De animalibus (page 3)
22 7.| Asinus animal|| notum est, turpe | pigrum || laboriosum | frigidum, et ideo in frigidissimis regionibus non vivens:! et si illuc ad- dueitur, non concipit nec generat nec de facili ibi coit: laboriosum valde ‹ et oneriferum: sed super renes melius sustinet onus quam super dorsum vel super scapulas || quia melancolicum existens ossa
25 inferiora ubi sedes est melancoliae, fortiora habet et sicciora: | cuius signum est quod ossa asini multum sunt canora inter animalia cetera. || Pellis est durae et spissae: et ideo magis verberibus afflicetum vix cedit ab eo quod desiderat in cibo et coitu: cooperatur tamen etiam ad hebetem seımsum verberum complexio terrestris et frigida et
30 sicca: | propter quod etiam parum est disciplinabile et macrum semper, vix ad parum impinguabile. || Hac etiam de causa gravitatem patitur capitis | et moritur frequentius || capite | fluente ad laterum unum et || a gravitate capite spisso valde et viscoso | reumate || fluente | super pulmonem || ipsius difficultatem patitur spirandi et incurrit asma.
35 Hoc autem etiam propter siceitatem et frigiditatem | eo tempore non movetur ad coitum quo alia animalia, hoc est ante aequinoctium vernale vel sub aequinoctio sed post in mense Magio quando sol iam ascendit fere ad medietatem anguli recti ab aequinoctio: et tune dis-
or
1
7 Thom. (Plin. 8,69 nabum) [Vinc. 19,3] Anabula = Girafa came- lopardalis L. seraph. v. ind. arab. [cf. Vinc. 19, 97]. 15 Arnold. II 4,22 c. Analopos = Calopus v. N.18 Physiol. 18 Antho- lopos [Vine. 19, 3 Aptalon]. Antiloparum spe. 20 Thom. (25 Plin. 11, 215). Beitr. XVI. Albertus Magnus de animalibus ed. H. Stadler. 56
17
fol. 361v
18
fol. 362r
soluto suo grosso humido ferventissime movetur ac si insaniat, et maxime si asinus adhuc virgo sit, et pueritiam transierit.
Corium autem ipsius significat grossitiem humoris eius. Sienim calciorum soleae de corio in loco in quo diu onus portavit asinus, fiant, non consumuntur, etiamsi ille qui utitur eis, continue peregrinando in lapidibus portaverit et tandem adeo indurantur quod pede sustinere non poterit: et hoc vidi expertum.
Ex siccitate etiam provenit quod lac feminae asinae adeo subtile est quod parum habet de caseo: et ideo datur ‹h)e‹ceythieis. | Albedo autem sua dicitur conferre ad munditiam et candorem cutis. Et ideo dieit Plinius quod Popea Neronis concubina in lacte calido asinae balneata est.
| Est autem huius animalis consuetudo vix relinquere pullum, et si violenter separetur, non recedit pullus a loco in quo a matre dere- lictus est, ad tres vel quatuor passus. Paritura autem asina lucem fugere dieitur || forte propter debilitatem oculorum partus: profieit autem hoc animal in terris parvae latitudinis calidis. In hiis autem quae ultra sextum clima dilatantur, continue defieit, ita quod in terris quinquaginta graduum latitudinis non convaleseit.
| De expertis autem est quod epar asini assum comestum a ieiuno omni die, et si hoc multotiens et diu fiat, confert caducis. Similiter autem operantur ungues eorum sicomburuntur et bibitur ex eis pondus trium aureorum et unciae singulis diebus. Et si quis asini medulla et sepo eius perunxerit calida loca, erit iuvamentum manifestum. Sifiat ex unguibus combustis emplastrum, dissolvit scrofulas et curat fissuram pellis ex frigiditate provenientem. Triti etiam ungues et pulverizati super apostemata aperta pedum vel corporum conferunt. Urinae etiam asinorum bibitae, conferunt contra dolorem renum. || Et habet consuetudinem mingendi in loco ubi ante alius asinus minxit: et si talem locum non invenerit, vult mingere super fimum: et hoc faeit etiam mulus filius eius. | Urinae autem praecipue valent renibus ut diximus quando dolor causatur ex humiditate grossa. Stercus etiam asini cum fit ex eo emplastrum combustum aut incombustum, restringit fluxum sanguinis. || Si domus cum asini pulmone suffumigetur, vermes fugient ab ea. Stercus asini calidum in vino acri infusum, et liciniis impositis bene et diu imbibitum, et liciniis de bombace existentibus perfecte madefactis, si licinia illa naribus 7 immittantur, fluxum sangui- nis restringunt. Emplastrum ex eo in fronte positum, sanat a fluxu. Combustum epar tritum in modum collirii et liquefactum cum sepo ursi et oleo donec fiat in spissitudine mellis, deinde ex eo superpona- tur supercilio depilato, renascuntur pili.
11 (Plin. 11,238; 14 Experiment.) 21 Avicen. can. II 55 [Vine. 18, 10 egs.]. 20 assum in marg. m. 1 22 si sup. lin. m. 1,
20
25
30
35
40
10
15
30
35
40
lib.. XXII traet. 2 cap. 1. 1359
8. | Asinus autem etiam est silvestris, quem onagrum Graeeci vocant quod sonat Latine asinus agrestis || est sicut domesticus sed virtutes dietae fortiores sunt in eo et membris eius.
Et huius caro valet contra dolorem lateris et duarum ancharum. Medulla autem asini silvestris si inungatur ex ea, curat podagram et aufert dolorem eius. Stercus asini silvestris tritum cum felle boum si ex eo mulieres inungant capillos suos, incrispantur. Stercus etiam asini silvestris desiccatum, cum vino bibitum, valet contra morsum scorpionis et puncturam.
9. | Aper silvestris bestia est saeva, || quae etiam a nonnullis singularis ferus appellari consuevit, est autem armis dentium qui culmi vocantur ad impugnandum armata et spissitudine pellis ad defensionem, quam tamen pellem indurant luto et arborum confricatione. | Si agitetur mane antequam urinaverit, facilius capitur; lassus posterioribus in- sidens lassitudinem dissimulat duellum exspectat cum venatore. Culmos in India habet monopedales in longitudine: || alibi vix perveniunt ad semipedem: tales enim in longitudine aliquando aput nos inveniuntur. | Super ictum cuspidis currit et nisi letaliter vulneretur, venatorem prosternit, nisi in terram humilem cadens iaceat, vel retro arborem, vel superius in arborem se recipiens evadat, quia culmis recurvis ad superius ad inferius secare non poterit, sed iacentem humo con- euleat. ||
Femina autem culmos non habens, dentibus lacerat, gregatim vadit, et de alia nisi de sua generatione pullos secum comedere non sinit. | Culmi eius quasi ferrum incidunt, dum in vivo sunt animali: et ideo magna infligit vulnera. Saevum nimis est et est pugnax in coitu, et femina in partu: et hoc fere omnibus competit animalibus. Caro eius viscosa est et frigida et maxime quanto vicinior est lacti. ||
Et ad invicem apri corrixantes, cum viderint lupos, quasi con- foederati se iuvant mutuo et [concurrunt] ad vocem quereiantis apri omnes qui audiunt concurrunt et iuvant!: et hoc convenit multis ani- malibus. Quidam etiam cornuti parvis cornibus inveniuntur.
Aper autem domesticus secundum minus istas partieipat pro- prietates: et utrique convenit quod rostro defossa in terra eiodit et comedit. | Domesticus autem magis immoratur foetidis quam silvestris. Et quando multi apri conpugnant, ille qui ultimo praevalet, omnibus aliis dominatur.
| Proprium autem aprorum generi quod et porcorum est, dieitur esse concitari ad rabiem uno stridente: et tunc periculosum est inci- dere in gregem eorum, et praecipue in candida veste, et maxime si
1 Thom. onager ci. N. 83 2 Isid. XII 1,39 [Vine. aliter 19, 94 eqs.]. 10 Aper silvestris Thom. (10 lib. rer. 15 Plin. 8,212 26 Plin. ll.)
33 Aper domesticus Thom. (38 Plin. 10,181). 86 *
20
22
feminae tunc sunt in coitu, ut dieit Plinius. Exoculatus etiam altero oculo non diu vivit. | Et propter humorem habundantem | multum coit|| et diu coit quia non est calidum.
| Infirmitas poreis accidit quam lanchos vocant quae plerumque in aure vel in cauda ineipit vel in pede et perraro in alia parte cor-5 poris: et serpit haec in carnem vicinam et vivam donec per inflationem alicuius venae pervenit ad pulmonem, et tunce moritur: et ideo reme- dium est a principio resecare partem in qua ineipit.
Hice autem multum dormit et praecipue in aestate quando calor humidum eius resolvit: et tunc etiam nisi frequenter excitetur, Iytargiam 10 incurrit et moritur: et quia somnus corpus humectat, ideo caro eius in aestate est infirmior. || In terris autem calidis propter viscosi motum humidi, magis crescit et plus impinguatur quam in frigidis.
Hoc animal multa in se habet monstruosa, quae in praecedentibus
fol. 362v libris determinata sunt: et ideo dicta hie sufficiant. 15 23 10. Alzabo ut in libro sexaginta Animalium dieitur, | animal est multum valens medicinae in desertis Arabiae conversans. Caro autem eius cocta cum aceto, quae calida est et humida, valet podagrieis: valet etiam dolori iuncturarum quando est ex frigiditate. Haec autem caro cocta in aqua et posita in cupa balneari curat podagricum in- 20 trantem in eam maximo iuvamento.
Haec autem animalia fugiunt ab eo qui radicem fert coloquintidae. Dieunt etiam quod pili in collo huius animalis accepti et mixti pul- verizati combusti cum pice, unctum in ano sodomitam curant a vitio. Fel autem ad pondus unciae potatum cum aqua spicae nardi valet ›; contra ydropisim quae est ex ventositate. Sanguis autem eius contra lepram valet, si loca patientia inungantur cum eo calido. Dens eius suspensus super brachium dextrum ab humeris ad cubitum, valet contra oblivionem. Pes sinister et ungues eius positi in panno lineo ligati brachio dextro alicuius, non tradet oblivioni quidquid audierit 30 vel seiverit. Fel masculi ligatum super femur alicuius sinistrum, non cessabit coire cum muliere quousque super femur habuerit. Manus eius dextra si cum corio ab eo viro abscidatur, et suspendatur super eum qui intrat ad regem vel aliquem alium pro obtinendo negotio, optinebit illud. Adhuc autem manus eius dextra absceisa cum ictu 3 sinistrae manus hominis, et suspendatur super aliquem, facit eum diligi ab omni vidente ipsum praeter alzabo. Dicunt etiam quod me- dulla pedis sinistri trita valet mulieri quae non diligit virum suum, et si proiciatur in nare eius, diliget eum plus quam alium. ||
1 Plin.ll. 4 Arist. Zı9 21 p. 603 a31 Bodyyxos [Vinc. 18, 78 egs. 19.5] 14 Alb. VII 105 egs.
16 Alzabo v. ind. Arab. medicinae ex Razis lib. desumptae sunt v. ind. auct.
1
1
2
2
Bi)
8
=)
or
›)
B)
)
a
11. | Hahane animal est ad magnitudinem cervi quod fel contra consuetudinem aliorum animalium est in auriculis, per quas etiam colera purgatur: est autem simile felli hominis et amarum valde, con- citativum vehementis irae et ferocitatis. ||
12. Bonachus in genere vaccino computatur de quo nos in antehabitis exposuimus.
| Est enim’ ut Solinus dicit habens caput taurinum,-corpus vero et iubas habet sicut equus. Cornua autem habet ita multipliei flexu ita in se recurvata, quod etiam in cornua offendentem laedere non possit. Hoc animal cum in fugam a venatoribus convertitur, fluxu ventris ad longitudinem iugeris stercus proieit cuius odor vel sub- stantia quem attigerit, adurit, et hiis armis se defendit. ||
13. | Bubalus est generis bovini corpore maius quam bos com- munis || fortissimis cruribus et brevibus respectu sui corporis, | cornua habens longa || valliculosa et nigra sicut capra, caput parvum respectu sui corporis, corpus valde spissum:!: et omnis eius defensio est in fixione ungularum et conculcat ea quibus nocet, nec de facili inse* quitur ea extra viam rectam. | Nigrum autem est parvi pili et parvae caudae. || Circulo posito in naribus circumfertur et trahit fere ad vices duorum equorum pondera. Colorem varium et rubicundum valde persequitur. Et de hoc multa diximus in praehabitis.
14. Bos autem communis scitur et omnia quae videntur de ipso notanda, in praehabitis sunt determinata. Hoc animal si non castratur, ferox est et praecipue quando fuerit provocatus.
15. | Camelus est animal deforme bina habens in dorso tubera: et sunt ei crura prolixa, collum longum: dum graditur, vix umquam pedes atterit. Sunt enim ei reciprocis quibusdam pulmunculis et carnum pulpis vestigia carnilenta || et ideo etiam lapides vix sustinent in mul- tum ambulando.