De animalibus (page 14)

59.| Leopardum quidam eamdem specie bestiam vocant cum pardo, licet diversa sit et consimilis quia leopardus componitur ex leaena et pardo, rufus est autem nigris maculis interpositis.

| Est autem animal fortis irae, et cum aegrotat, sanguine capreae silvestis pasci quaerit et stercus hominis quaerit in medicinam: et quod mirabile est, camphora delectatur et custodit arborem eius ne accipiatur. Quando domesticatur si in saltu tertio vel quarto praedam non accipit indignatur, ita quod nisi sanguine placetur, aliquando in venatorem insilit.

| Caro autem huius animalis est calida et sicca: pinguedo autem grossa cum acuitate et utilis est paralitieis, et pulsum cordis patientibus et capitis revolutionem, quando assatur, et patiens etiam odorem eius recipit, valet. Sepum etiam huius cum oleo lauri mixtum curat scabi- osum cuius scabies cutum ineidit. Sanguis eius confert tumori venarum si locus cum eo calido confricetur. Fel eius parvo pondere cum aqua sumptum, abscidit generationem et indueit sterilitatem. Fel recenter sumptum, est venenum letiferum, nec habet aliquam desiccationem: unde si ex eo sumatur pondus aurei, necat ipsa die: unde quidam potans de ipso ad pondus unciae incurrit mortem sequenti die cum dormiret. Testiculus dexter comestus a muliere cuius abseisa sunt menstrua, restaurantur: si autem assuescat esum eius, crebra fient menstrua ipsius. Leopardus diligit vinum ita quod inebriatus capitur. Cerebrum leopardi cum suco erucae mixtum corroborat coitum si cum eo virga viri inungatur. Medulla eius potata aufert vulvae dolores.

18. Thom. (18 Isid. XII 2,11 21 Ambros. VI 4,26 24 Jacob. 1101, 5) [Vinc. 19, 76] medicinae e Razis. Felis pardus L. ee

109

110

111

fol. 376v

60.| Lepus notum est animal celeritate vigens, posterioria crura habens longiora quam anteriora et ideo montem melius scandit quam descendat. Pilosum habet pedem, timidum est animal || ettamen magni cordis, sed irigidi sanguinis et frigidi cordis: | et ideo ad pastum non nisi nocte progreditur. Numquam multum pingueseit: et quando sub tectis nutritur et non movetur, aliquando ren eius dexter sepo operitur, et tunce moritur. Inter animalia in utraque mandibula dentes habentia solus habet coagulum: et hoc est melius quanto lepusculus est antiquior. In terris valde frigidis albi sunt || sieut in Alpibus |: in aliis autem quidam eorum hyeme albescunt et aestate revertuntur ad proprium colorem. In locis autem in quibus esse consueverunt, vix umquam eradicari possunt propter multiplicem eorum impraegnationem. Dicunt autem in Cytacha non esse lepores || sicut nec cervi nec apri nec capreae nec ursi vivunt in Affrica.

| Est autem animal simplex, nullius defensionis nisi per fugam, et apertis oculis dormiens. Cum hoc animali mustelam dicunt dolose ludere, quod cum ludo lassaverit, per guttur apprehendit et fortiter adhaerens stringit nec propter cursum leporis separatur et tandem lassatum interfieit et comedit.

| Caro autem leporina sanguinem grossum generat || multiplica- tivum colerae nigrae: desiccat autem et subtiliat ! et ideo valet contra viscerum dolorem et abseidit fluxum ventris: caro etiam eius frixa cum oleo si ex ea fiat clistere fluxum ventris removet et ulcera in- testinorum. Si comedatur caro eius assa in furno vel in patella, idem operatur. Si maculae nigrae umbrosae pessimae, cum sanguine eius ungantur, removentur. Caput leporis combustum tritum cum aceto si inungatur cum eo allopicia curatur. Caput assum et cerebrum comestum iuvat contra tremorem ex infirmitatibus provenientem. Epar leporis desiccatum si ex eo sumat epilenticus pondus uneciae, iuvat. Stercus

leporis liquefactum cum aceto, si ex eo inungantur ulcera grossa vel

impetigo ex qua exit aqua eitrina, curat ea. Stercus leporis positum super mulierem quae numquam peperit, numquam pariet quamdiu tenuerit: et si ex eo modicum in vulvam posuerit, desiccat menstruum et desieccat matricem exsiceatione vehementi. Qui habuerit dolorem dentium et posuerit unum ex dentibus leporis in parte ubi dolor fuerit, aufert dolorem. Leporis integri combusti einis confert contra lapidem in renibus. || 7 Si potaverit mulier post purgationem suam tribus diebus continue coagulum leporis, dieunt quidam quod prohibet conceptionem, et aliquando iuvat ut dieit Avicenna. Si autem imposuerit vulvae post suam purgationem, semper iuvat ad conceptum. | Fel leporis

1 Thom. (1 lib. rer) 3 cf. Arist. Zuy 4 p. 667 a20 13 Cytacha &v ’Isdan Arist. Zıd 28 p. 606 a 2 egs. 39 Avicen. can. II397 ceterae med. e Razis elhavi XXI 110 [Vinc. 18, 61—64].

35 post posuerit del. dolorem dentium m. 17 38 continue sup. lin. m 1.

mixtum cum melle albo valet contra albuginem oculorum. Pulmo etiam leporis superpositus oculis medetur: contritus vero et illinitus pedes sanat. ||

61.| Leucrocotham dicunt quidam esse bestiam ex multis compositam:! nam corpus habet velut asini, clunes ut cervi, pectus et crura ut leonis, caput ut cameli, sed oris hyatum usque ad aures, bifidas habet ungulas, dentes ut leo et voces hominum imitatur et universas bestias praecedit velocitate.

62.| Leoncophona ut dieit Solinus est bestia modica quae capta exuritur in cineres, et si cineres illius aspergantur vestigia leonum, et necantur leones quando modicum ex eis attiigerint et ideo leones naturali odio hanc persecuntur bestiam et comprehensam con- fringunt: leones tamen in morsu ipsius exanimes fiunt:! bestia etiam ipsa urinam quam leo abhorret spargit contra leonem. ||

63. Lacta animal est in sepulcris habitans et delectatur in ca- daveribus mortuorum.

64.| Lamia est animal magnum et crudelissimum, nocte silvas exiens et ‹h›ort[hlos intrans et frangens arbores et dissipans eo quod habet brachia fortia in omnenı actum habilia: et cum homines super- venerint ut dieit Aristoteles pugnat cum eis et morsibus vulnerat. Sauciatus autem morsibus eius non sanatur donec eiusdem bestiae rugientis vocem audierit.

| Hoc animal in desertis et ruinosis habitare diligit et aliquantu- lum in vultu figurat feminam et est pium catulis quando lactat. Dicunt autem quidam quod quaedam lamiae sunt in Caldea capris in quanti- tate aequales et domesticantur et uberes sunt in lacte. ||

65. | Lauzany ut dieit Solinus animal est saevissimum ita quod etiam ipsos deterret leones: persequitur tamen omnes bestias et prae- eipue quae alias depraedantur, et prae omnibus odit hominem, sed suo pareit generi. ||

66.| Linx est animal notum, perspicax oculis ita ut secundum poeticas fabulas corpora solida penetret, linguam habet serpentinam quam ultra modum extendit, collum ceircum agit et oculos habet pro- minentes, ungues magnos. Lupo longior est, sed crura habet breviora: velox est saltu et venatu vivit, innocuum est homini, in collo varium fere omnis coloris, hyeme hirsutum et aestate quasi nudum. De urina

4 Thom. (Plin. 8, 72 et Jacob. 1102, 45 leucrocota) [Vine. 19, 77]. Hyaena spe.

9 Thom. (Solin. 27, 21 leoniophonos et Jacob. 1103,31) cf. Isid. XII

2,34 [Vinc. 19, 77] vid. ind. 15 Thom. (Glosa = 43) cf. Arnold II 4 22d de hiena ex Jorach. 17 Thom. (17 lib. rer. 20 Arist. Zıı 37,621 a 202) [Vine. 19, 65] vid. ind. 27 Thom. (Solin.? et Jacobus 1101,1) [Vine. 19, 65] vid. ind. 31 Thom. (31 Plin. 28,122 Jacob. 1102,10 Lapidarius) Isid. XII 2, 20 [Vine. 19, 79]. Lynx lynx L.

112

115

114

115

fol. 377r

eius dieitur nasei lapis ligurius, sed hune invidere dieitur homini et urinam sub harenis abscondere.

67.| Lintisius animal est ex cane patre et lupa matre pro- creatum et colorem et mores imitans utriusque: et est ferox et acer- rimum. || 5

68. | Lupus est animal notum, ferox et dolosum de quo dieunt quod si hominem videns praevenerit intuitu oculorum, vocem aufert: et si praevenitur ab homine, audaciam amittit: et si homo solverit amictum, vocem recuperat. Si lupus aliquem sequitur et ille subsi- stens signum inter se ponit et lupum, lupus subsistit timens illaquea- !9 tionem. Vadens lupus per frondes lambit et lubricos facit pedes ne incessus audiatur. Aliquando visum est quod lupus in ore frondes et ramusculos salieis accepit et sic se abscondit, tantum os porrigens, ut capras irondes salicis pascentes deciperet. Oves odit naturaliter et non satis sibi, sed omnes quantumlibet multas interficit si potest: 15 raptam tamen ovem cum audit persequentes, illaesam portat ne morsa et laesa sibi cursus faciat impedimentum.“

| Lupi in toto anno non nisi duodeceim coeunt diebus, et est virga eorum ossea, et tunc sunt ferociores. Ululando unus praecinit et alii conclamant. Famelici terra aliquando satiantur quae glis vocatur. % Hac etiam superimplentur cum equum vel bovem vel aliud forte animal prosternere quaerunt, et cum prostraverint, terram evomunt et ad praedam revertuntur: si quandoque praedam habent et alia se optu- lerit, iterum secundam invadunt quasi praesentis obliti. Quod autem superest, abscondunt suffodientes: tamen ex aequo dividunt hiis qui 3 in venatione fuerint, et si superest, alios ulalatu advocant. Et guod dieitur quod latratu carent, est falsum. In vesica lupi syrothes lapis nasei dicitur.

| Lupus vorat carnes potius quam comedat et ideo non impinguatur nec multo utitur potu, quia potus non iuvat cibum indigestum: non 30 masticatus autem cibus non bene digeritur. Stercus lupi siccum est et cum ventositate eieitur et frequenter super albam spinam, et urina eius est odora. Lupi etiam aliquando homines comedunt, sed raro: sed postquam gustaverint, tunc homines impetunt propter carnis dulce- dinem. Lupi ferunt secum catulos quando fugiunt sicut et canes. 35 Viscera habent debilia et quando infirmantur in eis, herbas comedunt . et praecipue draconteam ad acuendos dentes. Cetera autem ani- malia sana herbas non comedunt praeter hominem et ursum, si carnibus vivunt. Lupi senescentes difficile 7 venantur, et tunc villis approxi- mant et in periculum se praecipitant quasi vitam fastidientes: sunt 40

3 Thom. (3 Experim. in libro suo) ef. Isid. XII 2,28 [Vine. 19, 78] vid. ind.

6 Thom. (6 Jacob. 1113,9 Isid. XII 2, 24 8 Ambros. VI 4,26 = Plin. 8,80 11 Experim. 16 Jacob. 1113,10 18 lib. rer. 23 Solin.? Plin. 8.83 26 Jacob. ll. 27 Plin. 11,208 syrites. 36 Ambros. ?).

[37

10

15

20

& [371

oo o

40

enim longae vitae et in senectute dentes perdunt. In exterioribus corporis sustinent multos ictus et vulnerati se gregi luporum non immiscent quia oceiderentur-ab eis timentibus deprehendi sanguine ipso- rum, || propter quod etiam soli euntes vulnerati sanguinem suum lambunt ne deprehendantur, et hoc ego sum expertus. | Morsus autem lupi rabidi periculosus est sicut morsus rabidi canis. Est autem animal audax dolosum domesticabile et tune ludit sieut catulus, sed non deponit odium ad venatorem et agnos et animalia minuta quae lupi comedunt.

| Dieunt quod Ethiopia lupos habet varios crine iubatos. || Breves autem lupi inter ceteros sunt magis audaces: canes solivagos inter- fieiunt comprehensos et suffodiunt.

Cerebrum lupi et canis praecipue crescit et decreseit crescente luna, licet hoc in omnibus fiat animalibus. Cor lupi desiccatum et servatum, multum aromaticum dieitur fieri. Caro lupi dieitur esse fri- gidior carne canis et fetida. Odium autem quod est inter lupum et oves in omnibus membris est radicatum, ita quod cordae de visceribus ovium factae cum cordis de visceribus lupi factis permixtae non so- nant. Timpana de coriis luporum pulsata insurdant audientes. Si virga lupi in alicuius nomine vivi vel mulieris ligetur non poterit coire donece nodus ille solutus fuerit. Vestimentum de lana animalis quod lupus comederit factum semper est pediculosum. Cauda lupi suspensa ad praesepe boum, prohibet boves comedere. Epar lupi desiecatum et tritum si ex eo bibatur coclear, valet contra epatis dolorem cuiuscumque fuerit complexionis.

Dieit etiam Gyrgyr philosophus quod epata omnium animalium valent contra dolores epatis. Unde vultur patiens dolorem epatis venatur aves magnas et epata comedit. Galienus dicit quod pulmo lupi coctus et siecatus et tritus cum capare et lacte iumentino com-

9 mixtus, in potu sumptus valet patientibus defectum hanhelitus. Si caput

lupi columbario suspendantur, non accedet murilegus vel furo nec animal columbis nocivum. Si aliquis in lancea calcaneum lupae fe- minae deferat et alii lanceati contra ipsum veniant, non ei nocebunt quamdiu in lancea calcaneus remaneat. Fel lupi cum grano musci

5 mixtum et ad nares in principio et in medio mensis positum, iuvat

eum qui est caducus. Mixtum autem cum oleo rosacio si inungatur quis in superciliis, diligetur a mulieribus cum deambulaverit cum eis. Si quis testiculum dextrum lupi cum oleo nucum misceat et mulieri cum lana ad imponendum vulvae dederit, removebitur ab ea coeundi desiderium, etiamsi fornicaria fuerit. Sanguis lupi permixtus cum oleo et auribus instillatus confert surditati. Dentes corium oculos lupi si quis secum