De animalibus (page 17)
| Est autem animal vocativum frequentis vocationis propter desi- derium coitus, et ad hoc quaedam- sui generis vel sibi vicini generis animalia congregantur ad ipsum. Dicitur etiam hoc animal infestum esse draconi et draconem ab ipso fugere in latibula antrorum. Qui- dam etiam dieunt quod in armo dextro figuram lunae habet incre- menta lunae imitantem tam crescendo quam decrescendo cum luna. ||
91. | Pirader est animal quantitatem habens bovis, ramosis cornibus sicut cervus, suillum sive porcinum habens vestigium, colorem habens ursi, pilos villosos et condensos. Hoc animal dicunt in timore colorem variare ad similitudinem corporum iuxta se positorum! et ideo delitescens inter saxa alba, album efficitur et latens inter frutecta effieitur viride: || in quo sicut dieit Hermes convenit cum basilisco, | et propter huiusmodi imitationem aliquotiens effugit venatorem. ||
92.| Pegasus, cuius figuram in caelo esse dicunt astronomi, animal est compositum, in Ethyopia generationem habens, magnum valde et horrendum, ante equi formam habens. Alas etiam habet ut aquila, sed multo maiores, caput cornutum et adeo monstruosum, ut multa animalia terreantur solo visu ipsius. Alis autem non volat in altum se extollens, sed potius aörem coneitat ad sui cursus veloci- tatem. Est autem omnibus animalibus infestum, maxime tamen ho- minibus.
| 93. Pilosus animal est compositum ex homine superius et capra inferius: sed cornua habet in fronte et est de genere symiarum:! sed multum monstruosum et aliquotiens incedit erectum et efficitur domitum. Hoc asserunt in desertis habitare Ethopiae et aliquotiens captum et in Alexandriam deductum, et mortuum sale infusum in Constantinopolim delatum: multae enim tales ut in antehabitis dixi- mus, inveniuntur animalium compositiones. ||
94.| Papio animal est circa Caesaream «| habundans civitatem, parum vulpibus maius, luporum habens mores: adunata enim haec ululant animalia uno praeeunte et aliis postea simul respondentibus. Pilosa autem sunt haec animalia ut vulpes et ubi unum istius speeiei oceisum fuerit, cetera circa ipsum ululant sicut plangant mortuum: et sunt eorum voces adeo sonorae quod cum eminus sunt, tamquam de propinquo putantur audiri,
Hoc animal dieitur sepulera hominum in fame aliquotiens intrare,
9 Thom. (9 Solin. 30, 25 of. V. Rose, Arist. pseudepigr. p. 364 eqs, Jacob. 1103,2 parandri) [Vinc. 19, 101 et 109]. Rangifer tarandus L.
16 Thom, (16 Plin. 10,136) [Vinc, 19, 102].
24 Thom. (Glosa sup, Isai hanc bestiam diffinit beatus Jeroöny›mus in vita beati Pauli primi heremitae) [Vinc, 19, 102] vid. ind,
31 Thom. (Jacob, 1101,6). Canis (Th.) aureus L,
or
—
0
25
30
35
el
or
or
et cadaveribus hominum vesci, et est quasi sit compositum ex lupo et vulpe. ||
95.| Pathyo animal est quod naturae decorem mirabilem habet: colore enim purpureo pollens adeo est radiosum ut visus in ipso quasi seintillare videatur: mortuum autem ruborem retinet pellis, sed subdueitur radiositas, etest ad modum canis in quantitate, mansueseibile valde et delectabilibus gaudet in cibo.. Quidam etiam antiquorum hoc animal putabant aliquid habere divinitatis. Ossa huius animalis fortissima sunt et durissima et nervi adeo fortes, quod non nisi magna violentia valeant dirumpi.
9.| Putorius animal est !|non secundum speciem, sed secun- dum genus determinatum. | Dietum autem est hoc nomine quia fetetr et maxime cum irasecitur: ||et hoc est quod vocamus martarum se- cundum omnem sui diversitatem: et mustela est eiusdem generis et herminium. | Sunt autem omnia huiusmodi muribus infesta et gallinis et cum capiunt gallinas, primo caput et cerebrum auferunt ne clamare possint. ||
97.| Pirolus est animal quod alio nomine spiryolus vocatur, et
est animal maius aliquantulum quam mustela, sed non longius, || et ut
20
3
35
S
oO
dieunt quidam, a vario non differt nisi secundum locum. Nam quod in Germania rubeum est antiquum, et nigrum primo suae nativitatis anno, in Polonia ruborem miscet cum griseo, et in Rusciae partibus totum efficitur griseum: et ideo in figura et quantitate et moribus et cibo nulla penitus inter pirolum et varium invenitur diversitas.
Sunt autem haec animalia sicut cetera de genere muris dentes duales inferiores valde longos habentia | et valde inquieta, in ar- boribus nidum construentia, caudas habentia villosas et longas et saltantia de arbore in arborem vicinam, et tunc caudam movent ac si se gubernent cauda. || Cum autem moventur, caudam post se trahunt: et cum sedent, caudam super dorsum suum erigunt:!: et eum cibum capiunt, pedibus anterioribus sicut cetera de genere muris cibum quasi manibus aceipiunt et ori suo imponunt. | Cibus autem eorum est nuces || et poma et huiusmodi et caro eorum est dulcis et bona.
98.| Rangyier animal est ||in Aquilonis partibus versus polum ar‹c›thycum generatum, etiam et | in partibus Norwegiae || et Sueciae, et in hiis quae sunt maioris latitudinis regionibus generatum |: et dieitur rangifer quasi ramifer: est enim quasi de figura cervi, sed maius corpore, et robore fortissimum et fuga celerrimum, tres ordines
3 Thom. [Vinc. 19,102].. Mandrillus sphinz L (maimon)? 11 Thom. (12 lib. rer.) [Vine. 19, 102].
18 Thom. (34 lib. rer.) [Vinc. 19,102]. Sciurus vulgaris L. 34 Thom. [Vinc. 19, 103]. Rangifer tarandus L.
31 ante anterioribus del. anter m. 1 32 ante ori del. h m. 1. Beitr. XVI. Albertus Magnus de animalibus ed. H. Stadler. 90
134
135
136
fol. 380r
137
cornuum gerens in capite et in quolibet habens duo cornua, ita quod caput eius videtur virgultis cirecumpositum. Duo ex hiis ceteris maiora habet in loco cornuum cervi, et haec efficiuntur in bestia perfectae quantitatis aliquando quinque cubitorum et ramorum viginti quinque: duo autem habet in medio capitis quae sunt lata in modum cornuum ! damae. Sed sunt circumposita ramis multis et brevibus. Duo autem alia habet in fronte anterius versa: sed haec magis ossibus .videntur esse similia: et cum hiis omnibus pugnat contra bestias adversantes. ||
99.| Symia animal || notum est et ut in antehabitis diximus, multarum specierum. Id autem quod frequentius invenitur, | simi- litudinem habet hominis in figura capitis et aurium et manibus et pedibus et membris genitalibus, et etiam habet mamillas in pectore sicut mulier, sed pilosum est, || minoris tamen pilositatis est in facie, et habet nates latas, et locum in eis quasi paratum ad sedendum, | et est hominis imitativum et aemulativum humanorum operum : propter 15 quod etiam frequenter incidit in manus venatorum. Habitantibus enim in rupibus vel arboribus symiis venator ubi ab eis asspiei potest, calcios multos ponit et quosdam fortiter ligando in conspectu symiarum induit, aut forte multo visco ibi posito oculos suos se linire mentitur, et tunce cum latet venator, symiae se ca'lciantes vel oculos visco 20 linientes decipiuntur et capiuntur. ||
| Haec bestia duos fetus frequentius parit: sed eum quem diligit, ulnis complectitur et portat: qui autem minus diligitur, dorso matris in- sidet:et dum aliquando a venatore agitatur, ne-« cessitate compulsa filium sive partum quem ulnis gestat abieit ut fugere possit. Dorso autem 35 adhaerens excuti non potest: et si forte tunce cum illo evaserit, dili- gere incipit quem ante minus dilexit. ||
| Est autem animal dolosum et malorum morum, quantumeumque dometur, semper rabidum et in malis hominis imitativum potius quam in bonis, | cum partibus parvis hominum et canum lusivum, sed ali- 30 quando non custoditos strangulat pueros et aliquando ab alto prae- eipitat. || Vermes in capitibus et vestibus colligit et comedit. | Iniuriae multo tempore recordatur et || sieut in antehabitis diximus, | homini in exterioribus simile existens, in nullo similitudinem habet cum interio- ribus hominis, et minus fere omnibus aliis bestiis. Sed quandoque 35 parit in domibus habitans domesticum, partus suos ostendit hominibus quasi puleros et delectabiles. Mamillas autem habet in pectore sicut mulier eo quod manus dedit ei natura quibus ad pectus potest ele- vare partum sicut mulier. Cetera autem animalia inferius habent mamillas, ut a suis partibus attingi possint. || 40
Sieut autem diximus in antehabitis saepius, symiarum plurima sunt genera, et quoddam quidem componi videtur ex simia et catto
or
ei
0
9 Thom. (15 lib. rer. Plin. 8,215 = Physiol. 1 22 Erperim. 30 Er- perim. 35 Plin. 8,216).
ot
10
15
20
180) or
agresti quod vultum simiae habet duabus nigris maculis in maxillis variatum, sed caudam longam habet valde coloris grisei, in extremo nigram: et hoc quidam spingam appellant. | Quidam autem haec animalia eythosicas dieunt symias. Sunt autem etaliae facie valde gratae etblandae et ceteris simeis dissimiles, et sunt barbatae caudas valde longas ha- bentes, etillae dieuntur Ethyopicae, et extra Ethyopiam delatae, parum vivunt. Sunt etiam Indicae toto corpore candidae barbatae et caudis latis caudatae, quas sagittis venantur Indi: et cum domesticantur, in omnem ludum sunt habiles ac si non nisi ad ludum sint creatae. ||
Ea autem quae sunt symiae membra ad multas dieuntur valere medieinas: sed quia expertum non est et alii scientiae magis pro- prium, hie videtur esse praetereundum.
100.| Tygris animal est in Hircanorum regionibus generatum mirae velocitatis et ferocitatis, | ad quantitatem leporarii canis et amplius excrescens. | Est autem varium nigri coloris fulvis virgulis quasi-undatim intercepti, et est uncorum unguium et acutorum dentium, et in multa fissi pedis et multorum partuum, quos cum aliquando venator acceperit, non nisi praesidio navis effugere poterit: et si longe navis destiterit et eum mater tigris insecuta fuerit,‘ unum catu- lum de multis prope existenti matri proicit, cum quo dum ad antrum referendo occupatur, venator procedit longius: et si secundo rediens iterum venatorem insecuta fuerit, iterum unum de pluribus matri red[ildit et tandem in toto recedens aliquos retinet de filiis. Aliqui etiam venatores speras vitreas secum habentes matri obiciunt in quibus natorum similitudines apparent sicut in speculo cum maäter ad speram aspiecit: et sic speram post speram abicientes deludunt matrem quae sperae motu fillum moveri putat!: sed cum speram confringens pedibus filium lactare quaerit, delusam se deprehendit et multotiens sic delusa venator vel ad civitates vel ad naves evadit et illa natos perdit. |]
101. | Taurus animal est notum || quod cum non castratur, | ferum est valde, cornibus pugnans et extra armenta semper solitarie non longe tamen a vaceis pascens: et cum castratur, efficitur magis iugo ferendo aptus et tunc quasi speciali affectu diligit socium secum iugum ferentem ita ut cum illo et pascatur libentius et eumdem multo
5 mugitu vocet et quaerat motu corporis si forte perdiderit.
| Hoc animal secundum suum genus dentibus herbas carpit, sed radices dimittit et dentibus nil nocere poterit:|] uno ictu vaccam im- praegnat quia illa virgae duritiam diutius sustinere non poterit. | Lac vaccae primum si aqua mixtum fuerit, in lapidem dieitur converti |)
Thom. (5 Plin. ll. 7 Plin.8,76 8Jacob. 1113, 13; Solin. 27,56) 4 cey- thosicas (tithelicas Thom.) = cercopithecas Isid. XII 2,31? [Vinc. 19, 106—108]. 13 Thom. (13 Plin. 8,66 17 Plin. ll. [Solin. 17,5] 23 Ambros. VI
4,21 Jacob. 1102,15) [Vine. 19, 112].
30 Thom. (30 lib. rer. 38-39 Arist. Zıd 21 P2 908. DE.11): 90*
138
139
fol. 380r
140
141
per coagulationem. | Dieitur etiam quod impinguantur si frequenter aqua calida laventur. |)
Signa generosi j tauri sunt frons torva, facies comminans, fixio fortis pedum anteriorum et fossio terrae et erectio caudae cum ali- quanta incurvatione, et quod cornu saepe praebeat ad feriendum. | Caput autem tauri fortissimum est membrum et ideo cornu in capite gerit: et hoc cornu ad iugum ligatur. Collum etiam creatum habet ex carne cartillaginosa et forti et ideo a quibusdam iugum tauro alligatur ad collum. Et hoc animal secundum totum genus suum duriores aliis animalibus habet nervos cordis: taurus tamen duriores habet quam bos castratus.
| Et est hoc animal carnis siccae et melancolicae difficulter digestibilis, sed bonum et multum praestans nutrimentum, et separatum a labore pingueseit!: sed si ante laborem fuerit in deliciis et otio, ceitius moritur. Hoc autem delectatur in aqua clara stans et bibens, sed in locis palustribus libenter paseitur. ||