebatur. Et apprehendens eum, Petrus coepit increpare eum. 33 Qui conversus et videns discipulos suos, comminatus est Petro dicens: "Vade retro me, Satana, quoniam non sapis quae Dei sunt sed quae sunt hominum."

34 Et convocata turba cum discipulis suis, dixit eis: "Si quis vult post me sequi, deneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. 35 Qui enim voluerit animam suam salvam facere, perdet eam; qui autem perdiderit animam suam propter me et evangelium, salvam eam faciet. 36 Quid enim proderit homini si lucretur mundum totum et detrimentum faciat animae suae? 37 Aut quid dabit homo commutationem pro anima sua? 38 Qui enim me confusus fuerit et mea verba in generatione ista adultera et peccatrice, et Filius hominis confundetur eum cum venerit in gloria Patris sui cum angelis sanctis." 39 Et dicebat illis: "Amen dico vobis quia sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei veniens in virtute."

[9] Et post dies sex assumit Iesus Petrum et Iacobum et Ioannem, et ducit illos in montem excelsum seorsum solos. Et transfiguratus est coram ipsis; 2 et vestimenta eius facta sunt splendentia, candida nimis velut nix, qualia fullo super terram non potest candida facere. 3 Et apparuit illis Elias cum Mose et erant loquentes cum Iesu. 4 Et respondens Petrus ait Iesu: "Rabbi, bonum est hic nos esse; et faciamus tria tabernacula: tibi unum et Mosi unum et Eliae unum." 5 Non enim sciebat quid diceret; erant enim timore exterriti. 6 Et facta est nubes obumbrans eos, et venit vox de nube dicens: "Hic est Filius meus carissimus; audite illum." 7 Et statim circumspicientes neminem amplius viderunt nisi Iesum tantum secum. 8 Et descendentibus illis de monte, praecepit illis ne cui quae vidissent narrarent nisi cum Filius hominis a mortuis resurrexerit. 9 Et verbum continuerunt apud se, conquirentes quid esset "cum a mortuis resurrexerit."

10 Et interrogabant eum dicentes: "Quid ergo dicunt Pharisaei et scribae quia Eliam oporteat venire primum?" 11 Qui respondens ait illis: "Elias, cum venerit, primo restituet omnia; et quomodo scriptum est in Filium hominis ut multa patiatur et contemnatur? 12 Sed dico vobis quia et Elias venit; et fecerunt illi, quaecumque voluerunt, sicut scriptum est de eo ."

13 Et veniens ad discipulos suos, vidit turbam magnam circa eos et scribas conquirentes cum illis. 14 Et confestim omnis populus videns eum stupefactus est, et accurrentes salutabant eum. 15 Et interrogavit eos: "Quid inter vos conquiritis?" 16 Et respondens unus de turba dixit: "Magister, attuli filium meum ad te habentem spiritum mutum, 17 qui ubicumque eum apprehenderit, allidit eum, et spumat et stridet dentibus et arescit. Et dixi discipulis tuis ut eicerent illum, et non potuerunt." 18 Qui respondens eis dicit: "O generatio incredula, quamdiu apud vos ero? Quamdiu vos patiar? Afferte illum ad me." 19 Et attulerunt eum; et cum vidisset illum, statim spiritus conturbavit eum et elisus in terram volutabatur spumans. 20 Et interrogavit patrem eius: "Quantum temporis est ex quo hoc ei accidit?" At ille ait: "Ab infantia; 21 et frequenter eum et in ignem et in aquas misit, ut eum perderet; sed si quid potes, adiuva nos, misertus nostri." 22 Iesus autem ait illi: "Si potes! Omnia possibilia credenti." 23 Et continuo exclamans pater pueri cum lacrimis aiebat: "Credo; adiuva incredulitatem meam." 24 Et cum videret Iesus concurrentem turbam, comminatus est spiritui immundo dicens illi: "Surde et mute spiritus, ego tibi praecipio: Exi ab eo et amplius ne introeas in eum." 25 Et clamans et multum discerpens eum exiit ab eo; et factus est sicut mortuus, ita ut multi dicerent quia mortuus est. 26 Iesus autem tenens manum eius elevavit illum; et surrexit. 27 Et cum introisset in domum, discipuli eius secreto interrogabant eum: "Quare nos non potuimus eicere eum?" 28 Et dixit illis: "Hoc genus in nullo potest exire nisi in oratione et ieiunio."

29 Et inde profecti praetergrediebantur Galilaeam; nec volebat quemquam scire. 30 Docebat autem discipulos suos et dicebat illis: "Filius hominis tradetur in manus hominum et occident eum et occisus tertia die resurget." 31 At illi ignorabant verbum et timebant eum interrogare.

32 Et venerunt Capharnaum. Qui cum domi esset, interrogabat eos: "Quid in via tractabatis?" 33 At illi tacebant. Siquidem inter se in via disputaverant quis esset illorum maior. 34 Et residens vocavit Duodecim et ait illis: "Si quis vult primus esse, erit omnium novissimus et omnium minister." 35 Et accipiens puerum, statuit eum in medio eorum; quem cum complexus esset, ait illis: 36 "Quisquis unum ex huiusmodi pueris receperit in nomine meo, me recipit; et quicumque me susceperit, non me suscipit sed eum qui me misit.

37 Respondit illi Ioannes dicens: "Magister, vidimus quendam in nomine tuo eicientem daemonia qui non sequitur nos; et prohibuimus eum." 38 Iesus autem ait: "Nolite prohibere eum. Nemo est enim qui faciat virtutem in nomine meo et possit cito male loqui de me; 39 qui enim non est adversum vos, pro vobis est. 40 Quisquis enim potum dederit vobis, calicem aquae in nomine meo quia Christi estis, amen dico vobis: non perdet mercedem suam.

41 Et quisquis scandalizaverit unum ex his pusillis credentibus in me, bonum est ei magis si circumdaretur mola asinaria collo eius et in mare mitteretur. 42 Et si scandalizaverit te manus tua, abscide illam: bonum est tibi debilem introire in vitam quam duas manus habentem ire in Gehennam, in ignem inexstinguibilem, 43 ubi vermis eorum non moritur et ignis non exstinguitur. 44 Et si pes tuus te scandalizat, amputa illum: bonum est tibi claudum introire in vitam aeternam quam duos pedes habentem mitti in Gehennam ignis inexstinguibilis, 45 ubi vermis eorum non moritur et ignis non exstinguitur. 46 Et si oculus tuus scandalizat te, eice eum: bonum est tibi luscum introire in regnum Dei, quam duos oculos habentem mitti in Gehennam ignis, 47 ubi vermis eorum non moritur et ignis non exstinguitur.

48 Omnis enim igne sallietur [et omnis victima sallietur]. 49 Bonum est sal; quod si sal insulsum fuerit, in quo illud condietis? Habete in vobis sal et pacem habete inter vos.

[10] Et inde exsurgens venit in fines Iudaeae ultra Iordanen, et conveniunt iterum turbae ad eum et, sicut consueverat, iterum docebat illos.

2 Et accedentes Pharisaei interrogabant eum, si licet viro uxorem dimittere, temptantes eum. 3 At ille respondens dixit eis: "Quid vobis praecepit Moses?" 4 Qui dixerunt: "Moses permisit libellum repudii scribere et dimittere." 5 Quibus respondens Iesus ait: "Ad duritiam cordis vestri scripsit vobis praeceptum istud. 6 Ab initio autem creaturae, masculum et feminam, fecit eos Deus. 7 Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem et adhaerebit ad uxorem suam, 8 et erunt duo in carne una; itaque iam non sunt duo sed una caro. 9 Quod ergo Deus iunxit, homo non separet." 10 Et in domo iterum discipuli eius de eodem interrogaverunt eum. 11 Et dicit illis: "Quicumque dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, adulterium committit super eam; 12 et si uxor dimiserit virum suum et alii nupserit, moechatur."

13 Et offerebant illi parvulos, ut tangeret illos; discipuli autem comminabantur offerentibus. 14 Quos cum videret Iesus, indigne tulit et ait illis: "Sinite parvulos venire ad me et ne prohibueritis eos; talium est enim regnum Dei. 15 Amen dico vobis: quisque non receperit regnum Dei velut parvulus, non intrabit in illud." 16 Et complexans eos et imponens manus super illos, benedicebat eos.

17 Et cum egressus esset in viam, procurrens quidam genu flexo ante eum rogabat eum: "Magister bone, quid faciam ut vitam aeternam percipiam?" 18 Iesus autem dixit ei: "Quid me dicis bonum? Nemo bonus nisi unus Deus. 19 Praecepta nosti: ne adulteres, ne occidas, ne fureris, ne falsum testimonium dixeris, ne fraudem feceris, honora patrem tuum et matrem." 20 Et ille respondens ait illi: Magister, omnia haec conservavi a iuventute mea." 21 Iesus autem, intuitus eum, dilexit eum et dixit illi: "Unum tibi deest: vade, quaecumque habes, vende et da pauperibus et habebis thesaurum in caelo; et veni, sequere me." 22 Qui contristatus in verbo, abiit maerens; erat enim habens possessiones multas.

23 Et circumspiciens Iesus ait discipulis suis: "Quam difficile qui pecunias habent in regnum Dei introibunt." 24 Discipuli autem obstupescebant in verbis eius. At Iesus rursus respondens ait illis: "Filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis regnum Dei introire. 25 Facilius est camelum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum Dei." 26 Qui magis admirabantur, dicentes ad semetipsos: "Et quis potest salvus fieri?" 27 Et intuens illos Iesus ait: "Apud homines impossibile est sed non apud Deum; omnia enim possibilia sunt apud Deum."

28 Coepit Petrus ei dicere: "Ecce nos dimisimus omnia et secuti sumus te." 29 Respondens Iesus ait: "Amen dico vobis, nemo est qui reliquerit domum aut fratres aut sorores aut matrem aut patrem aut filios aut agros propter me et propter evangelium 30 qui non accipiat centies tantum nunc in tempore hoc, domos et fratres et sorores et matres et filios et agros cum persecutionibus, et in saeculo futuro vitam aeternam. 31 Multi autem erunt primi novissimi et novissimi primi.

32 Erant autem in via ascendentes in Hierosolyma, et praecedebat illos Iesus, et stupebant; et sequentes timebant. Et assumens iterum Duodecim coepit illis dicere, quae essent ei ventura: 33 "Ecce ascendimus in Hierosolyma; et Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et scribis et senioribus, et damnabunt eum morti et tradent eum gentibus 34 et illudent ei et conspuent eum et flagellabunt eum et interficient eum, et tertia die resurget."

35 Et accedunt ad illum Iacobus et Ioannes filii Zebedaei, dicentes: "Magister, volumus ut quodcumque petierimus, facias nobis." 36 At ille dixit eis: "Quid vultis ut faciam vobis?" 37 Et dixerunt: "Da nobis ut unus ad dexteram tuam et alius ad sinistram tuam sedeamus in gloria tua." 38 Iesus autem ait eis: "Nescitis quid petatis. Potestis bibere calicem quem ego bibo, aut baptismum, quo ego baptizor, baptizari?" 39 At illi dixerunt ei: "Possumus." Iesus autem ait eis: "Calicem quidem, quem ego bibo, bibetis et baptismum, quo ego baptizor, baptizabimini. 40 Sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram non est meum dare, sed quibus paratum est." 41 Et audientes decem coeperunt indignari de Iacobo et Ioanne. 42 Iesus autem vocans eos ait illis: "Scitis quia hi, qui videntur principari gentibus, dominantur eis, et principes eorum potestatem habent ipsorum. 43 Non ita est autem in vobis, sed quicumque voluerit fieri maior, erit vester minister; 44 et, quicumque voluerit in vobis primus esse, erit omnium servus; 45 nam et Filius hominis non venit, ut ministraretur ei, sed ut ministraret et daret animam suam redemptionem pro multis."

46 Et veniunt Ierichum. Et proficiscente eo de Iericho et discipulis eius et plurima multitudine, filius Timei Bartimeus caecus sedebat iuxta viam mendicans. 47 Qui cum audisset quia Iesus Nazarenus est, coepit clamare et dicere: "Fili David, Iesu, miserere mei!" 48 Et comminabantur illi multi ut taceret; at ille multo magis clamabat: "Fili David, miserere mei!" 49 Et stans Iesus praecepit illum vocari; et vocant caecum, dicentes ei: "Animaequior esto. Surge, vocat te." 50 Qui, proiecto vestimento suo, exsiliens venit ad eum. 51 Et respondens illi Iesus dixit: "Quid vis tibi faciam?" Caecus autem dixit ei: "Rabboni, ut videam." 52 Iesus autem ait illi: "Vade. Fides tua te salvum fecit. Et confestim vidit et sequebatur eum in via.

[11] Et cum appropinquarent Hierosolymae et Bethaniae, ad montem Olivarum mittit duos ex discipulis suis 2 et ait illis: "Ite in castellum, quod est contra vos, et statim introeuntes illuc invenietis pullum ligatum, super quem nemo adhuc hominum sedit; solvite illum et adducite. 3 Et si quis vobis dixerit: "Quid facitis?", dicite quia Domino necessarius est, et continuo illum dimittet huc." 4 Et abeuntes invenerunt pullum ligatum ante ianuam foris in bivio et solvunt eum. 5 Et quidam de illic stantibus dicebant illis: "Quid facitis solventes pullum?" 6 Qui dixerunt eis, sicut praeceperat illis Iesus; et dimiserunt eis. 7 Et duxerunt pullum ad Iesum et imponunt illi vestimenta sua; et sedit super eo. 8 Multi autem vestimenta sua straverunt in via, alii autem frondes caedebant de arboribus et sternebant in via. 9 Et qui praeibant et qui sequebantur clamabant dicentes: "Hosanna! Benedictus qui venit in nomine Domini! 10 Benedictum, quod venit regnum patris nostri David! Hosanna in excelsis!" 11 Et introivit Hierosolyma in templum; et circumspectis omnibus, cum iam vespera esset hora, exivit in Bethania cum Duodecim.

12 Et alia die, cum exirent a Bethania, esuriit. 13 Cumque vidisset a longe ficum habentem folia, venit si quid forte inveniret in ea; et cum venisset ad eam, nihil invenit praeter folia; non enim erat tempus ficorum. 14 Et respondens dixit ei: "Iam non amplius in aeternum quisquam fructum ex te manducet." Et audiebant discipuli eius.

15 Et veniunt Hierosolymam. Et cum introisset templum, coepit eicere vendentes et ementes in templo et mensas nummulariorum et cathedras vendentium columbas evertit, 16 et non sinebat, ut quisquam vas transferret per templum. 17 Et docebat dicens eis: "Non scriptum est: 'Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus'? Vos autem fecistis eam speluncam latronum."

18 Quo audito, principes sacerdotum et scribae quaerebant quomodo eum perderent; timebant enim eum, quoniam universa turba admirabatur super doctrina eius. 19 Et cum vespera facta esset, egrediebatur de civitate.

20 Et cum mane transirent, viderunt ficum aridam factam a radicibus. 21 Et recordatus Petrus dicit ei: "Rabbi, ecce ficus, cui maledixisti, aruit." 22 Et respondens Iesus ait illis: "Habete fidem Dei! 23 Amen dico vobis: Quicumque dixerit huic monti: 'Tollere et mittere in mare,' et non haesitaverit in corde suo, sed crediderit quia quodcumque dixerit fiat, fiet ei. 24 Propterea dico vobis: Omnia, quaecumque orantes petitis, credite quia accipietis et veniet vobis. 25 Et cum statis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut et Pater vester, qui in caelis est, dimittat vobis peccata vestra. [26 Quod si vos non dimiseritis, nec Pater vester, qui in caelis est, dimittet vobis peccata vestra."]

27 Et veniunt rursus Hierosolymam. Et cum ambularet in templo, accedunt ad eum summi sacerdotes et scribae et seniores 28 et dicunt illi: "In qua potestate haec facis?" et "Quis tibi dedit hanc potestatem ut ista facias?" 29 Iesus autem respondens ait illis: "Interrogabo vos et ego unum verbum, et respondete mihi et dicam vobis in qua potestate haec faciam: 30 Baptismum Ioannis, de caelo erat an ex hominibus? Respondete mihi." 31 At illi cogitabant secum, dicentes: "Si dixerimus 'De caelo,' dicet: 'Quare ergo non credidistis ei?' 32 Sed dicemus: 'Ex hominibus'?" Timebant populum: omnes enim habebant Ioannem quia vere propheta esset. 33 Et respondentes dicunt Iesu: "Nescimus." Respondens Iesus ait illis: "Neque ego dico vobis in qua potestate haec faciam."

[12] Et coepit illis in parabolis loqui: "Vineam pastinavit homo et circumdedit sepem et fodit lacum et aedificavit turrem et locavit eam agricolis et peregre profectus est. 2 Et misit ad agricolas in tempore servum, ut ab agricolis acciperet de fructu vineae; 3 qui apprehensum eum ceciderunt et dimiserunt vacuum. 4 Et iterum misit ad illos alium servum; et illum in capite vulneraverunt et contumeliis affecerunt. 5 Et rursum alium misit, et illum occiderunt, et plures alios, quosdam caedentes, alios vero occidentes. 6 Adhuc ergo unum habens filium carissimum et illum misit ad eos novissimum, dicens 'Reverebuntur filium meum.' 7 Coloni autem dixerunt ad invicem: 'Hic est heres. Venite, occidamus eum, et nostra erit hereditas'" 8 Et apprehendentes eum occiderunt et eiecerunt extra vineam. 9 Quid ergo faciet dominus vineae? Veniet et perdet colonos et dabit vineam aliis. 10 Nec scripturam hanc legistis: 'Lapidem quem reprobaverunt aedificantes,

hic factus est in caput anguli;

11 a Domino factum est istud et est mirabile in oculis nostris'?"

12 Et quaerebant eum tenere et timuerunt turbam; cognoverunt enim quoniam ad eos parabolam hanc dixerit. Et relicto eo abierunt.

13 Et mittunt ad eum quosdam ex Pharisaeis et Herodianis ut eum caperent in verbo. 14 Qui venientes dicunt ei: "Magister, scimus quia verax es et non curas quemquam, nec enim vides in faciem hominis, sed in veritate viam Dei doces. Licet dari tributum Caesari an non? Dabimus an non dabimus?" 15 Qui sciens versutiam eorum ait illis: "Quid me temptatis? Afferte mihi denarium ut videam." 16 At illi attulerunt. Et ait illis: "Cuius est imago haec et inscriptio?" Dicunt illi: "Caesaris." 17 Respondens autem Iesus dixit illis: "Reddite igitur quae sunt Caesaris Caesari et quae sunt Dei Deo." Et mirabantur super eo.

18 Et venerunt ad eum Sadducaei, qui dicunt resurrectionem non esse; et interrogabant eum dicentes: 19 "Magister, Moses nobis scripsit, ut si cuius frater mortuus fuerit et dimiserit uxorem et filios non reliquerit, accipiat frater eius uxorem ipsius et resuscitet semen fratri suo. 20 Septem ergo fratres erant: et primus accepit uxorem et mortuus est non relicto semine. 21 Et secundus accepit eam et mortuus est et nec iste reliquit semen; et tertius similiter. 22 Et acceperunt eam similiter septem et non reliquerunt semen. Novissima omnium defuncta est et mulier. 23 In resurrectione ergo, cum resurrexerint, cuius de his erit uxor? Septem enim habuerunt eam uxorem." 24 Et respondens Iesus ait illis: "Non ideo erratis, non scientes scripturas neque virtutem Dei? 25 Cum enim a mortuis resurrexerint, neque nubent neque nubentur sed sunt sicut angeli in caelis. 26 De mortuis autem quod resurgant, non legistis in libro Mosi super rubum, quomodo dixerit illi Deus inquiens: 'Ego sum Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Iacob'? 27 Non est Deus mortuorum sed vivorum. Vos ergo multum erratis."

28 Et accessit unus de scribis, qui audierat illos conquirentes, et videns quoniam bene illis responderit, interrogavit eum: "Quod esset primum omnium mandatum?" 29 Iesus autem respondit ei: "Primum omnium mandatum est: 'Audi, Israhel, Dominus Deus noster Deus unus est, 30 et diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua et ex tota virtute tua.' Hoc est primum mandatum. 31 Secundum autem simile illi: 'Diliges proximum tuum tamquam te ipsum.' Maius horum aliud mandatum non est." 32 Et ait illi scriba: "Bene, magister, in veritate dixisti quia unus est et non est alius praeter eum, 33 et ut diligatur ex toto corde et ex toto intellectu et ex tota anima et ex tota fortitudine, et diligere proximum tamquam se ipsum maius est omnibus holocaustomatibus et sacrificiis." 34 Iesus autem videns quod sapienter respondisset, dixit illi: "Non es longe a regno Dei." Et nemo iam audebat eum interrogare.

35 Et respondens Iesus dicebat docens in templo: "Quomodo dicunt scribae Christum Filium esse David? 36 Ipse enim David dicit in Spiritu Sancto:

'Dixit Dominus Domino meo:

Sede a dextris meis,

donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis.'

37 Ipse ergo David dicit eum Dominum, et unde est filius eius?" Et multa turba eum libenter audivit.

38 Et dicebat eis in doctrina sua: "Cavete a scribis, qui volunt in stolis ambulare et salutari in foro 39 et in primis cathedris sedere in synagogis et primos discubitus in cenis; 40 qui devorant domos viduarum sub obtentu prolixae orationis. Hi accipient prolixius iudicium."

41 Et sedens Iesus contra gazofilacium aspiciebat quomodo turba iactaret aes in gazofilacium; et multi divites iactabant multa. 42 Cum venisset autem una vidua pauper, misit duo minuta, quod est quadrans. 43 Et convocans discipulos suos, ait illis: "Amen dico vobis quoniam vidua haec pauper plus omnibus misit qui miserunt in gazofilacium. 44 Omnes enim ex eo quod abundabat illis miserunt; haec vero de penuria sua omnia quae habuit misit, totum victum suum."

[13] Et cum egrederetur de templo, ait illi unus ex discipulis suis: "Magister, aspice quales lapides et quales structurae." 2 Et respondens Iesus ait illi: "Vides has omnes magnas aedificationes? Non relinquetur lapis super lapidem qui non destruatur."

3 Et cum sederet in montem Olivarum contra templum, interrogabant eum separatim Petrus et Iacobus et Ioannes et Andreas: 4 "Dic nobis: quando ista fient et quod signum erit quando haec omnia incipient consummari?" 5 Et respondens Iesus coepit dicere illis: "Videte ne quis vos seducat. 6 Multi enim venient in nomine meo, dicentes: 'Ego sum,' et multos seducent. 7 Cum audieritis autem bella et opiniones bellorum, ne timueritis. Oportet enim fieri sed nondum finis. 8 Exsurget autem gens super gentem et regnum super regnum, et erunt terraemotus per loca et fames. Initium dolorum haec. 9 Videte autem vosmetipsos. Tradent enim vos conciliis, et in synagogis vapulabitis et ante praesides et reges stabitis propter me in testimonium illis. 10 Et in omnes gentes primum oportet praedicari evangelium. 11 Et cum duxerint vos tradentes, nolite praecogitare quid loquamini, sed, quod datum vobis fuerit in illa hora, id loquimini; non enim estis vos loquentes sed Spiritus Sanctus. 12 Tradet autem frater fratrem in mortem et pater filium; et consurgent filii in parentes et morte afficient eos; 13 et eritis odio omnibus propter nomen meum. Qui autem sustinuerit in finem, hic salvus erit.

14 Cum autem videritis abominationem desolationis stantem ubi non debet--qui legit intellegat--tunc qui in Iudaea sunt, fugiant in montes; 15 et qui super tectum ne descendat in domum nec introeat, ut tollat quid de domo sua; 16 et, qui in agro erit, non revertatur retro tollere vestimentum suum. 17 Vae autem praegnatibus et nutrientibus in illis diebus! 18 Orate vero, ut hieme non fiant; 19 erunt enim dies illi tribulationes tales, quales non fuerunt ab initio creaturae, quam condidit Deus, usque nunc, neque fient. 20 Et nisi breviasset Dominus dies, non fuisset salva omnis caro. Sed propter electos, quos elegit, breviavit dies. 21 Et tunc, si quis vobis dixerit: 'Ecce hic est Christus, ecce illic', ne credideritis. 22 Exsurgent enim pseudochristi et pseudoprophetae et dabunt signa et portenta ad seducendos, si potest fieri, etiam electos. 23 Vos ergo videte; ecce praedixi vobis omnia.

24 Sed in illis diebus post tribulationem illam sol contenebrabitur, et luna non dabit splendorem suum, 25 et erunt stellae caeli decidentes et virtutes, quae sunt in caelis, movebuntur.

26 Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nubibus cum virtute multa et gloria. 27 Et tunc mittet angelos suos et congregabit electos suos a quattuor ventis, a summo terrae usque ad summum caeli.

28 A ficu autem discite parabolam: cum iam ramus eius tener fuerit et nata fuerint folia, cognoscitis quia in proximo sit aestas. 29 Sic et vos, cum videritis haec fieri, scitote quod in proximo sit in ostiis. 30 Amen dico vobis: non transiet generatio haec donec omnia ista fiant. 31 Caelum et terra transibunt; verba autem mea non transibunt. 32 De die autem illo vel hora, nemo scit, neque angeli in caelo neque Filius, nisi Pater. 33 Videte, vigilate, et orate; nescitis enim quando tempus sit. 34 Sicut homo qui peregre profectus reliquit domum suam et dedit servis suis potestatem, unicuique opus suum, ianitori quoque praecipiat ut vigilet. 35 Vigilate ergo; nescitis enim quando dominus domus veniat, sero an media nocte an galli cantu an mane; 36 ne, cum venerit repente, inveniat vos dormientes. 37 Quod autem vobis dico, omnibus dico: Vigilate!"

[14] Erat autem Pascha et Azyma post biduum, et quaerebant summi sacerdotes et scribae quomodo eum dolo tenerent et occiderent. 2 Dicebant enim: "Non in die festo, ne forte tumultus fieret populi."

3 Et cum esset Bethaniae in domo Simonis leprosi et recumberet, venit mulier habens alabastrum unguenti nardi pretiosi; et fracto alabastro, effudit super caput eius. 4 Erant autem quidam indigne ferentes intra semetipsos et dicentes: "Ut quid perditio ista unguenti facta est? 5 Poterat enim unguentum istud veniri plus quam trecentis denariis et dari pauperibus." Et fremebant in eam. 6 Iesus autem dixit: "Sinite eam. Quid illi molesti estis? Bonum opus operata est in me. 7 Semper enim pauperes habetis vobiscum et, cum volueritis, potestis illis benefacere; me autem non semper habetis. 8 Quod habuit, haec fecit: praevenit unguere corpus meum in sepulturam. 9 Amen dico vobis: Ubicumque praedicatum fuerit evangelium istud in universum mundum, et quod fecit haec, narrabitur in memoriam eius."

10 Et Iudas Iscariotis, unus de Duodecim, abiit ad summos sacerdotes ut proderet eum illis. 11 Qui audientes, gavisi sunt et promiserunt ei pecuniam se daturos et quaerebat quomodo illum opportune traderet.

12 Et primo die Azymorum, quando pascha immolabant, dicunt ei discipuli: "Quo vis eamus et paremus tibi ut manduces pascha?" 13 Et mittit duos ex discipulis suis et dicit eis: "Ite in civitatem et occurret vobis homo laguenam aquae baiulans. Sequimini eum 14 et quocumque introierit, dicite domino domus quia magister dicit: 'Ubi est refectio mea ubi pascha cum discipulis meis manducem?' 15 et ipse vobis demonstrabit cenaculum grande stratum. Et illic parate nobis." 16 Et abierunt discipuli eius et venerunt in civitatem et invenerunt sicut dixerat illis; et praeparaverunt pascha.

17 Vespere autem facto, venit cum Duodecim 18 et discumbentibus eis et manducantibus, ait Iesus: "Amen dico vobis quia unus ex vobis me tradet, qui manducat mecum." 19 "At illi coeperunt contristari et dicere ei singillatim: "Numquid ego?" 20 Qui ait illis: "Unus ex Duodecim qui intinguit mecum in catino; 21 et Filius quidem hominis vadit sicut scriptum est de eo. Vae autem homini illi per quem Filius hominis traditur; bonum ei si non esset natus homo ille.

22 Et manducantibus illis, accepit Iesus panem et benedicens fregit et dedit eis et ait: "Sumite. Hoc est corpus meum." 23 Et, accepto calice, gratias agens dedit eis et biberunt ex illo omnes; 24 et ait illis: "Hic est sanguis meus, novi testamenti qui pro multis effunditur. 25 Amen dico vobis quod iam non bibam de genimine vitis usque in diem illum cum illud bibam novum in regno Dei."

26 Et, hymno dicto, exierunt in montem Olivarum 27 et ait eis Iesus: "Omnes scandalizabimini in nocte ista, quia scriptum est: 'Percutiam pastorem et dispergentur oves'. 28 Sed posteaquam resurrexero, praecedam vos in Galilaeam." 29 Petrus autem ait ei: "Et si omnes scandalizati fuerint, sed non ego." 30 Et ait illi Iesus: "Amen dico tibi quia tu hodie in nocte hac, priusquam bis gallus vocem dederit, ter me es negaturus." 31 At ille amplius loquebatur: "Et si oportuerit me simul commori tibi, non te negabo!" Similiter autem et omnes dicebant.

32 Et veniunt in praedium, cui nomen Gethsemani; et ait discipulis suis: "Sedete hic donec orem." 33 Et assumit Petrum et Iacobum et Ioannem secum; et coepit pavere et taedere. 34 Et ait illis: "Tristis est anima mea usque ad mortem. Sustinete hic et vigilate. 35 Et cum processisset paululum, procidit super terram et orabat ut, si fieri posset, transiret ab eo hora. 36 Et dixit: "Abba Pater, omnia possibilia tibi sunt. Transfer calicem hunc a me; sed non quod ego volo, sed quod tu." 37 Et venit et invenit eos dormientes et ait Petro Simon: "Dormis; non potuisti una hora vigilare? 38 Vigilate et orate ut non intretis in temptationem. Spiritus quidem promptus; caro vero infirma. 39 Et iterum abiens, oravit eundem sermonem dicens. 40 Et reversus denuo, invenit eos dormientes; erant enim oculi illorum ingravati. Et ignorabant quid responderent ei. 41 Et venit tertio et ait illis: "Dormite iam et requiescite. Sufficit! Venit hora--ecce traditur Filius hominis in manus peccatorum. 42 Surgite; eamus--ecce qui me tradit prope est."

43 Et confestim, adhuc eo loquente, venit Iudas, unus ex Duodecim, et cum illo turba cum gladiis et lignis a summis sacerdotibus et a scribis et a senioribus. 44 Dederat autem traditor eius signum eis, dicens: "Quemcumque osculatus fuero, ipse est. Tenete eum et ducite." 45 Et cum venisset, statim accedens ad eum, ait: "Rabbi," et osculatus est eum. 46 At illi manus iniecerunt in eum et tenuerunt eum. 47 Unus autem quidam de circumstantibus, educens gladium, percussit servum summi sacerdotis et amputavit illi auriculam. 48 Et respondens Iesus ait illis: "Tamquam ad latronem existis cum gladiis et lignis comprehendere me? 49 Cotidie eram apud vos in templo docens, et non me tenuistis. Sed adimpleantur Scripturae." 50 Tunc discipuli eius relinquentes eum, omnes fugerunt. 51 Adulescens autem quidam sequebatur illum, amictus sindone super nudo, et tenuerunt eum; 52 at ille, reiecta sindone, nudus profugit ab eis.

53 Et adduxerunt Iesum ad summum sacerdotem, et conveniunt omnes sacerdotes et scribae et seniores. 54 Petrus autem a longe secutus est eum, usque intro in atrium summi sacerdotis, et sedebat cum ministris et calefaciebat se ad ignem. 55 Summi vero sacerdotes et omne concilium quaerebant adversum Iesum testimonium, ut eum morti traderent, nec inveniebant. 56 Multi enim testimonium falsum dicebant adversus eum; et convenientia testimonia non erant. 57 Et quidam surgentes, falsum testimonium ferebant adversus eum dicentes: 58 "Nos audivimus eum dicentem: 'Ego dissolvam templum hoc manu factum et intra triduum aliud non manu factum aedificabo'." 59 Et non erat conveniens testimonium illorum. 60 Et exsurgens summus sacerdos in medium, interrogavit Iesum dicens: "Non respondes quicquam ad ea quae tibi obiciuntur ab his." 61 Ille autem tacebat et nihil respondit. Rursum summus sacerdos interrogabat eum et dicit ei: "Tu es Christus Filius Benedicti?" 62 Iesus autem dixit illi: "Ego sum et videbitis Filium hominis a dextris sedentem Virtutis et venientem cum nubibus caeli." 63 Summus autem sacerdos, scindens vestimenta sua, ait: "Quid adhuc necessarii sunt nobis testes? 64 Audistis blasphemiam. Quid vobis videtur?" Qui omnes condemnaverunt eum esse reum mortis. 65 Et coeperunt quidam conspuere eum et velare faciem eius et colaphis eum caedere et dicere ei: "Prophetiza." Et ministri alapis eum caedebant.

66 Et cum esset Petrus in atrio, deorsum venit una ex ancillis summi sacerdotis 67 et, cum vidisset Petrum calefacientem se, aspiciens illum ait: "Et tu cum Iesu Nazareno eras." 68 At ille negavit dicens: "Neque scio neque novi quid dicas." Et exiit foras ante atrium, et gallus cantavit. 69 "Rursus autem, cum vidisset illum, ancilla coepit dicere circum stantibus: "Hic ex illis est!" 70 At ille iterum negavit. Et post pusillum rursus, qui adstabant dicebant Petro: "Vere ex illis es, nam et Galilaeus es." 71 Ille autem coepit anathematizare et iurare: "Nescio hominem istum, quem dicitis." 72 Et statim iterum gallus cantavit; et recordatus est Petrus verbi quod dixerat ei Iesus: "Priusquam gallus cantet bis, ter me negabis." Et coepit flere.

[15] Et confestim mane consilium facientes summi sacerdotes cum senioribus et scribis et universo concilio, vincientes Iesum duxerunt et tradiderunt Pilato. 2 Et interrogavit eum Pilatus: "Tu es rex Iudaeorum?" At ille respondens ait illi: "Tu dicis." 3 Et accusabant eum summi sacerdotes in multis. 4 Pilatus autem rursum interrogavit eum dicens: "Non respondes quidquam? Vide in quantis te accusant." 5 Iesus autem amplius nihil respondit, ita ut miraretur Pilatus. 6 Per diem autem festum dimittere solebat illis unum ex vinctis, quemcumque peterent. 7 Erat autem qui dicebatur Barabbas, vinctus cum seditiosis, qui in seditione fecerant homicidium. 8 Et cum ascendisset turba, coepit rogare sicut semper faciebat illis. 9 Pilatus autem respondit eis et dixit: "Vultis dimittam vobis regem Iudaeorum?" 10 Sciebat enim quod per invidiam tradidissent eum summi sacerdotes. 11 Pontifices autem concitaverunt turbam ut magis Barabban dimitteret eis. 12 Pilatus autem iterum respondens ait illis: "Quid ergo vultis faciam regi Iudaeorum?" 13 At illi iterum clamaverunt: "Crucifige eum!" 14 Pilatus vero dicebat eis: "Quid enim mali fecit?" At illi magis clamabant: "Crucifige eum!" 15 Pilatus autem, volens populo satisfacere, dimisit illis Barabbam et tradidit Iesum flagellis caesum, ut crucifigeretur.

16 Milites autem duxerunt eum intro in atrium praetorii et convocant totam cohortem. 17 Et induunt eum purpuram et imponunt ei plectentes spineam coronam, 18 et coeperunt salutare eum: "Ave, rex Iudaeorum!" 19 Et percutiebant caput eius harundine et conspuebant eum et ponentes genua adorabant eum. 20 Et postquam illuserunt ei, exuerunt illum purpuram et induerunt eum vestimentis suis. Et educunt illum ut crucifigerent eum.

21 Et angariaverunt praetereuntem quempiam Simonem Cyreneum venientem de villa, patrem Alexandri et Rufi, ut tolleret crucem eius. 22 Et perducunt illum in Golgotha locum, quod est interpretatum Calvariae locus. 23 Et dabant ei bibere myrrhatum vinum, et ille non accepit. 24 Et crucifigentes eum diviserunt vestimenta eius, mittentes sortem super eis quis quid tolleret. 25 Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. 26 Et erat titulus causae eius inscriptus: "Rex Iudaeorum." 27 Et cum eo crucifigunt duos latrones, unum a dextris et alium a sinistris eius. 28 Et impleta est scriptura quae dicit: "Et cum iniquis reputatus est."

29 Et praetereuntes blasphemabant eum, moventes capita sua et dicentes: "Vah, qui destruit templum et in tribus diebus aedificat; 30 salvum fac temetipsum descendens de cruce!" 31 Similiter et summi sacerdotes, ludentes ad alterutrum cum scribis dicebant: "Alios salvos fecit, se ipsum non potest salvum facere. 32 Christus rex Israel, descendat nunc de cruce, ut videamus et credamus." Et qui cum eo crucifixi erant conviciabantur ei.

33 Et, facta hora sexta, tenebrae factae sunt per totam terram usque in horam nonam. 34 Et hora nona exclamavit Iesus voce magna dicens: "Heloi, Heloi, lema sabacthani?", quod est interpretatum: "Deus meus, Deus meus, ut quid dereliquisti me?" 35 Et quidam de circumstantibus audientes dicebant: "Ecce Eliam vocat." 36 Currens autem unus et implens spongiam aceto circumponensque calamo potum dabat ei dicens: "Sinite. Videamus si veniat Elias ad deponendum eum." 37 Iesus autem, emissa voce magna, exspiravit. 38 Et velum templi scissum est in duo a sursum usque deorsum. 39 Videns autem centurio, qui ex adverso stabat, quia sic clamans exspirasset, ait: "Vere homo hic Filius Dei erat." 40 Erant autem et mulieres de longe aspicientes, inter quas et Maria Magdalene et Maria Iacobi minoris et Ioseph mater et Salome, 41 quae, cum esset in Galilaea, sequebantur eum et ministrabant ei, et aliae multae, quae simul cum eo ascenderant Hierosolyma.

42 Et cum iam sero esset factum, quia erat Parasceve, quod est ante sabbatum, 43 venit Ioseph ab Arimathia nobilis decurio, qui et ipse erat expectans regnum Dei, et audacter introiit ad Pilatum et petiit corpus Iesu. 44 Pilatus autem mirabatur si iam obisset, et, accersito centurione, interrogavit eum si iam mortuus esset. 45 Et cum cognovisset a centurione, donavit corpus Ioseph. 46 Ioseph autem mercatus sindonem et deponens eum involvit sindone et posuit eum in monumento, quod erat excisum de petra, et advolvit lapidem ad ostium monumenti. 47 Maria autem Magdalene et Maria Ioseph aspiciebant ubi poneretur.

[16] Et cum transisset sabbatum, Maria Magdalene et Maria Iacobi et Salome emerunt aromata ut venientes unguerent eum. 2 Et valde mane, prima sabbatorum, veniunt ad monumentum, orto iam sole. 3 Et dicebant ad invicem: "Quis revolvet nobis lapidem ab ostio monumenti?" 4 Et respicientes vident revolutum lapidem; erat quippe magnus valde. 5 Et introeuntes in monumento, viderunt iuvenem sedentem in dextris, coopertum stola candida, et obstupuerunt. 6 Qui dicit illis: "Nolite expavescere! Iesum quaeritis Nazarenum crucifixum. Surrexit, non est hic. Ecce locus ubi posuerunt eum. 7 Sed ite et dicite discipulis eius et Petro: 'Praecedit vos in Galilaeam. Ibi eum videbitis, sicut dixit vobis.'" 8 At illae exeuntes fugerunt de monumento; invaserat enim eas tremor et pavor, et nemini quidquam dixerunt, timebant enim.

[9 Surgens autem mane, prima sabbati, apparuit primo Mariae Magdalenae, de qua eiecerat septem daemonia. 10 Illa vadens nuntiavit his, qui cum eo fuerant, lugentibus et flentibus. 11 Et illi, audientes quia viveret et visus esset ab ea, non crediderunt. 12 Post haec autem duobus ex eis ambulantibus ostensus est in alia effigie euntibus in villam; 13 et illi euntes nuntiaverunt ceteris, nec illis crediderunt.

14 Novissime recumbentibus illis Undecim apparuit, et exprobravit incredulitatem illorum et duritiam cordis, quia his qui viderant eum resurrexisse, non crediderant. 15 Et dixit eis: "Euntes in mundum universum, praedicate evangelium omni creaturae. 16 Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit. Qui vero non crediderit, condemnabitur. 17 Signa autem eos, qui crediderint, haec sequentur: in nomine meo daemonia eicient, linguis loquentur novis, 18 serpentes tollent et, si mortiferum quid biberint, non eos nocebit, super aegrotos manus imponent et bene habebunt."

19 Et Dominus quidem, postquam locutus est eis, assumptus est in caelum et sedit a dextris Dei. 20 Illi autem profecti praedicaverunt ubique, Domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis.]

The Bible Christian Latin The Latin Library The Classics Page

Luke

EVANGELIUM SECUNDUM LUCAM

[1] 1 Quoniam quidem multi conati sunt ordinare narrationem quae in nobis conpletae sunt, rerum, 2 sicut tradiderunt nobis, qui ab initio ipsi viderunt et ministri fuerunt sermonis, 3 visum est et mihi, adsecuto a principio omnibus diligenter ex ordine tibi scribere, optime, Theophile, 4 ut cognoscas eorum verborum, de quibus eruditus es, veritatem.

5 Fuit in diebus Herodis regis Iudaeae sacerdos quidam nomine Zaccharias de vice Abia et uxor illi de filiabus Aaron et nomen eius Elisabeth. 6 Erant autem iusti ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et iustificationibus Domini sine querella. 7 Et non erat illis filius eo quod esset Elisabeth sterilis et ambo processissent in diebus suis.

8 Factum est autem cum sacerdotio fungeretur in ordine vicis suae ante Deum, 9 secundum consuetudinem sacerdotii sorte exiit, ut incensum poneret ingressus in templum Domini; 10 et omnis multitudo erat populi orans foris hora incensi. 11 Apparuit autem illi angelus Domini stans a dextris altaris incensi; 12 et Zaccharias turbatus est videns, et timor inruit super eum. 13 Ait autem ad illum angelus: "Ne timeas, Zaccharia, quoniam exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium, et vocabis nomen eius Iohannem. 14 Et erit gaudium tibi et exultatio, et multi in nativitate eius gaudebunt: 15 erit enim magnus coram Domino et vinum et sicera non bibet et Spiritu Sancto replebitur adhuc ex utero matris suae 16 et multos filiorum Israhel convertet ad Dominum Deum ipsorum. 17 Et ipse praecedet ante illum in spiritu et virtute Eliae, ut convertat corda patrum in filios et incredibiles ad prudentiam iustorum, parare Domino plebem perfectam". 18 Et dixit Zaccharias ad angelum: "Unde hoc sciam? Ego enim sum senex et uxor mea processit in diebus suis". 19 Et respondens angelus dixit ei: "Eo sum Gabrihel, qui adsto ante Deum, et missus sum loqui ad te et haec tibi evangelizare. 20 Et ecce: eris tacens et non poteris loqui usque in diem, quo haec fiant, pro eo quod non credidisti verbis meis, quae implebuntur in tempore suo".

21 Et erat plebs expectans Zacchariam, et mirabantur quod tardaret ipse in templo. 22 Egressus autem non poterat loqui ad illos, et cognoverunt quod visionem vidisset in templo; et ipse erat innuens illis et permansit mutus. 23 Et factum est ut impleti sunt dies officii eius, abiit in domum suam. 24 Post hos autem dies concepit Elisabeth uxor eius et occultabat se mensibus quinque dicens 25 quia: "Sic mihi fecit Dominus in diebus, quibus respexit auferre obprobrium meum inter homines".

26 In mense autem sexto missus est angelus Gabrihel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, 27 ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Ioseph de domo David, et nomen virginis Maria. 28 Et ingressus angelus ad eam dixit: "Have, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus." 29 Quae cum vidisset, turbata est in sermone eius et cogitabat qualis esset ista salutatio. 30 Et ait angelus ei: "Ne timeas, Maria; invenisti enim gratiam apud Deum. 31 Ecce concipies in utero et paries filium et vocabis nomen eius Iesum. 32 Hic erit magnus et Filius Altissimi vocabitur et dabit illi Dominus Deus sedem David patris eius 33 et regnabit in domo Iacob in aeternum et regni eius non erit finis."

34 Dixit autem Maria ad angelum: "Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco?" 35 Et respondens angelus dixit ei: "Spiritus Sanctus superveniet in te et virtus Altissimi obumbrabit tibi: ideoque et quod nascetur sanctum, vocabitur Filius Dei. 36 Et ecce Elisabeth cognata tua et ipsa concepit filium in senecta sua, et hic mensis est sextus illi, quae vocatur sterilis, 37 quia non erit inpossibile apud Deum omne verbum. 38 Dixit autem Maria: "Ecce ancilla Domini; fiat mihi secundum verbum tuum". Et discessit ab illa angelus.

39 Exsurgens autem Maria in diebus illis abiit in montana cum festinatione in civitatem Iuda 40 et intravit in domum Zacchariae et salutavit Elisabeth. 41 Et factum est ut audivit salutationem Mariae Elisabeth, exultavit infans in utero eius et repleta est Spiritu Sancto Elisabeth 42 et exclamavit voce magna et dixit: "Benedicta tu inter mulieres et benedictus fructus ventris tui. 43 Et unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? 44 Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exultavit in gaudio infans in utero meo. 45 Et beata quae credidit, quoniam perficientur ea quae dicta sunt ei a Domino".

55 sicut locutus est ad patres nostros,

Abraham et semini eius in saecula".

56 Mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tribus et reversa est in domum suam. 57 Elisabeth autem impletum est tempus pariendi, et peperit filium. 58 Et audierunt vicini et cognati eius quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa, et congratulabantur ei. 59 Et factum est in die octavo venerunt circumcidere puerum et vocabant eum nomine patris eius Zacchariam. 60 Et respondens mater eius dixit: "Nequaquam, sed vocabitur Iohannes". 61 Et dixerunt ad illam quia: "Nemo est in cognatione tua, qui vocetur hoc nomine". 62 Innuebant autem patri eius quem vellet vocari eum. 63 Et postulans pugillarem scripsit dicens: "Iohannes est nomen eius." Et mirati sunt universi. 64 Apertum est autem ilico os eius et lingua eius et loquebatur benedicens Deum. 65 Et factus est timor super omnes vicinos eorum, et super omnia montana Iudaeae divulgabantur omnia verba haec. 66 Et posuerunt omnes qui audierant in corde suo dicentes: "Quid putas puer iste erit?" Etenim manus Domini erat cum illo.

67 Et Zaccharias pater eius impletus est Spiritu Sancto et prophetavit dicens:

73 iusiurandum, quod iuravit ad Abraham patrem nostrum,

74 daturum se nobis, ut sine timore de manu inimicorum liberati,

serviamus illi

75 in sanctitate et iustitia coram ipso omnibus diebus nostris.

76Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis:

praeibis enim ante faciem Domini parare vias eius

79 inluminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis".

80 Puer autem crescebat et confortabatur spiritu et erat in deserto usque in diem ostensionis suae ad Israhel.

[2] 1 Factum est autem in diebus illis exiit edictum a Caesare Augusto ut describeretur universus orbis. 2 Haec descriptio prima facta est praeside Syriae Cyrino. 3 Et ibant omnes ut profiterentur, singuli in suam civitatem. 4 Ascendit autem et Ioseph a Galilaea de civitate Nazareth in Iudaeam civitatem David, quae vocatur Bethleem, eo quod esset de domo et familia David, 5 ut profiteretur cum Maria desponsata sibi, uxore praegnate 6 Factum est autem cum essent ibi, impleti sunt dies ut pareret, 7 et peperit filium suum primogenitum et pannis eum involvit et reclinavit eum in praesepio, quia non erat eis locus in diversorio.

8 Et pastores erant in regione eadem vigilantes et custodientes vigilias noctis supra gregem suum. 9 Et ecce angelus Domini stetit iuxta illos, et claritas Dei circumfulsit illos, et timuerunt timore magno. 10 Et dixit illis angelus: "Nolite timere; ecce enim evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, 11 quia natus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus in civitate David. 12 Et hoc vobis signum: invenietis infantem pannis involutum et positum in praesepio". 13 Et subito facta est cum angelo multitudo militiae caelestis laudantium Deum et dicentium: 14 "Gloria in altissimis Deo, et in terra pax in hominibus bonae voluntatis". 15 Et factum est ut discesserunt ab eis angeli in caelum, pastores loquebantur ad invicem: "Transeamus usque Bethleem et videamus hoc verbum quod factum est, quod fecit Dominus et ostendit nobis". 16 Et venerunt festinantes et invenerunt Mariam et Ioseph et infantem positum in praesepio. 17 Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. 18 Et omnes qui audierunt mirati sunt et de his, quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. 19 Maria autem conservabat omnia verba haec conferens in corde suo. 20 Et reversi sunt pastores glorificantes et laudantes Deum in omnibus, quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos.

21 Et postquam consummati sunt dies octo, ut circumcideretur, vocatum est nomen eius Iesus, quod vocatum est ab angelo priusquam in utero conciperetur. 22 Et postquam impleti sunt dies purgationis eius secundum legem Mosi, tulerunt illum in Hierusalem ut sisterent eum Domino, 23 sicut scriptum est in lege Domini quia "Omne masculinum adaperiens vulvam sanctum Domino vocabitur," 24 et ut darent hostiam secundum quod dictum est in lege Domini: par turturum aut duos pullos columbarum.

25 Et ecce homo erat in Hierusalem, cui nomen Symeon, et homo iste iustus et timoratus, expectans consolationem Israhel, et Spiritus Sanctus erat in eo, 26 et responsum acceperat ab Spiritu Sancto non visurum se mortem nisi prius videret Christum Domini. 27 Et venit in Spiritu in templum et cum inducerent puerum Iesum parentes eius, ut facerent secundum consuetudinem legis pro eo, 28 et ipse accepit eum in ulnas suas et benedixit Deum et dixit:

32 lumen ad revelationem gentium et gloriam plebis tuae Israhel".

33 Et erat pater eius et mater mirantes super his, quae dicebantur de illo. 34 Et benedixit illis Symeon et dixit ad Mariam matrem eius: "Ecce positus est hic in ruinam et resurrectionem multorum in Israhel et in signum cui contradicetur 35 - et tuam ipsius animam pertransiet gladius - ut revelentur ex multis cordibus cogitationes ".

36 Et erat Anna prophetissa, filia Phanuhel, de tribu Aser. Haec processerat in diebus multis et vixerat cum viro suo annis septem a virginitate sua. 37 Et haec vidua usque ad annos octoginta quattuor, quae non discedebat de templo, ieiuniis et obsecrationibus serviens nocte ac die. 38 Et haec ipsa hora superveniens confitebatur Domino et loquebatur de illo omnibus, qui expectabant redemptionem Hierusalem. 39 Et ut perfecerunt omnia secundum legem Domini, reversi sunt in Galilaeam in civitatem suam Nazareth. 40 Puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia; et gratia Dei erat in illo.

41 Et ibant parentes eius per omnes annos in Hierusalem in die sollemni Paschae. 42 Et cum factus esset annorum duodecim, ascendentibus illis in Hierosolymam secundum consuetudinem diei festi, 43 consummatisque diebus, cum redirent, remansit puer Iesus in Hierusalem, et non cognoverunt parentes eius. 44 Existimantes autem illum esse in comitatu, venerunt iter diei et requirebant eum inter cognatos et notos 45 et non invenientes regressi sunt in Hierusalem requirentes eum. 46 Et factum est post triduum invenerunt illum in templo sedentem in medio doctorum audientem illos et interrogantem; 47 stupebant autem omnes qui eum audiebant, super prudentia et responsis eius. 48 Et videntes admirati sunt et dixit mater eius ad illum: "Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego dolentes quaerebamus te". 49 Et ait ad illos: "Quid est quod me quaerebatis? Nesciebatis quia in his, quae Patris mei sunt, oportet me esse?" 50 Et ipsi non intellexerunt verbum quod locutus est ad illos.

51 Et descendit cum eis et venit Nazareth et erat subditus illis. Et mater eius conservabat omnia verba haec in corde suo. 52 Et Iesus proficiebat sapientia aetate et gratia apud Deum et homines.

[3] 1 Anno autem quintodecimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Iudaeam, tetrarcha autem Galilaeae Herode, Philippo autem fratre eius tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis, et Lysania Abilinae tetrarcha, 2 sub principibus sacerdotum Anna et Caiapha, factum est verbum Dei super Iohannem Zacchariae filium in deserto. 3 Et venit in omnem regionem Iordanis praedicans baptismum paenitentiae in remissionem peccatorum, 4 sicut scriptum est in libro sermonum Esaiae prophetae:

"Vox clamantis in deserto

parate viam Domini

rectas facite semitas eius.

5 Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur;

et erunt prava in directa,

et aspera in vias planas:

6 et videbit omnis caro salutare Dei."

7 Dicebat ergo ad turbas quae exiebant ut baptizarentur ab ipso: "Genimina viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? 8 Facite ergo fructus dignos paenitentiae et ne coeperitis dicere "Patrem habemus Abraham"; dico enim vobis quia potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. 9 Iam enim securis ad radicem arborum posita est omnis ergo arbor non faciens fructum exciditur et in ignem mittitur". Et interrogabant eum turbae dicentes: "Quid ergo faciemus?" 11 Respondens autem dicebat illis: "Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, similiter faciat". 12 Venerunt autem et publicani, ut baptizarentur, et dixerunt ad illum: ʻMagister, quid faciemus?" 13 At ille dixit ad eos: "Nihil amplius quam quod constitutum est vobis, faciatis". 14 Interrogabant autem eum et milites dicentes: "Quid faciemus et nos?" Et ait illis: "Neminem concutiatis neque calumniam faciatis et contenti estote stipendiis vestris".

15 Existimante autem populo et cogitantibus omnibus in cordibus suis de Iohanne, ne forte ipse esset Christus, 16 respondit Iohannes dicens omnibus: "Ego quidem aqua baptizo vos. Venit autem fortior me, cuius non sum dignus solvere corrigiam calciamentorum eius; ipse vos baptizabit in Spiritu Sancto et igni, 17 cuius ventilabrum in manu eius et purgabit aream suam et congregabit triticum in horreum suum, paleas autem conburet igni inextinguibili". 18 Multa quidem et alia exhortans evangelizabat populum. 19 Herodes autem tetrarcha, cum corriperetur ab illo de Herodiade uxore fratris sui et de omnibus malis, quae fecit Herodes, 20 adiecit et hoc supra omnia et inclusit Iohannem in carcere.

21 Factum est autem cum baptizaretur omnis populus et Iesu baptizato et orante, apertum est caelum, 22 et descendit Spiritus Sanctus corporali specie sicut columba in ipsum, et vox de caelo facta est: "Tu es Filius meus dilectus; in te conplacuit mihi".

23 Et ipse Iesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur, filius Ioseph qui fuit Heli, 24 qui fuit Matthat, qui fuit Levi, qui fuit Melchi, qui fuit Iannae, qui fuit Ioseph, 25 qui fuit Matthathiae, qui fuit Amos, qui fuit Naum, qui fuit Esli, qui fuit Naggae, 26 qui fuit Maath, qui fuit Matthathiae, qui fuit Semei, qui fuit Iosech, qui fuit Ioda, 27 qui fuit Iohanna, qui fuit Resa, qui fuit Zorobabel, qui fuit Salathihel, qui fuit Neri, 28 qui fuit Melchi, qui fuit Addi, qui fuit Cosam, qui fuit Helmadam, qui fuit Her, 29 qui fuit Iesu, qui fuit Eliezer, qui fuit Iorim, qui fuit Matthat, qui fuit Levi, 30 qui fuit Symeon, qui fuit Iuda, qui fuit Ioseph, qui fuit Iona, qui fuit Eliachim, 31 qui fuit Melea, qui fuit Menna, qui fuit Matthata, qui fuit Nathan, qui fuit David, 32 qui fuit Iesse, qui fuit Obed, qui fuit Booz, qui fuit Salmon, qui fuit Naasson, 33 qui fuit Aminadab, qui fuit Aram, qui fuit Esrom, qui fuit Phares, qui fuit Iudae, 34 qui fuit Iacob, qui fuit Isaac, qui fuit Abraham, qui fuit Thare, qui fuit Nachor, 35 qui fuit Seruch, qui fuit Ragau, qui fuit Phalec, qui fuit Eber, qui fuit Sale, 36 qui fuit Cainan, qui fuit Arfaxat, qui fuit Sem, qui fuit Noe, qui fuit Lamech, 37 qui fuit Mathusalae, qui fuit Enoch, qui fuit Iared, qui fuit Malelehel, qui fuit Cainan, 38 qui fuit Enos, qui fuit Seth, qui fuit Adam, qui fuit Dei.

[4] 1 Iesus autem plenus Spiritu Sancto regressus est ab Iordane et agebatur in Spiritu in desertum 2 diebus quadraginta et temptabatur a diabolo. Et nihil manducavit in diebus illis et, consummatis illis, esuriit. 3 Dixit autem illi diabolus: "Si Filius Dei es, dic lapidi huic ut panis fiat". 4 Et respondit ad illum Iesus: "Scriptum est quia 'Non in pane solo vivet homo, sed in omni verbo Dei'." 5 Et duxit illum diabolus et ostendit illi omnia regna orbis terrae in momento temporis 6 et ait ei: "Tibi dabo potestatem hanc universam et gloriam illorum, quia mihi tradita sunt et cui volo do illa. 7 Tu ergo, si adoraveris coram me, erunt tua omnia". 8 Et respondens Iesus dixit illi: "Scriptum est: 'Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies'." 9 Et duxit illum in Hierusalem et statuit eum supra pinnam templi et dixit illi: "Si Filius Dei es, mitte te hinc deorsum. 10 Scriptum est enim quod 'angelis suis mandabit de te, ut conservent te' 11 et quia 'in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum'." 12 Et respondens Iesus ait illi: "Dictum est: 'Non temptabis Dominum Deum tuum'." 13 Et consummata omni temptatione, diabolus recessit ab illo usque ad tempus.

14 Et regressus est Iesus in virtute Spiritus in Galilaeam et fama exiit per universam regionem de illo. 15 Et ipse docebat in synagogis eorum et magnificabatur ab omnibus.

16 Et venit Nazareth ubi erat nutritus, et intravit secundum consuetudinem suam die sabbati in synagogam et surrexit legere. 17 Et traditus est illi liber prophetae Esaiae. Et, ut revolvit librum, invenit locum ubi scriptum erat: 18 "Spiritus Domini super me; propter quod unxit me, evangelizare pauperibus misit me, 19 praedicare captivis remissionem et caecis visum, dimittere confractos in remissionem, praedicare annum Domini acceptum et diem retributionis". 20 Et cum plicuisset librum, reddidit ministro et sedit. Et omnium in synagoga oculi erant intendentes in eum. 21 Coepit autem dicere ad illos quia: "Hodie impleta est haec scriptura in auribus vestris". 22 Et omnes testimonium illi dabant et mirabantur in verbis gratiae, quae procedebant de ore ipsius et dicebant: "Nonne hic filius est Ioseph?" 23 Et ait illis: "Utique dicetis mihi hanc similitudinem: medice cura te ipsum: quanta audivimus facta in Capharnaum fac et hic in patria tua". 24 Ait autem: "Amen dico vobis quia nemo propheta acceptus est in patria sua. 25 In veritate, dico vobis, multae viduae erant in diebus Heliae in Israhel, quando clausum est caelum annis tribus et mensibus sex, cum facta est fames magna in omni terra; 26 et ad nullam illarum missus est Helias, nisi in Sareptha Sidoniae ad mulierem viduam. 27 Et multi leprosi erant in Israhel sub Heliseo propheta; et nemo eorum mundatus est, nisi Neman Syrus". 28 Et repleti sunt omnes in synagoga ira haec audientes. 29 Et surrexerunt et eiecerunt illum extra civitatem et duxerunt illum usque ad supercilium montis, supra quem civitas illorum erat aedificata, ut praecipitarent eum. 30 Ipse autem transiens per medium illorum ibat.

31 Et descendit in Capharnaum civitatem Galilaeae, ibique docebat illos sabbatis. 32 Et stupebant in doctrina eius, quia in potestate erat sermo ipsius. 33 Et in synagoga erat homo habens daemonium inmundum et exclamavit voce magna 34 dicens: "Sine, quid nobis et tibi, Iesu Nazarene? Venisti perdere nos? Scio te qui sis, Sanctus Dei. 35 Et increpavit illi Iesus dicens: "Obmutesce et exi ab illo". Et cum proiecisset illum daemonium in medium, exiit ab illo nihilque illum nocuit. 36 Et factus est pavor in omnibus, et conloquebantur ad invicem dicentes: "Quod est hoc verbum, quia in potestate et virtute imperat inmundis spiritibus, et exeunt?" 37 Et divulgabatur fama de illo in omnem locum regionis.

38 Surgens autem de synagoga introivit in domum Simonis; socrus autem Simonis tenebatur magnis febribus, et rogaverunt illum pro ea. 39 Et stans super illam imperavit febri, et dimisit illam; et continuo surgens ministrabat illis. 40 Cum sol autem occidisset, omnes qui habebant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad eum. At ille singulis manus inponens curabat eos. 41 Exiebant autem etiam daemonia a multis clamantia et dicentia quia: "Tu es Filius Dei," et increpans non sinebat ea loqui, quia sciebant ipsum esse Christum.

42 Facta autem die, egressus ibat in desertum locum, et turbae requirebant eum et venerunt usque ad ipsum et detinebant illum, ne discederet ab eis. 43 Quibus ille ait quia: "Et aliis civitatibus oportet me evangelizare regnum Dei; quia ideo missus sum." 44 Et erat praedicans in synagogis Galilaeae.

[5] 1 Factum est autem, cum turbae inruerent in eum ut audirent verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Gennesareth. 2 Et vidit duas naves stantes secus stagnum; piscatores autem descenderant et lavabant retia. 3 Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sedens docebat de navicula turbas. 4 Ut cessavit autem loqui, dixit ad Simonem: "Duc in altum et laxate retia vestra in capturam". 5 Et respondens Simon dixit illi: "Praeceptor, per totam noctem laborantes nihil cepimus; in verbo autem tuo laxabo rete." 6 Et cum hoc fecissent, concluserunt piscium multitudinem copiosam; rumpebatur autem rete eorum. 7 Et annuerunt sociis, qui erant in alia navi, ut venirent et adiuvarent eos. Et venerunt et impleverunt ambas naviculas ita ut mergerentur. 8 Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Iesu dicens: "Exi a me, quia homo peccator sum, Domine". 9 Stupor enim circumdederat eum et omnes qui cum illo erant in captura piscium, quam ceperant; 10 similiter autem Iacobum et Iohannem filios Zebedaei, qui erant socii Simonis. Et ait ad Simonem Iesus: "Noli timere, ex hoc iam homines eris capiens". 11 Et, subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt illum.

12 Et factum est cum esset in una civitatum, et ecce vir plenus lepra; et videns Iesum et procidens in faciem rogavit eum dicens: "Domine, si vis, potes me mundare". 13 Et extendens manum tetigit illum dicens: "Volo, mundare". Et confestim lepra discessit ab illo. 14 Et ipse praecepit illi, ut nemini diceret, sed: "Vade, ostende te sacerdoti et offer pro emundatione tua, sicut praecepit Moses, in testimonium illis". 15 Perambulabat autem magis sermo de illo, et conveniebant turbae multae, ut audirent et curarentur ab infirmitatibus suis; 16 ipse autem secedebat in deserto et orabat.

17 Et factum est in una dierum, et ipse sedebat docens, et erant Pharisaei sedentes et legis doctores, qui venerant ex omni castello Galilaeae et Iudaeae et Hierusalem; et virtus erat Domini ad sanandum eos. 18 Et ecce viri portantes in lecto hominem, qui erat paralyticus, et quaerebant eum inferre et ponere ante eum. 19 Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum per tegulas submiserunt illum cum lecto in medium ante Iesum. 20 Quorum fidem ut vidit, dixit: "Homo remittuntur tibi peccata tua". 21 Et coeperunt cogitare scribae et Pharisaei dicentes: "Quis est hic, qui loquitur blasphemias? Quis potest dimittere peccata nisi solus Deus?" 22 Ut cognovit autem Iesus cogitationes eorum, respondens dixit ad illos: "Quid cogitatis in cordibus vestris? 23 Quid est facilius dicere: 'Dimittuntur tibi peccata' an dicere: 'Surge et ambula'?" 24 Ut autem sciatis quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittere peccata – ait paralytico: "Tibi dico, surge, tolle lectum tuum et vade in domum tuam." 25 Et confestim surgens coram illis tulit, in quo iacebat, et abiit in domum suam magnificans Deum. 26 Et stupor adprehendit omnes et magnificabant Deum et repleti sunt timore, dicentes quia "Vidimus mirabilia hodie".

27 Et post haec exiit et vidit publicanum nomine Levi sedentem ad teloneum et ait illi: "Sequere me'. 28 Et relictis omnibus, surgens secutus est eum. 29 Et fecit ei convivium magnum Levi in domo sua; et erat turba multa publicanorum et aliorum, qui cum illis erant discumbentes. 30 Et murmurabant Pharisaei et scribae eorum dicentes ad discipulos eius: "Quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis?" 31 Et respondens Iesus dixit ad illos: "Non egent, qui sani sunt. medico sed qui male habent. 32 Non veni vocare iustos sed peccatores in paenitentiam". 33 At illi dixerunt ad eum: "Quare discipuli Iohannis ieiunant frequenter et obsecrationes faciunt, similiter et Pharisaeorum; tui autem edunt et bibunt". 34 Quibus ipse ait: "Numquid potestis filios sponsi, dum cum illis est sponsus, facere ieiunare? 35 Venient autem dies, et cum ablatus fuerit ab illis sponsus, tunc ieiunabunt in illis diebus". 36 Dicebat autem et similitudinem ad illos quia: "Nemo commissuram a vestimento novo inmittit in vestimentum vetus; alioquin et novum rumpit et veteri non convenit commissura a novo. 37 Et nemo mittit vinum novum in utres veteres, alioquin rumpet vinum novum utres et ipsum effundetur et utres peribunt; 38 sed vinum novum in utres novos mittendum est et utraque conservantur. 39 Et nemo bibens vetus statim vult novum; dicit enim: 'Vetus melius est'."

[6] 1 Factum est autem in sabbato secundo primo, cum transiret per sata, vellebant discipuli eius spicas et manducabant confricantes manibus. 2 Quidam autem Pharisaeorum dicebant illis: "Quid facitis quod non licet in sabbatis?" 3 Et respondens Iesus ad eos dixit: "Nec hoc legistis quod fecit David, cum esurisset ipse et qui cum eo erant, 4 quomodo intravit in domum Dei et panes propositionis sumpsit et manducavit et dedit his qui cum ipso erant, quos non licet manducare nisi tantum sacerdotibus?" 5 Et dicebat illis quia dominus est Filius hominis etiam sabbati.

6 Factum est autem et in alio sabbato ut intraret in synagogam et doceret. Et erat ibi homo et manus eius dextra erat arida. 7 Observabant autem scribae et Pharisaei, si in sabbato curaret, ut invenirent accusare illum. 8 Ipse vero sciebat cogitationes eorum, et ait homini qui habebat manum aridam: "Surge et sta in medium." Et surgens stetit. 9 Ait autem ad illos Iesus: "Interrogo vos, si licet sabbato bene facere an male; animam salvam facere an perdere." 10 Et, circumspectis omnibus, dixit homini: "Extende manum tuam". Et extendit, et restituta est manus eius. 11 Ipsi autem repleti sunt insipientia et conloquebantur ad invicem quidnam facerent Iesu.

12 Factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare et erat pernoctans in oratione Dei. 13 Et cum dies factus esset, vocavit discipulos suos et elegit duodecim ex ipsis, quos et apostolos nominavit: 14 Simonem, quem cognominavit Petrum, et Andream fratrem eius Iacobum et Iohannem Philippum et Bartholomeum 15 Mattheum et Thomam et Iacobum Alphei et Simonem, qui vocatur Zelotes, 16 et Iudam Iacobi et Iudam Scarioth qui fuit proditor. 17 Et descendens cum illis stetit in loco campestri, et turba discipulorum eius, et multitudo copiosa plebis ab omni Iudaea et Hierusalem et maritimae Tyri et Sidonis, 18 qui venerunt ut audirent eum et sanarentur a languoribus suis; et qui vexabantur ab spiritibus inmundis, curabantur. 19 Et omnis turba quaerebant eum tangere, quia virtus de illo exiebat et sanabat omnes.

21 Beati, qui nunc esuritis, quia saturabimini.

Beati, qui nunc fletis, quia ridebitis.

22 Beati eritis, cum vos oderint homines et cum separaverint vos et exprobraverint et eiecerint nomen vestrum tamquam malum propter Filium hominis.

23 Gaudete in illa die et exultate ecce enim merces vestra multa in caelo secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum.

24 Verumtamen vae vobis divitibus, quia habetis consolationem vestram.

25 Vae vobis, qui saturati estis, quia esurietis. Vae vobis, qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis.

26 Vae, cum bene vobis dixerint omnes homines. Secundum haec faciebant prophetis patres eorum.

27 Sed vobis dico, qui auditis: Diligite inimicos vestros, benefacite his, qui vos oderunt; 28 benedicite maledicentibus vobis, orate pro calumniantibus vos. 29 Ei qui te percutit in maxillam, praebe et alteram; et ab eo, qui aufert tibi vestimentum, etiam tunicam noli prohibere. 30 Omni autem petenti te tribue; et qui aufert, quae tua sunt, ne repetas. 31 Et prout vultis ut faciant vobis homines, et vos facite illis similiter. 32 Et si diligitis eos, qui vos diligunt, quae vobis est gratia? Nam et peccatores diligentes se diligunt. 33 Et si benefeceritis his, qui vobis benefaciunt, quae vobis est gratia? Siquidem et peccatores hoc faciunt. 34 Et si mutuum dederitis his, a quibus speratis recipere, quae gratia est vobis? Nam et peccatores peccatoribus fenerantur, ut recipiant aequalia. 35 Verumtamen diligite inimicos vestros et benefacite et mutuum date nihil desperantes; et erit merces vestra multa, et eritis filii Altissimi, quia ipse benignus est super ingratos et malos. 36 Estote ergo misericordes, sicut et Pater vester misericors est.

37 Et nolite iudicare et non iudicabimini; et nolite condemnare et non condemnabimini. Dimittite et dimittemini; 38 date et dabitur vobis; mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum; eadem quippe mensura, qua mensi fueritis, remetietur vobis."

39 Dicebat autem illis et similitudinem: "Numquid potest caecus caecum ducere? Nonne ambo in foveam cadent? 40 Non est discipulus super magistrum; perfectus autem omnis erit sicut magister eius.

41 Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem, quae in oculo tuo est, non consideras? 42 et quomodo potes dicere fratri tuo: ʻFrater, sine eiciam festucam de oculo tuo,ʻ ipse in oculo tuo trabem non videns. Hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo et tunc perspicies ut educas festucam de oculo fratris tui.

43 Non est enim arbor bona quae facit fructus malos neque arbor mala faciens fructum bonum. 44 Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur; neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. 45 Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bonum, et malus homo de malo profert malum ex abundantia enim cordis os loquitur.

46 Quid autem vocatis me: ʻDomine, Domineʻ et non facitis quae dico? 47 Omnis, qui venit ad me et audit sermones meos et facit eos, ostendam vobis cui similis est: 48 similis est homini aedificanti domum, qui fodit in altum et posuit fundamenta supra petram; inundatione autem facta, inlisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere, fundata enim erat supra petram. 49 Qui autem audivit et non fecit, similis est homini aedificanti domum suam supra terram sine fundamento, in quam inlisus est fluvius et continuo concidit, et facta est ruina domus illius magna."

[7] 1 Cum autem implesset omnia verba sua in aures plebis, intravit Capharnaum. 2 Centurionis autem cuiusdam servus male habens, erat moriturus, qui illi erat pretiosus. 3 Et cum audisset de Iesu, misit ad eum seniores Iudaeorum, rogans eum ut veniret et salvaret servum eius. 4 At illi cum venissent ad Iesum, rogabant eum sollicite, dicentes ei: "Quia dignus est ut hoc illi praestes; 5 diligit enim gentem nostram, et synagogam ipse aedificavit nobis." 6 Iesus autem ibat cum illis. Et cum iam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos, dicens: "Domine, noli vexari: non enim sum dignus ut sub tectum meum intres, 7 propter quod et meipsum non sum dignum arbitratus ut venirem ad te; sed dic verbo, et sanabitur puer meus. 8 Nam et ego homo sum sub potestate constitutus, habens sub me milites: et dico huic, ʻVadeʻ, et vadit: et alii, ʻVeni,ʻ et venit: et servo meo, ʻFac hoc,ʻ et facit." 9 Quo audito, Iesus miratus est et conversus sequentibus se turbis, dixit: "Amen dico vobis, nec in Israel tantam fidem inveni." 10 Et reversi, qui missi fuerant, domum, invenerunt servum, qui languerat, sanum.

11 Et factum est deinceps, ibat in civitatem quae vocatur Naim, et ibant cum eo discipuli eius et turba copiosa. 12 Cum autem appropinquaret portae civitatis, ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suae, et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. 13 Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: "Noli flere". 14 Et accessit et tetigit loculum; hi autem, qui portabant, steterunt. Et ait: "Adolescens, tibi dico, surge". 15 Et resedit, qui erat mortuus, et coepit loqui. Et dedit illum matri suae. 16 Accepit autem omnes timor; et magnificabant Deum, dicentes quia "Propheta magnus surrexit in nobis" et quia "Deus visitavit plebem suam". 17 Et exiit hic sermo in universam Iudaeam de eo, et in omnem circa regionem.

18 Et nuntiaverunt Ioanni discipuli eius de omnibus his. 19 Et convocavit duos de discipulis suis Ioannes, et misit ad Iesum, dicens: "Tu es qui venturus es, an alium exspectamus?" 20 Cum autem venissent ad eum viri, dixerunt: "Ioannes Baptista misit nos ad te dicens: ʻTu es qui venturus es, an alium exspectamus?ʻ 21 In ipsa autem hora multos curavit a languoribus, et plagis, et spiritibus malis, et caecis multis donavit visum. 22 Et respondens, dixit illis: "Euntes renuntiate Ioanni, quae audistis et vidistis: quia caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resurgunt, pauperes evangelizantur; 23 et beatus est quicumque non fuerit scandalizatus in me".

24 Et cum discessissent nuntii Ioannis, coepit de Ioanne dicere ad turbas: "Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitatam? 25 Sed quid existis videre? Hominem mollibus vestibus indutum? Ecce, qui in veste pretiosa sunt et deliciis, in domibus regum sunt. 26 Sed quid existis videre? Prophetam? Utique dico vobis, et plus quam prophetam: 27 Hic est, de quo scriptum est: ʻEcce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam ante teʻ. 28 Dico enim vobis: maior inter natos mulierum propheta Ioanne Baptista nemo est: qui autem minor est in regno Dei, maior est illo".

29 Et omnis populus audiens et publicani, iustificaverunt Deum, baptizati baptismo Ioannis. 30 Pharisaei autem et legisperiti consilium Dei spreverunt in semetipsos, non baptizati ab eo. 31 Ait autem Dominus: "Cui ergo similes dicam homines generationis huius? Et cui similes sunt? 32 Similes sunt pueris sedentibus in foro, et loquentibus ad invicem, et dicentibus: ʻCantavimus vobis tibiis, et non saltastis: lamentavimus, et non plorastisʻ. 33 Venit enim Ioannes Baptista, neque manducans panem, neque bibens vinum, et dicitis: ʻDaemonium habetʻ. 34 Venit Filius hominis manducans, et bibens, et dicitis: ʻEcce homo devorator, et bibens vinum, amicus publicanorum et peccatorumʻ. 35 Et iustificata est sapientia ab omnibus filiis suis".

36 Rogabat autem illum quidam de pharisaeis, ut manducaret cum illo. Et ingressus domum pharisaei discubuit. 37 Et ecce mulier, quae erat in civitate peccatrix, ut cognovit quod accubuisset in domo pharisaei, attulit alabastrum unguenti 38 et stans retro secus pedes eius, lacrimis coepit rigare pedes eius et capillis capitis sui tergebat, et osculabatur pedes eius et unguento ungebat. 39 Videns autem pharisaeus, qui vocaverat eum, ait intra se dicens: "Hic, si esset propheta, sciret utique quae et qualis est mulier, quae tangit eum, quia peccatrix est". 40 Et respondens Iesus, dixit ad illum: "Simon, habeo tibi aliquid dicere". At ille ait: "Magister, dic". 41 "Duo debitores erant cuidam foeneratori: unus debebat denarios quingentos, et alius quinquaginta. 42 Non habentibus illis, unde redderent, donavit utrisque. Quis ergo eum plus diligit?" 43 Respondens Simon dixit: "Aestimo quia is, cui plus donavit". At ille dixit: "Recte iudicasti". 44 Et conversus ad mulierem, dixit Simoni: "Vides hanc mulierem? Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti; haec autem lacrimis rigavit pedes meos, et capillis suis tersit. 45 Osculum mihi non dedisti; haec autem, ex quo intravit, non cessavit osculari pedes meos. 46 Oleo caput meum non unxisti; haec autem unguento unxit pedes meos. 47 Propter quod dico tibi: Remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum; cui autem minus dimittitur, minus diligit." 48 Dixit autem ad illam: "Remittuntur tibi peccata". 49 Et coeperunt, qui simul accumbebant, dicere intra se: "Quis est hic qui etiam peccata dimittit?" 50 Dixit autem ad mulierem: "Fides tua te salvam fecit: vade in pace".

[8] 1 Et factum est deinceps, et ipse iter faciebat per civitates et castella praedicans et evangelizans regnum Dei; et duodecim cum illo, 2 et mulieres aliquae, quae erant curatae a spiritibus malignis et infirmatibus, Maria, quae vocatur Magdalene, de qua septem daemonia exierant, 3 et Ioanna uxor Chusae procuratoris Herodis, et Susanna, et aliae multae, quae ministrabant ei de facultatibus suis.

4 Cum autem turba plurima convenirent, et de civitatibus properarent ad eum, dixit per similitudinem: 5 "Exiit, qui seminat, seminare semen suum. Et dum seminat, aliud cecidit secus viam, et conculcatum est, et volucres caeli comederunt illud. 6 Et aliud cecidit supra petram: et natum aruit, quia non habebat humorem. 7 Et aliud cecidit inter spinas, et simul exortae spinae suffocaverunt illud. 8 Et aliud cecidit in terram bonam et ortum fecit fructum centuplum". Haec dicens clamabat: "Qui habet aures audiendi, audiat".

9 Interrogabant autem eum discipuli eius, quae esset haec parabola. 10 Quibus ipse dixit: "Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, ceteris autem in parabolis, ut videntes non videant, et audientes non intelligant.

11 "Est autem haec parabola: Semen est verbum Domini. 12 Qui autem secus viam, hi sunt qui audiunt; deinde venit Diabolus, et tollit verbum de corde eorum, ne credentes salvi fiant. 13 Nam qui supra petram, qui cum audierint, cum gaudio suscipiunt verbum; et hi radices non habent, qui ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt. 14 Quod autem in spinas cecidit: hi sunt, qui audierunt, et a sollicitudinibus, et divitiis, et voluptatibus vitae euntes, suffocantur et non referunt fructum. 15 Quod autem in bonam terram: hi sunt qui in corde bono et optimo audientes verbum retinent, et fructum afferunt in patientia.

16 "Nemo autem lucernam accendens, operit eam vase, aut subtus lectum ponit, sed supra candelabrum ponit, ut intrantes videant lumen. 17 Non est enim occultum, quod non manifestetur, nec absconditum, quod non cognoscatur, et in palam veniat. 18 Videte ergo quomodo audiatis: qui enim habet, dabitur illi; et quicumque non habet, etiam quod putat se habere, auferetur ab illo".

19 Venerunt autem ad illum mater et fratres eius, et non poterant adire eum prae turba. 20 Et nuntiatum est illi: "Mater tua et fratres tui stant foris, volentes te videre". 21 Qui respondens, dixit ad eos: "Mater mea et fratres mei hi sunt, qui verbum Dei audiunt et faciunt".

22 Factum est autem in una dierum, et ipse ascendit in naviculam, et discipuli eius, et ait ad illos: "Transfretemus trans stagnum". Et ascenderunt. 23 Et navigantibus illis, obdormivit, et descendit procella venti in stagnum, et complebantur, et periclitabantur. 24 Accedentes autem suscitaverunt eum, dicentes: "Praeceptor, perimus". At ille surgens, increpavit ventum, et tempestatem aquae, et cessavit, et facta est tranquillitas. 25 Dixit autem illis: "Ubi est fides vestra?" Qui timentes, mirati sunt ad invicem, dicentes: "Quis putas hic est, quia et ventis, et mari imperat, et obediunt ei?"

26 Et navigaverunt ad regionem Gerasenorum, quae est contra Galilaeam. 27 Et cum egressus esset ad terram, occurrit illi vir quidam, qui habebat daemonium iam temporibus multis, et vestimento non induebatur, neque in domo manebat, sed in monumentis. 28 Is, ut vidit Iesum, procidit ante illum, et exclamans voce magna, dixit: "Quid mihi et tibi est, Iesu Fili Dei Altissimi? Obsecro te, ne me torqueas". 29 Praecipiebat enim spiritui immundo ut exiret ab homine. Multis enim temporibus arripiebat illum, et vinciebatur catenis, et compedibus custoditus. Et ruptis vinculis agebatur a daemonio in deserta. 30 Interrogavit autem illum Iesus, dicens: "Quod tibi nomen est?" At ille dixit: "Legio," quia intraverant daemonia multa in eum. 31 Et rogabant illum ne imperaret illis ut in abyssum irent. 32 Erat autem ibi grex porcorum multorum pascentium in monte, et rogabant eum, ut permitteret eis in illos ingredi. Et permisit illis. 33 Exierunt ergo daemonia ab homine, et intraverunt in porcos; et impetu abiit grex per praeceps in stagnum, et suffocatus est. 34 Quod ut viderunt factum qui pascebant, fugerunt, et nuntiaverunt in civitatem et in villas. 35 Exierunt autem videre quod factum est, et venerunt ad Iesum, et invenerunt hominem sedentem, a quo daemonia exierant, vestitum ac sana mente, ad pedes eius, et timuerunt. 36 Nuntiaverunt autem illis et qui viderant, quomodo sanus factus esset a legione; 37 et rogaverunt illum omnis multitudo regionis Gerasenorum ut discederet ab ipsis, quia magno timore tenebantur. Ipse autem ascendens navim, reversus est. 38 Et rogabat illum vir, a quo daemonia exierant, ut cum eo esset. Dimisit autem eum Iesus, dicens: 39 "Redi in domum tuam, et narra quanta tibi fecit Deus". Et abiit per universam civitatem, praedicans quanta illi fecisset Iesus.

40 Factum est autem cum rediisset Iesus, excepit illum turba; erunt enim omnes exspectantes eum. 41 Et ecce venit vir, cui nomen Iairus, et ipse princeps synagogae erat, et cecidit ad pedes Iesu, rogans eum ut intraret in domum eius, 42 quia unica filia erat ei fere annorum duodecim, et haec moriebatur. Et contigit, dum iret, a turba comprimebatur. 43 Et mulier quaedam erat in fluxu sanguinis ab annis duodecim, quae in medicos erogaverat omnem substantiam suam, nec ab ullo potuit curari; 44 accessit retro, et tetigit fimbriam vestimenti eius, et confestim stetit fluxus sanguinis eius. 45 Et ait Iesus: "Quis est, qui me tetigit?" Negantibus autem omnibus, dixit Petrus, et qui cum illo erant: "Praeceptor, turbae te comprimunt, et affligunt, et dicis: ʻQuis me tetigit?" 46 Et dicit Iesus: "Tetigit me aliquis; nam ego novi virtutem de me exiisse". 47 Videns autem mulier, quia non latuit, tremens venit, et procidit ante pedes eius; et ob quam causam tetigerit eum, indicavit coram omni populo, et quemadmodum confestim sanata sit. 48 At ipse dixit ei: "Filia, fides tua salvam te fecit: vade in pace". 49 Adhuc illo loquente, venit quidam ad principem synagogae, dicens ei quia "Mortua est filia tua, noli vexare illum". 50 Iesus autem, audito hoc verbo, respondit patri puellae: "Noli timere, crede tantum, et salva erit". 51 Et cum venisset domum, non permisit intrare secum quemquam, nisi Petrum, et Iacobum, et Ioannem, et patrem, et matrem puellae. 52 Flebant autem omnes, et plangebant illam. At ille dixit: "Nolite flere: non est mortua puella, sed dormit". 53 Et deridebant eum, scientes quod mortua esset. 54 Ipse autem tenens manum eius clamavit, dicens: "Puella, surge". 55 Et reversus est spiritus eius, et surrexit continuo. Et iussit illi dari manducare. 56 Et stupuerunt parentes eius, quibus praecepit ne alicui dicerent quod factum erat.

[9] 1 Convocatis autem duodecim Apostolis, dedit illis virtutem et potestatem super omnia daemonia, et ut languores curarent. 2 Et misit illos praedicare regnum Dei et sanare infirmos. 3 Et ait ad illos: "Nihil tuleritis in via, neque virgam, neque peram, neque panem, neque pecuniam, neque duas tunicas habeatis. 4 Et in quamcumque domum intraveritis, ibi manete, et inde ne exeatis. 5 Et quicumque non receperint vos, exeuntes de civitate illa, etiam pulverem pedum vestrorum excutite in testimonium supra illos". 6 Egressi autem circumibant per castella evangelizantes, et curantes ubique.

7 Audivit autem Herodes tetrarcha omnia quae fiebant ab eo, et haesitabat eo quod diceretur 8 a quibusdam quia "Ioannes surrexit a mortuis"; a quibusdam vero quia "Elias apparuit:"; ab aliis autem quia "Propheta unus de antiquis surrexit". 9 Et ait Herodes: "Ioannem ego decollavit: quis est autem iste, de quo ego talia audio?" Et quaerebat videre eum.

10 Et reversi Apostoli, narraverunt illi quaecumque fecerunt. Et assumptis illis, secessit seorsum in locum desertum, qui est Bethsaidae. 11 Quod cum cognovissent turbae, secutae sunt illum. Et excepit eos, et loquebatur illis de regno Dei, et eos, qui cura indigebant, sanabat. 12 Dies autem coeperat declinare, et accedentes duodecim dixerunt illi: "Dimitte turbas, ut euntes in castella villasque quae circa sunt, divertant, et inveniant escas; quia hic in loco deserto sumus". 13 Ait autem ad illos: "Vos date illis manducare". At illi dixerunt: "Non sunt nobis plus quam quinque panes et duo pisces, nisi forte nos eamus, et emamus in omnem hanc turbam escas". 14 Erant autem fere viri quinque millia. Ait autem ad discipulos suos: "Facite illos discumbere per convivia quinquagenos". 15 Et ita fecerunt, et discumbere fecerunt omnes. 16 Acceptis autem quinque panibus et duobus piscibus, respexit in caelum, et benedixit illis; et fregit, et distribuit discipulis suis, ut ponerent ante turbas. 17 Et manducaverunt omnes, et saturati sunt. Et sublatum est quod superfuit illis, fragmentorum cophini duodecim.

18 Et factum est cum solus esset orans, erant cum illo et discipuli, et interrogavit illos, dicens: "Quem me dicunt esse turbae?" 19 At illi responderunt, et dixerunt: "Ioannem Baptistam, alii autem Eliam, alii vero unus propheta de prioribus surrexit". 20 Dixit autem illis: "Vos autem, quem me esse dicitis?" Respondens Simon Petrus, dixit: "Christum Dei". 21 At ille increpans illos, praecepit ne cui dicerent hoc, 22 dicens: "Quia oportet Filium hominis multa pati, et reprobari a senioribus, et principibus sacerdotum, et scribis, et occidi, et tertia die resurgere".

23 Dicebat autem ad omnes: "Si quis vult post me venire, abneget semetipsum, et tollat crucem suam quotidie, et sequatur me. 24 Qui enim voluerit animam suam salvam facere, perdet illam; nam qui perdiderit animam suam propter me, salvam faciet illam. 25 Quid enim proficit homo, si lucretur universum mundum, se autem ipsum perdat, et detrimentum sui faciat? 26 Nam qui me erubuerit, et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet cum venerit in maiestate sua, et Patris, et sanctorum angelorum. 27 Dico autem vobis vere, sunt aliqui hic stantes, qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei".

28 Factum est autem post haec verba fere dies octo, et assumpsit Petrum, et Iacobum, et Ioannem, et ascendit in montem ut oraret. 29 Et facta est, dum oraret, species vultus eius altera et vestitus eius albus et refulgens. 30 Et ecce duo viri loquebantur cum illo. Erant autem Moyses et Elias, 31 visi in maiestate; et dicebant excessum eius, quem completurus erat in Ierusalem. 32 Petrus vero, et qui cum illo erant, gravati erant somno. Et evigilantes viderunt maiestatem eius, et duos viros qui stabant cum illo. 33 Et factum est cum discederent ab illo, ait Petrus ad Iesum: "Praeceptor, bonum est nos hic esse: et faciamus tria tabernacula, unum tibi, et unum Moysi, et unum Eliae""; nesciens quid diceret. 34 Haec autem illo loquente, facta est nubes, et obumbravit eos, et timuerunt, intrantibus illis in nubem. 35 Et vox facta est de nube, dicens: "Hic est Filius meus dilectus, ipsum audite". 36 Et dum fieret vox, inventus est Iesus solus. Et ipsi tacuerunt, et nemini dixerunt in illis diebus quidquam ex his quae viderant.

37 Factum est autem in sequenti die, descendentibus illis de monte, occurrit illis turba multa. 38 Et ecce vir de turba exclamavit, dicens: "Magister, obsecro te, respice in filium meum quia unicus est mihi; 39 et ecce spiritus apprehendit eum, et subito clamat, et elidit, et dissipat eum cum spuma, et vix discedit dilanians eum: 40 et rogavi discipulos tuos ut eiicerent illum, et non potuerunt". 41 Respondens autem Iesus, dixit: "O generatio infidelis, et perversa, usquequo ero apud vos, et patiar vos? Adduc huc filium tuum". 42 Et cum accederet, elisit illum daemonium, et dissipavit. Et increpavit Iesus spiritum immundum, et sanavit puerum, et reddidit illum patri eius. 43 Stupebant autem omnes in magnitudine Dei.

44 Omnibusque mirantibus in omnibus quae faciebat, dixit ad discipulos suos: "Ponite vos in cordibus vestris sermones istos: Filius enim hominis futurum est ut tradatur in manus hominum:". 45 At illi ignorabant verbum istud, et erat velatum ante eos ut non sentirent illud et timebant eum interrogare de hoc verbo.

46 Intravit autem cogitatio in eos quis eorum maior esset. 47 At Iesus videns cogitationes cordis illorum, apprehendit puerum, et statuit illum secus se, 48 et ait illis: "Quicumque susceperit puerum istum in nomine meo, me recipit: et quicumque me receperit, recipit eum qui me misit. Nam qui minor est inter vos omnes, hic maior est".

49 Respondens autem Ioannes dixit: "Praeceptor, vidimus quemdam in nomine tuo eiicientem daemonia, et prohibuimus eum, quia non sequitur nobiscum". 50 Et ait ad illum Iesus: "Nolite prohibere. Qui enim non est adversum vos, pro vobis est".

51 Factum est autem dum complerentur dies assumptionis eius, et ipse faciem suam firmavit ut iret in Ierusalem. 52 Et misit nuntios ante conspectum suum. Et euntes intraverunt in civitatem Samaritanorum ut parerent illi. 53 Et non receperunt eum, quia facies eius erat euntis in Ierusalem. 54 Cum vidissent autem discipuli eius Iacobus et Ioannes, dixerunt: "Domine, vis dicimus ut ignis descendat de caelo, et consumat illos?" 55 Et conversus increpavit illos, dicens: "Nescitis cuius spiritus estis. 56 Filius hominis non venit animas perdere, sed salvare". Et abierunt in aliud castellum.

57 Factum est autem, ambulantibus illis in via, dixit quidam ad illum: "Sequar te quocumque ieris". 58 Dixit illi Iesus: "Vulpes foveas habent, et volucres caeli nidos, Filius autem hominis non habet ubi caput reclinetʻ. 59 Ait autem ad alterum: "Sequere me". Ille autem dixit: "Domine, permitte mihi primum ire, et sepelire patrem meum". 60 Dixitque ei Iesus: "Sine ut mortui sepeliant mortuos suos; tu autem vade, et annuntia regnum Dei". 61 Et ait alter: "Sequar te Domine, sed permitte mihi primum renuntiare his quae domi sunt". 62 Ait ad illum Iesus: "Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei".

[10] 1 Post haec autem designavit Dominus et alios septuaginta duos, et misit illos binos ante faciem suam in omnem civitatem et locum, quo erat ipse venturus. 2 Et dicebat illis: "Messis quidem multa, operarii autem pauci. Rogate ergo dominum messis ut mittat operarios in messem suam. 3 Ite; ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos. 4 Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis. 5 In quamcumque domum intraveritis, primum dicite: 'Pax huic domui'. 6 Et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illum pax vestra; sin autem, ad vos revertetur. 7 In eadem autem domo manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt: dignus est enim operarius mercede sua. Nolite transire de domo in domum. 8 Et in quamcumque civitatem intraveritis, et susceperint vos, manducate quae apponuntur vobis, 9 et curate infirmos, qui in illa sunt, et dicite illis: 'Appropinquavit in vos regnum Dei'. 10 In quamcumque autem civitatem intraveritis, et non susceperint vos, exeuntes in plateas eius, dicite: 11 'Etiam pulverem, qui adhaesit nobis de civitate vestra, extergimus in vos; tamen hoc scitote, quia appropinquavit regnum Dei'. 12 Dico vobis, quia Sodomis in die illa remissius erit, quam illi civitati.

13 Vae tibi Corozain! Vae tibi Bethsaida! Quia si in Tyro et Sidone factae fuissent virtutes quae factae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere sedentes poeniterent. 14 Verumtamen Tyro et Sidoni remissius erit in iudicio, quam vobis. 15 Et tu Capharnaum, usque ad caelum exaltata, usque ad infernum demergeris. 16 Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Qui autem me spernit, spernit eum qui misit me".

17 Reversi sunt autem septuaginta duo cum gaudio, dicentes: "Domine, etiam daemonia subiiciuntur nobis in nomine tuo". 18 Et ait illis: "Videbam Satanam sicut fulgor de caelo cadentem. 19 Ecce dedi vobis potestatem calcandi supra serpentes, et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit. 20 Verumtamen in hoc nolite gaudere quia spiritus vobis subiiciuntur; gaudete autem, quod nomina vestra scripta sunt in caelis".

21 In ipsa hora exsultavit Spiritu Sancto, et dixit: "Confiteor tibi Pater, Domine caeli et terrae, quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Etiam Pater, quoniam sic placuit ante te. 22 Omnia mihi tradita sunt a Patre meo. Et nemo scit quis sit Filius, nisi Pater, et quis sit Pater, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare".

23 Et conversus ad discipulos suos, dixit: "Beati oculi qui vident quae vos videtis. 24 Dico enim vobis quod multi prophetae et reges voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt".

25 Et ecce quidam legisperitus surrexit tentans illum, et dicens: "Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo?" 26 At ille dixit ad eum: "In lege quid scriptum est? Quomodo legis?"" 27 Ille respondens dixit: "Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex omnibus virtutibus tuis, et ex omni mente tua: et proximum tuum sicut teipsum". 28 Dixitque illi: "Recte respondisti; hoc fac, et vives". 29 Ille autem volens iustificare seipsum, dixit ad Iesum: "Et quis est meus proximus?" 30 Suscipiens autem Iesus, dixit: "Homo quidam descendebat ab Ierusalem in Iericho, et incidit in latrones, qui etiam despoliaverunt eum, et plagis impositis abierunt semivivo relicto. 31 Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et viso illo praeterivit. 32 Similiter et Levita, cum esset secus locum, et videret eum, pertransiit. 33 Samaritanus autem quidam iter faciens, venit secus eum, et videns eum, misericordia motus est. 34 Et appropians alligavit vulnera eius, infundens oleum et vinum; et imponens illum in iumentum suum, duxit in stabulum, et curam eius egit. 35 Et altera die protulit duos denarios, et dedit stabulario, et ait: 'Curam illius habe, et quodcumque supererogaveris, ego cum rediero reddam tibi'. 36 Quis horum trium videtur tibi proximus fuisse illi, qui incidit in latrones?" 37 At ille dixit: "Qui fecit misericordiam in illum". Et ait illi Iesus: "Vade, et tu fac similiter".

38 Factum est autem, dum irent, et ipse intravit in quoddam castellum, et mulier quaedam, Martha nomine, excepit illum in domum suam. 39 Et huic erat soror nomine Maria, quae etiam sedens secus pedes Domini, audiebat verbum illius. 40 Martha autem satagebat circa frequens ministerium; quae stetit, et ait: "Domine, non est tibi curae quod soror mea reliquit me solam ministrare? Dic ergo illi ut me adiuvet". 41 Et respondens dixit illis Dominus: "Martha, Martha, sollicita es, et turbaris erga plurima, 42 porro unum est necessarium. Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea".

[11] 1 Et factum est, cum esset in quodam loco orans, ut cessavit, dixit unus ex discipulis eius ad eum: "Domine, doce nos orare, sicut docuit et Ioannes discipulos suos". 2 Et ait illis: "Cum oratis, dicite: Pater, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum. 3 Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. 4 Et dimitte nobis peccata nostra, siquidem et ipsi dimittimus omni debenti nobis. Et ne nos inducas in tentationem".

5 Et ait ad illos: "Quis vestrum habebit amicum, et ibit ad illum media nocte, et dicet illi: 'Amice, commoda mihi tres panes, 6 quoniam amicus meus venit de via ad me, et non habeo quod ponam ante illum', 7 et ille de intus respondens dicat: 'Noli mihi molestus esse, iam ostium clausum est, et pueri mei mecum sunt in cubili: non possum surgere, et dare tibi'. 8 Et si ille perseveraverit pulsans, dico vobis, etsi non dabit illi surgens eo quod amicus eius sit, propter improbitatem tamen eius surget, et dabit illi quotquot habet necessarios.

9 Et ego dico vobis: Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis. 10 Omnis enim qui petit, accipit; et qui quaerit, invenit; et pulsanti aperietur. 11 Quis autem ex vobis patrem petit panem, numquid lapidem dabit illi? Aut piscem, numquid pro pisce serpentem dabit illi? 12 Aut si petierit ovum, numquid porriget illi scorpionem? 13 Si ergo vos, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris, quanto magis Pater vester de caelo dabit spiritum bonum petentibus se?"

14 Et erat eiiciens daemonium, et illud erat mutum. Et cum eiecisset daemonium, locutus est mutus, et admiratae sunt turbae. 15 Quidam autem ex eis dixerunt: "In Beelzebub, principe daemoniorum, eiicit daemonia". 16 Et alii tentantes, signum de caelo quaerebant ab eo. 17 Ipse autem, ut vidit cogitationes eorum, dixit eis: "Omne regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. 18 Si autem et Satanas in seipsum divisus est, quomodo stabit regnum eius? Quia dicitis in Beelzebub me eiicere daemonia. 19 Si autem ego in Beelzebub eiicio daemonia, filii vestri in quo eiiciunt? Ideo ipsi iudices vestri erunt. 20 Porro si in digito Dei eiicio daemonia: profecto pervenit in vos regnum Dei. 21 Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet. 22 Si autem fortior eo superveniens vicerit eum, universa arma eius auferet, in quibus confidebat, et spolia eius distribuet. 23 Qui non est mecum, contra me est; et qui non colligit mecum, dispergit.

24 Cum immundus spiritus exierit de homine, ambulat per loca inaquosa, quaerens requiem et non inveniens dicit: 'Revertar in domum meam unde exivi'. 25 Et cum venerit, invenit eam scopis mundatam, et ornatam. 26 Tunc vadit, et assumit septem alios spiritus secum, nequiores se, et ingressi habitant ibi. Et fiunt novissima hominis illius peiora prioribus".

27 Factum est autem, cum haec diceret, extollens vocem quaedam mulier de turba dixit illi: "Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti". 28 At ille dixit: "Quinimmo beati, qui audiunt verbum Dei et custodiunt illud".

29 Turbis autem concurrentibus coepit dicere: "Generatio haec, generatio nequam est; signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Ionae prophetae. 30 Nam sicut fuit Ionas signum Ninivitis, ita erit et Filius hominis generationi isti. 31 Regina austri surget in iudicio cum viris generationis huius, et condemnabit illos, quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic. 32 Viri Ninivitae surgent in iudicio cum generatione hac, et condemnabunt illam quia poenitentiam egerunt ad praedicationem Ionae, et ecce plus quam Ionas hic.

33 Nemo lucernam accendit, et in abscondito ponit, neque sub modio, sed supra candelabrum, ut qui ingrediuntur, lumen videant. 34 Lucerna corporis tui est oculus tuus. Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit; si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tenebrosum erit. 35 Vide ergo ne lumen, quod in te est, tenebrae sint. 36 Si ergo corpus tuum totum lucidum fuerit, non habens aliquam partem tenebrarum, erit lucidum totum, et sicut lucerna fulgoris illuminabit te".

37 Et cum loqueretur, rogavit illum quidam pharisaeus ut pranderet apud se. Et ingressus recubuit. 38 Pharisaeus autem coepit intra se reputans dicere, quare non baptizatus esset ante prandium. 39 Et ait Dominus ad illum: "Nunc vos pharisaei, quod deforis est calicis et catini, mundatis, quod autem intus est vestrum, plenum est rapina et iniquitate. 40 Stulti! Nonne qui fecit quod deforis est, etiam id quod deintus est fecit? 41 Verumtamen quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. 42 Sed vae vobis, pharisaeis, quia decimatis mentham, et rutam, et omne holus, et praeteritis iudicium et caritatem Dei. Haec autem oportuit facere, et illa non omittere. 43 Vae vobis, pharisaeis, quia diligitis primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro. 44 Vae vobis, quia estis ut monumenta, quae non apparent, et homines ambulantes supra, nesciunt."

45 Respondens autem quidam ex legisperitis, ait illi: "Magister, haec dicens etiam contumeliam nobis facis". 46 At ille ait: "Et vobis legisperitis, vae quia oneratis homines oneribus, quae portare non possunt, et ipsi uno digito vestro non tangitis sarcinas. 47 Vae vobis, qui aedificatis monumenta prophetarum, patres autem vestri occiderunt illos. 48 Profecto testificamini quod consentitis operibus patrum vestrorum, quoniam ipsi quidem eos occiderunt, vos autem aedificatis eorum sepulchra. 49 Propterea et sapientia Dei dixit: Mittam ad illos prophetas, et apostolos, et ex illis occident, et persequentur, 50 ut inquiratur sanguis omnium prophetarum, qui effusus est a constitutione mundi a generatione ista, 51 a sanguine Abel, usque ad sanguinem Zachariae, qui periit inter altare et aedem. Ita dico vobis, requiretur ab hac generatione. 52 Vae vobis, legisperitis, quia tulistis clavem scientiae; ipsi non introistis, et eos qui introibant, prohibuistis.

53 Cum autem haec ad illos diceret, coeperunt pharisaei et legisperiti graviter insistere, et os eius opprimere de multis, 54 insidiantes ei, et quaerentes aliquid capere de ore eius, ut accusarent eum.

[12] 1 Multis autem turbis circumstantibus, ita ut se invicem conculcarent, coepit dicere ad discipulos suos: "Attendite a fermento pharisaeorum, quod est hypocrisis. 2 Nihil autem opertum est, quod non reveletur, neque absconditum, quod non sciatur. 3 Quoniam quae in tenebris dixistis, in lumine dicentur, et quod in aurem locuti estis in cubiculis, praedicabitur in tectis.

4 Dico autem vobis amicis meis: Ne terreamini ab his qui occidunt corpus, et post haec non habent amplius quid faciant. 5 Ostendam autem vobis quem timeatis: timete eum qui, postquam occiderit, habet potestatem mittere in gehennam. Ita dico vobis, hunc timete. 6 Nonne quinque passeres veneunt dipondio? Et unus ex illis non est in oblivione coram Deo. 7 Sed et capilli capitis vestri omnes numerati sunt. Nolite ergo timere; multis passeribus pluris estis vos.

8 Dico autem vobis: Omnis, quicumque confessus fuerit me coram hominibus, et Filius hominis confitebitur illum coram angelis Dei; 9 qui autem negaverit me coram hominibus, negabitur coram angelis Dei. 10 Et omnis qui dicit verbum in Filium hominis, remittetur illi; ei autem qui in Spiritum Sanctum blasphemaverit, non remittetur.

11 Cum autem inducent vos in synagogas, et ad magistratus, et potestates, nolite solliciti esse qualiter, aut quid respondeatis, aut quid dicatis. 12 Spiritus enim Sanctus docebit vos in ipsa hora quid oporteat vos dicere.

13 Ait autem ei quidam de turba: "Magister, dic fratri meo ut dividat mecum haereditatem". 14 At ille dixit illi: "Homo, quis me constituit iudicem, aut divisorem super vos?" 15 Dixitque ad illos: "Videte, et cavete ab omni avaritia, quia non in abundantia cuiusquam vita eius est ex his quae possidet". 16 Dixit autem similitudinem ad illos, dicens: "Hominis cuiusdam divitis uberes fructus ager attulit, 17 et cogitabat intra se dicens: 'Quid faciam, quia non habeo quo congregem fructus meos?' 18 Et dixit: 'Hoc faciam: destruam horrea mea, et maiora faciam, et illuc congregabo omnia quae nata sunt mihi, et bona mea, 19 et dicam animae meae: Anima, habes multa bona posita in annos plurimos; requiesce, comede, bibe, epulare'. 20 Dixit autem illi Deus: 'Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te; quae autem parasti, cuius erunt.' 21 Sic est qui sibi thesaurizat, et non est in Deum dives".

22 Dixitque ad discipulos suos: "Ideo dico vobis: nolite solliciti esse animae vestrae quid manducetis, neque corpori quid induamini. 23 Anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum. 24 Considerate corvos, quia non seminant, neque metunt, quibus non est cellarium, neque horreum, et Deus pascit illos. Quanto magis vos pluris estis illis? 25 Quis autem vestrum cogitando potest adiicere ad staturam suam cubitum unum? 26 Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de ceteris solliciti estis? 27 Considerate lilia quomodo crescunt: non laborant, neque nent; dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria sua vestiebatur sicut unum ex istis. 28 Si autem foenum, quod hodie est in agro, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos pusillae fidei? 29 Et vos nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis, et nolite solliciti esse. 30 Haec enim omnia gentes mundi quaerunt. Pater autem vester scit quoniam his indigetis. 31 Verumtamen quaerite primum regnum Dei, et iustitiam eius, et haec omnia adiicientur vobis.

32 Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. 33 Vendite quae possidetis, et date eleemosynam. Facite vobis sacculos, qui non veterascunt, thesaurum non deficientem in caelis, quo fur non appropriat, neque tinea corrumpit. 34 Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit.

35 Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris, 36 et vos similes hominibus exspectantibus dominum suum quando revertatur a nuptiis, ut, cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. 37 Beati servi illi quos, cum venerit dominus, invenerit vigilantes. Amen dico vobis, quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. 38 Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. 39 Hoc autem scitote, quoniam si sciret paterfamilias, qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non sineret perfodi domum suam. 40 Et vos estote parati, quia qua hora non putatis, Filius hominis veniet.

41 Ait autem et Petrus: "Domine, ad nos dicis hanc parabolam, an et ad omnes?" 42 Dixit autem Dominus: "Quis, putas, est fidelis dispensator, et prudens, quem constituit dominus supra familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram? 43 Beatus ille servus quem, cum venerit dominus, invenerit ita facientem. 44 Vere dico vobis, quoniam supra omnia quae possidet, constituet illum. 45 Quod si dixerit servus ille in corde suo: 'Moram facit dominus meus venire,' et coeperit percutere servos, et ancillas, et edere, et bibere, et inebriari, 46 veniet dominus servi illius in die qua non sperat, et hora qua nescit, et dividet eum, partemque eius cum infidelibus ponet. 47 Ille autem servus qui cognovit voluntatem domini sui, et non praeparavit, et non facit secundum voluntatem eius, vapulabit multis; 48 qui autem non cognovit, et fecit digna plagis, vapulabit paucis. Omni autem cui multum datum est, multum quaeretur ab eo: et cui commendaverunt multum, plus petent ab eo.

49 Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur? 50 Baptismo autem habeo baptizari et quomodo coarctor usque dum perficiatur? 51 Putatis quia pacem veni dare in terram? Non, dico vobis, sed separationem. 52 Erunt enim ex hoc quinque in domo una divisi, tres in duos, et duo in tres; 53 dividentur pater in filium, et filius in patrem suum, mater in filiam, et filia in matrem, socrus in nurum suam, et nurus in socrum suam".

54 Dicebat autem et ad turbas: "Cum videritis nubem orientem ab occasu, statim dicitis: 'Nimbus venit,' et ita fit. 55 Et cum austrum flantem, dicitis 'Aestus erit,' et fit. 56 Hypocritae! Faciem caeli et terrae nostis probare, hoc autem tempus quomodo non probatis? 57 Quid autem et a vobis ipsis non iudicatis quod iustum est?