De animalibus (page 15)
10 (Solin. 30, 24 = Plin. 8,123 14 Experim.) medic. e Razis. 26 Gyrgyr? 28 Galen. haec de vulpe dicit de simpl. med. fac. XI (XII 356) [Vine. 82—88].
116
117
118
fol. 377v
deferat, in causa obtinebit si advocatum habeat et erit dives aput omnes gentes. Virga lupi in furno assa et incisa si masticetur ex ea pars, statim excitat coitus desiderium. Dens suspensus super aliquem, non timebit. Timpanum magnum factum ex corio lupi et percussum facit crepare alia timpana. 5
Caro lupi trita cum modico piperis confecta et cum melle despu- mato, coniert patientibus colicam. Si cum corio lupi venter patientium constringatur, valet et si assuescat patiens sedere super ipsum corium, valet ei. Stercus lupi cum vino albo et subtili coetum sumptum nimis coniert colieis, et dieitur quod corium super coxam eiusdem suspen- 10 datur et cum filo lanae quam lupus momordit, ligetur, confert ad idem. Oculus dexter lupi super puerum suspensus amovet timorem et similiter dentes eius et corium. Si cauda in villa sepeliatur, prohibet ab introitu eius lupos et muscas quamdiu duraverit.
69. | Luter animal est notum, longius catto et latioris corporis 15 et longioris et longa cauda et brevium crurium, colore fuscum colore nitente: propter quod ornamenta in [hJoris vestium inde fiunt. In antris habitat super aquas et venatione piscium vivit, et licet spiret, tamen diu est sub aqua: et ideo pro praeda piscium gurgustia intrans ali- quando submergitur. Antra tanta replet piscium multitudine quod 20 inficiunt a@rem vieinum. Domatur etiam aliquando et tunc. pellit pisces in retia et est animal multum lusivum quando est domitum. Est etiam acutorum dentium et valde mordax. ||
Caro eius est irigida et fetida: et corium eius dieitur contra paralisim habere effectum: alios etiam cibos quam pisces comedit, 35 sed pisces inter omnes cibos magis diligit.
70.) Mulus animal notum est, laboribus aptum, plus sequens asinum quam equum:! burdo autem e contrario || eo quod sperma maris operator est et formativum: et ideo mulus asini et burdo vocem habet equi: utrum‹que» tamen ex dissimilibus in complexione seminibus valde 30 generatur et haec est causa sterilitatis in eis sicut in antehabitis late disputatum est. Pariunt tamen mulae in terris valde calidis aliquando in quibus exterior calor frigiditatem asini temperat interiorem.
| Mulus habet ungulam cum qua si domus suffumigetur, fugiunt ab ea mures. || Si homo de medulla mulae ad pondus trium aureorum 35 sumpserit, stupidus efficietur. Si duo testiculi muli in pelle eiusdem corii constringantur et super mulierem suspendantur, non coneipiet quamdiu eos super se habuerit.
Cetera de hoc animali in antehabitis dieta sunt.
15 Thom. (15 lib. rer.) [Vinc. 19, 89]. Lutra lutra L. 27 Thom. (27 lin rer. cf. Isid. XII 1, 61 32 Alb. XVI 130 egs. 34 Belbetus de sensibus secund. Arnold. Saz. IV 3, 30 d) [Vin. 18, 65—69].
17 quod sup. lin. m. 2 34 Mulus habet—38 habuerit in marg. sin. m. 1.
1
2
2
3
3
or
d
=)
or
0
or
71. | Monocerontem vocant animal ex multis compositum, 119
mugitu horridum, equino corpore, elefantinis pedibus, cauda suilla, capite cervino, in media fronte cornu gestans splendore miro pulcrum longitudinis quatuor pedum adeo acutum quod facili ictu perforat omne in quod impingit. Vix autem aut numquam domari potest et vix vivum in hominis venit potestatem: vinci enim se videns, occidit furore seipsum. |!
72.| Molosus bestia est magna valde in multis locis inventa. Rietus magnos et ingentes habet, dentes fortes et prominentes et ideo dure bellatur: quae licet hominibus horrenda sit et infesta, tamen puerorum timet verbera et fugit eosdem. ||
73.| Maricon morion sicut in antehabitis diximus bestia est Orientis raro visa, cuius magnitudo est ut leonis, coloris rubicundi tres ordines dentium habet in ore, pedes habet ut leonis, facies eius et oculi et aures ut hominis, cauda eius ut scorpionis agrestis, sonus eius ut tubae et voces imitatur hominis: velocitas eius sicut cervi et deceptos homines devorat. ||
74.| Manticora animal est ex multis compositum: faciem enim habet sicut hominis, oculis glaueis, colore sanguineo, corpore leonino, cauda scorpionis aculeo forti spiculata, voce tam sibila ut modulos imitetur fistularum et tubarum concinentium, et humanas carnes avi- dissime comedit et tres ordines dentium habet in ore sicut dicunt Plinius et Solinus, et fere est praecedenti similis. |!
75.| Musquelibet animal est Orientis ad magnitudinem capreo- lae in cuius inguine sicut Platearius dieit apostema crescit de collectis humoribus quod maturatum collidit ad arborem, et decurrens sanies ibi indurata muscus vocatur:! et licet tota caro eius et stercus muscus sit dieta, tamen sanies est nobilior. Muscus ipse virtute perdita in latrinis et stercorum fetoribus recuperat et valet contra sincopim et cordis debilitatem et cerebri et epatis et stomachi dolores. ||
76.| Mamonetus est animal minus quam simia fuscum in dorso, in ventre candidum, cauda longa et villosa, collum ita magnum habet ut caput, et ideo ligatur in yliis non in collo.. Nasum habet distinetum ab ore sicut homo non continuum sicut simia, et vocatur aput ytali- cos spinga. Pugnat autem implacabili odio cum simiis: et licet sit viribus impar, tamen audacia praevalet eis, et in Oriente nascitur, sed
1 Thom. (1 Solin. 52,39 egs. Plin. 8,76 5 Jacob. 1102, 6) [Vinc. 19, 91]. Rhinoceros unicornis L.
7 Thom. (7 Adelin. aenigm. I 12) [Vinc. 19, 91] vid. ind.
11 Thom. non ex Arist. sed er Avicenna de animal. I 1 f. 3v [Vinec. 19, 90] Alb. II 49.
17 Thom. (22 Plin. 8,75 Solin. 52, 37) cf. Jacob. 1102,41 [Vinc. 19, 90].
23 Thom. (24 Platear. de simp. med. f. XXVII 17) [Vinc. 19, 93]. Mo- schus moschiferus L.
30 Thom. (31 lib. rer.) [Vinc. 19, 90] cf. Nr. 39.
9 licet sup. lin. m. 1 30 marionetus? C.
120
121
122
fol. 378r
bene vivit in nostris climatibus et saepe visum est. Caput habet ro- tundum et faciem similiorem cum homine quam symia. ||
77. | Migale dieitur animal parvum venenosum quod alicuius est vigoris in iuventute, sed continue per aetatis incrementa torpescit. Cru- dele est animo, sed hune dissimulans blanditur bestiis et si potest veneno 5 interfieit, maxime equos et mulos et praecipue equas praegnantes. ||
78.| Musio est animal notum, quod murilegum quidam, alii cattum a capiendo vel astutia vocant: mures legit, quos carbunculosis oculis nocte contemplatur et in antris tenebrosis conspicit. Tempore luxuriae quaerit solitudinem et ideo silvestre tunc efficitur quasi verecundetur. Munditiam diligit et ideo lambendo pedes priores loturam imitatur faciei, totam etiam pellem lambendo complanat. Pugnant autem haec animalia obsidentia terminos suae venationis. Serpentes etiam et bufones interficit, sed non comedit et laeditur veneno nisi aquam cito bibat. Gaudet hoc animal leniter tractari manibus hominem et lusivum est praecipue in iuventute || et formam suam in speculo aspiciens ludit ad eam: | et si aliquando ab alto putei eamdem in aqua aspexerit, volens ludere cadit et mergitur quia aqua madefactum multum laeditur et moritur nisi cito siecetur. Loca ‹calida› diligit et auribus abeisis facilius domi tenetur quia guttas noctium 20 in aures stillantes sustinere non potest. || Est autem agrestis et dome- sticus, et omnis agrestis grisei est coloris, domesticus autem diver- sorum est colorum. | Granones habet circa os quibus abeisis perdit audaciam. ||
De medieinis eius in litera © dietum invenies. 25
79.| Mustela est animal notum, quasi mus longus || Tcum tamen in figura corporis magis assimilatur martaro quam muri, et habet anteriores dentes breviores quod non habet mus. | Similiter infesta est muribus || quod non esset si esset de genere muris.
| Sunt autem duo genera, maius et minus. Maius estin ventre 30 candidum et in dorso fulvum, cavernas terrae et petrarum fissuras Inhabitat, cum serpente pugnans ruta agresti se munit, catulos de loco transfert ad locum ne inveniantur. || Infestum est gallinis et ova earum sorbet et ipsas interficit: facile valde domesticatur. | In Proselenam insulam mustelae non transeunt et illatae moriuntur. Similiter in 35 Boetiam illatae fugiunt. Solinus dieit quod basiliscum interfieit et ipsi mortuo commoritur. ||
u
0
-
5
3 Thom. (Experim.) [Vine. 19, 132]. Crocidura spe.
7 Thom. (7 Jacob.? Isid. XII 2,38 14 ezperim.) [Vinc. 19, 92].
26 Thom. (26 lib. rer. = Isid. XII 3,3 30 Isid. ll. 34 Plin. 8. 226 36 Solin. 27,53 [Vine. 19, 133—135]J. Mustela erminea L et M. nivalis L.
19 calida suppl. er Thom. deest in omn. codd. 27 quam muri—28 mus
2 in marg. m. I habet mus DP edd. hr’ mur C in marg. inf. add. m. 3 hoc mus defieit supra: et habet anteriores dentes duales longos ut cata
a
10
1
or
[807 =}
[897 [371
30
oo or
40
Mustela posita super morsum scorpionis confert valde. Mustela si salsetur valet contra morbum caducum. Cinis eius apertivus est pororum et ideo valet contra podagram si coniricetur cum aceto. Caro eiusdem siccata si potetuf cum ruta, valet contra morsum om- nium animalium. Coria masculi confecta si scribatur in eis et suspen- dantur super daemoniacos et incantatos, confert. Si calcaneus eius ab ea viva extrahatur et super mulierem suspendatur, non impraegna- bitur, quamdiu ibi fuerit.
80. Mus animal est notum, et est multorum valde generum: animal enim est agreste in terra in agris habitans et est duorum colorum, rubeum et nigrum. Et aliud est domesticum in horreis et domibus habitans, et est nigrum. Et est parvulum genus rubeum, brevi cauda, acutae voeis, quod proprie sorex vocatur et est vene- nosum: et ideo non capitur a musionibus. Est autem magnum quod nos ratum vocamus, et est in arboribus habitans fuscum nigris in facie maculis. Et est corilinum quod comedit avellanas et hoc est rubeum cauda pilosa. Et sunt multa alia genera. | Et ut Alexander rex dieit, in Oriente sunt mures vulpium quantitatem aequantes et homines et alia animalia infestantes. In Arabia etiam invenitur mus magnus anteriores pedes habens ad latitudinem palmi et posteriores ad modum digiti. ||
Hoc animal coitu complectitur caudis et ruminat solum inter ea quae dentes habent serrales. | In coitu urina eius dicitur venenosa quae si tetigerit hominem, corrodit usque ad ossa. Nascitur autem omne genus muris de terra, licet etiam ex coitu sui generis generetur. Unde in Thebis Egiptiis quando pluit, plurimi generantur. Quidam in hoc genere albi inveniuntur et lapilli albi inveniuntur in stercoribus eorum, et sunt multae valde generationis. ||
Omne autem genus muris grano vescitur et pane: sed libentius durum comedit quam mollem: | multos aliquando caseos inveniens omnes attemptat et postea de meliori comedit. Cum pansilenos est luna, iecur eius crescit et diminuitur in utroque interlunio. |]
Muris caro calida est et pinguis aliquantulum etin ea est virtus expulsiva melancoliae: et si comedatur mus assus, desiccat salivam fluentem ab ore puerorum. Mus etiam fissus et morsui scorpionis superpositus, sedat dolorem eius, et quando ponitur super verrucas, eradicat eas. Caput muris in panno lini suspensum et portatum ab eo qui habet dolorem capitis, sedat eum: et si suspendatur caput eius super hominem caducum, curatur. Stercus eius si cum sale et oleo super nares alicuius 'ponatur, solvit ventrem. Galienus dieit stereus
9 Thom. (17 Jacob. 1103,37 ex Epist. Alexandri ed. Kuebler, p. 101,16) [Vine. 19, 126—130] 40 Galen.? de murium generibus vid. ind.
22 anie ruminat duo tractus obscuri C ; ruminat D.
123
124
125
fol. 378Vv