Institutions liturgiques (page 38)
485
ab eodem Concilio constituta, Breviarium ex ipsius Pauli Papae ratione restituere cogitarunt. Itaque quidquid ab eo in sacro opere collectum, elaboratumque fuerat, Concilii Patribus Tridentum a praedicto Pio Papa missum est ; ubi cum doctis quibusdam, et piis viris a Concilio datum esset negotium, ut ad reliquam cogitationem, Breviarii quoque curam adjungerent, instante jam conclusione Concilii, tota res ad auctoritatem judiciumque Romani pontificis ex decreto ejusdem Concilii relata est ; qui illis ipsis Patribus ad id munus delectis, Romam vocatis, nonnullisque in Urbe idoneis viris ad eum numerum adjunctis, rem perficiendam voluit. Verum eo etiam in viam universae carnis ingresso, Nos, ita divina disponente clementia, licet immerito, ad Apostolatus apicem assumpti, cum sacrum opus, adhibitis etiam ad illud aliis peritis viris, maxime urgeremus, magna in nos Dei benignitate (sic enim accipimus), Romanum hoc breviarium vidimus absolutum. Cujus ratione dispositionis ab illis ipsis, qui negotio praepositi fuerant, non semel cognita, cum intelligeremus, eos in rei confectione ab antiquis Breviarii nobilium Urbis Ecclesiarum, ac nostrae Vaticanae bibliothecae non decessisse, gravesque praeterea aliquoteo in genere scriptores secutos esse, ac denique remotis iis, quae aliéna et incerta essent, de propria summa veteris divini Officii nihil omisisse ; opus probavimus, et Romas imprimi, impressumque divulgari jussimus. Itaque, ut divini hujus operis effectus re ipsa consequatur, auctoritate prassentium tollimus in primis, et abolemus Breviarium novum a Francisco cardinale praedicto editum, et in quacumque ecclesia, monasterio, conventu, ordine, militia, et loco virorum et mulierum, etiam exempto, tam a primaeva institutione, quam aliter ab hac Sede permissum.
Ac etiam abolemus quascumque alia breviaria vel antiquiora, vel quovis privilegio munita, vel ab episcopis in suis diœcesibus pervulgata, omnemque illorum usum de omnibus orbis ecclesiis, monasteriis, conventibus, militiis, ordinibus, et locis virorum ac mulierum etiam exemptis, in quibus alias Officium divinum Romanae ecclesiae ritu dici consuevit, aut débet; illis tamen exceptis, quae ab ipsa prima institutione a Sede apostolica approbata, vel consuetudine, quae vel ipsa institutio ducentos annos antecedebat, aliis certis breviariis usa fuisse constiterit : quibus, ut inveteratum illud jus dicendi, et psallendi suum Officium non adimimus, sic eisdem si forte hoc nostrum, quod modo pervulgatum est, magis placeat, dummodo episcopus, et universum Capitulum in eo consentiant, ut id in choro dicere, et psallere possint, permittimus.
Omnes vero, et quascumque apostolicas, et alias permissiones, ac consuetudines et statuta, etiam juramento, confirmatione apostolica, vel alia firmitate munita, nec non privilegia, licentias et indulta precandi et psallendi, tam in choro quam extra illum, more et ritu breviariorum sic suppressorum, praedictis ecclesiis, monasteriis, conventibus, militiis, ordinibus et locis, nec non S. R. E. cardinalibus, patriarchis, archiepiscopis,
486
episcopis, abbatibus, et aliis ecclesiarum praelatis, caeterisque omnibus et singulis personis ecclesiasticis, saecularibus et regularibus utriusque sexus, quacumque causa concessa, approbata, et innovata , quibuscumque concepta formulis, ac decretis et clausuiis roborata, omnino revocamus ; volumusque illa omnia vim et effectum de castero non habere.
Omni itaque alio usu, quibuslibet, ut dictum est, interdicto, hoc nostrum Breviarium, ac precandi, psallendique formulam, in omnibus universi orbis ecclesiis, monasteriis, ordinibus, et locis etiam exemptis, in quibus Officium ex more, et ritu dictae Romanas ecclesiae dici débet, aut consuevit, salva praedicta institutione, vel consuetudine praedictos ducentos annos superante, praecipimus observari. Statuentes Breviarium ipsum nullo unquam tempore, vel in totum, vel ex parte mutandum, vel ei aliquid addendum, vel omnino detrahendum esse ; ac quoscumque, qui Horas canonicas ex more et ritu ipsius Romanas ecclesiae, jure vel consuetudine dicere, vel psallere debent, propositis pœnis per canonicas sanctiones constitutis, in eos qui divinum Officium quotidie non dixerint, ad dicendum et psallendum posthac in perpetuum Horas ipsas diurnas et nocturnas ex hujus Romani breviarii praescripto et ratione omnino teneri, neminemque ex iis, quibus hoc dicendi psallendique munus necessario impositum est, nisi hac sola formula satisfacere posse.
Jubemus igitur omnes, et singulos patriarchas , archiepiscopos, episcopos, abbates, et casteros ecclesiarum praelatos, ut omissis quas sic suppressimus, et abolevimus, casteris omnibus etiam privatim per eos constitutis, Breviarium hoc in suis quisque ecclesiis, monasteriis, conventibus, ordinibus, militiis, diœcesibus, et locis praedictis introducant ; et tam ipsi, quam caeteri omnes presbyteri, et clericij saeculares et regulares utriusque sexus, nec non milites, et exempti, quibus Officium dicendi, et psallendi quomodocumque, sicut praedicitur, injunctum est, ut ex hujus nostri Breviarii formula, tam in choro quam extra illum, dicere et psallere procurent.
Quod vero in Rubricis nostri hujus Officii praescribitur, quibus diebus Officium B. Mariae semper virginis, et Defunctorum, item septem Psalmos pœnitentiales, et Graduales dici, ac psalli oporteat ; Nos propter varia hujus vitae negotia, multorum occupationibus indulgentes, peccati quidem periculum ab ea praescriptione removendum duximus ; verum debito providentias pastoralis admoniti, omnes vehementer in Domino cohortamur, ut remissionem nostram, quantum fieri poterit, sua devotione ac diligentia praecurrentes, illis etiam precibus, suffragiis et laudibus, suas, et aliorum saluti consulere studeant. Atque ut fidelium voluntas, ac studium magis etiam ad salutarem hanc consuetudinem incitetur, de omnipotentis Dei misericordia, beatorumque Patri et Pauli Apostolorum ejus auctoritate confisi, omnibus, qui illis ipsis diebus in Rubricis praefinitis, beatas Marias, vel Defunctorum Officium dixerint, toties centum dies ; qui vero septem Psalmos, vel
487
Graduales, quinquaginta, de injuncta ipsis pœnitentia relaxamus. Hoc autem concedimus sine praejudicio sanctas consuetudinis illarum ecclesiarum, in quibus Officium parvum beatas Marias semper Virginis in choro dici consueverat, ita ut in praedictis ecclesiis servetur ipsa laudabilis et sancta consuetudo celebrandi more solito praedictum Officium.
Casterum, ut praesentes litteras omnibus plenius innotescant, mandamus illas ad valvas Basilicas Principis apostolorum de Urbe, et Cancellarias apostolicas, et in acie Campi Floras publicari, earumque exemplar de more affigi. Volumusque, et apostolica auctoritate decernimus, quod post hujusmodi publicationem, qui in Romana curia sunt pressentes, statim lapso mense, reliqui vero, qui intra montes, tribus, et qui ultra ubique locorum degunt, sex mensibus excursis, vel cum primum venalium hujus Breviarii voluminum facultatem habuerint ad precandum et psallendum juxta illius ritum, tam in choro, quam extra illum, maneant obligati. Ipsarum autem litterarum exempla manu notarii publici , et sigillo alicujus praelati ecclesiastici, aut illius Curias obsignata, vel etiam ipsis voluminibus absque praedicto, vel alio quopiam adminiculo Romas impressa, eamdem illam ubique locorum fidem faciant, quam ipsas pressentes, si essent exhibitas, vel ostensae.
Sed ut Breviarium ipsum ubique inviolatum, et incorruptum habeatur, prohibemus ne alibi usquam, in toto orbe, sine nostra, vel specialis ad id commissarii apostolici, in singulis christiani orbis regnis et provinciis deputandi, expressa licentia, imprimatur, proponatur, vel recipiatur. Quoscumque vero, qui illud secus impresserint, proposuerint, vel receperint, excommunicationis sententia eo ipso innodamus.
Nulli ergo omnino hominum liceat hanc paginam nostras ablationis, abolitionis, permissionis, revocationis, jussionis, praecepti, statuti, indulti, mandati , decreti, relaxationis, cohortationis, prohibitionis, innodationis et voluntatis infringere, vel ei ausu temerario contraire.
Si quis, etc.
Dat. Romas, apud Si Petrum, anno Incarnationis Dominicas 1568, sep-timo Id. Julii, Pontificatus nostri anno tertio.
NOTE B
PIUS EPISCOPUS, SERVUS SERVORUM DEI,
AD PERPETUAM REI MEMORIAM.
Quo primum tempore ad Apostolatus apicem assumpti fuimus, ad ea libenter animum, viresque nostras intendimus, et cogitationes omnes direximus, quas ad ecclesiasticum purum retinendum cultum pertinerent,
488
eaque parare, et Deo ipso adjuvante, omni adhibito studio, efficere contendimus.
Cumque inter alia sacri Tridentini concilii decreta, nobis statuendum esset de sacris libris, catechismo, missali et breviario, edendis atque emendandis, edito jam, Deo ipso annuente, ad populi eruditionem, catechismo, et ad débitas Deo persolvendas laudes breviario, castigato, omnino ut breviario missale responderet, ut congruum est, et conveniens (cum unum in Ecclesia Dei psallendi modum, unum Missae celebrandae ritum esse maxime deceat), necesse jam videbatur, ut quod reliquum in hac parte esset, de ipso nempe missali edendo, quam primum cogitaremus.
Quare eruditis delectis viris onus hoc demandandum duximus, qui quidem diligenter collatis omnibus cum vetustissimis nostrae Vaticanae bibliothecae, aliisque undique conquisitis, emendatis, atque incorruptis codicibus, nec non veterum consultis ac probatorum auctorum scriptis, qui de sacro eorumdem Rituum instituto monumenta nobis reliquerunt, ad pristinam missale ipsum Sanctorum Patrum normam ac ritum restituerunt. Quod recognitum jam, et castigatum mature adhibita consideratione, ut ex hoc instituto, cœptoque labore fructus omnes percipiant, Romae quam primum imprimi, atque impressum edi mandavimus, nempe ut sacerdotes intelligant, quibus precibus uti, quos ritus, quasve caeremonias in missarum celebratione retinere posthac debeant. Ut autem a sacrosancta Romana ecclesia, caeterarum ecclesiarum matre et magistra tradita ubique amplectantur omnes, et observent, ne in posterum perpetuis futuris temporibus in omnibus christiani orbis provinciarum patriarchalibus, cathedralibus, collegiatis, et parochialibus, saecularibus et quorumvis ordinum et monasteriorum, tam virorum quam mulierum, etiam militiarum regularibus, ac sine cura ecclesiis, vel capellis, in quibus missa conventualis alta voce cum choro, aut demissa celebrari juxta Romanae ecclesia; ritum consuevit, vel débet, alias quam juxta Missalis a nobis editi formulam, decantetur aut recitetur, etiamsi eaedem Ecclesiae quovis modo exemptae apostolicas Sedis indulto, consuetudine, privilegio, etiam juramento, confirmatione apostolica, vel aliis quibusvis facultatibus munitae sint, nisi ab ipsa prima institutione a Sede apostolica approbata, vel consuetudine quas vel ipsa institutio super ducentos annos missarum celebrandarum in eisdem ecclesiis assidue observata sit, a quibus, ut praefatam celebrandi constitutionem vel consuetudinem nequaquam auferimus, sic si Missale hoc, quod nunc in lucem edi curavimus, iisdem magis placeret, de episcopi vel praelati, capitulique universi consensu, ut quibusvis non obstantibus, juxta illud missas celebrare possint permittimus, ex aliis vero omnibus ecclesiis praefatis eorumdem missalium usum tollendo , illaque penitus et omnino rejiciendo.
Ac huic Missali nostro nuper edito, nihil unquam addendum, detrahendum, aut immutandum esse decernendo, sub indignationis nostrae pœna,
489
hac nostra perpetuo valitura constitutione statuimus et ordinamus. Mandantes, ac districte omnibus et singulis ecclesiarum praedictarum patriarchis, administratoribus, aliisque personis quacumque ecclesiastica dignitate fulgentibus, etiamsi sanctas Romanae ecclesiae cardinales, aut orjusvis alterius gradus et praeeminentiae fuerint, illis in virtute sanctae obedientiae praecipientes, ut casteris omnibus rationibus et ritibus ex aliis missalibus quantumvis vetustis hactenus observari consuetis, in posterum penitus omissis, ac plane rejectis, missam juxta ritum, modum, ac normam, quas per Missale hoc a nobis nunc traditur, décantent ac legant, neque in missae celebratione alias caeremonias vel preces, quam quae hoc Missali continentur, addere vel recitare praesumant. Atque ut hoc ipsum Missale in missa decantanda aut recitanda in quibusvis ecclesiis absque ullo conscientiae scrupulo, aut aliquarum pœnarum, sententiarum et censurarum incursu posthac omnino sequantur, eoque libere et licite uti possint et valeant, auctoritate apostolica, tenore praesentium, etiam perpetuo concedimus et indulgemus. Neve praesules, adminstratores, canonici, capellani, et alii quocumque nomine nuncupati presbyteri, saeculares, aut cujusvis ordinis regulares, ad missam aliter quam a Nobis statutum est, celebrandam teneantur; neque ad missale hoc immutandum a quolibet cogi et compelli.
Praesentesve litteras ullo unquam tempore revocari aut moderari possint, sed firmae semper et validae in suo existant robore, similiter statuimus et declaramus.
Non obstantibus praemissis, ac constitutionibus et ordinationibus apostolicis, ac in provincialibus et synodalibus conciliis editis, generalibus vel specialibus, constitutionibus et ordinationibus, nec non ecclesiarum praedictarum usu longissima et immemorabili praescriptione, non tamen supra ducentos annos roborato, statutis et consuetudinibus contrariis quibuscumque.
Volumus autem, et eadem auctoritate decernimus, ut post hujus nostrae constitutionis, ac Missalis editionem, qui in Romana adsunt Curia presbyteri, post mensem ; qui vero intra montes, post très ; et qui ultra montes incolunt, post sex menses, aut cum primum illis Missale hoc propositum fuerit, juxta illud missam decantare vel legere teneantur.
Quod ut ubique terrarum incorruptum , ac mendis et erroribus purgatum praeservetur, omnibus in nostro et S. R. E. dominio, médiate vel immédiate subjecto commorantibus impressoribus , sub amissionis librorum ac centum ducatorum auri Caméras apostolicas ipso facto applicandorum, aliis vero in quacumque orbis parte consistentibus, sub excommunicationis latas sententias, et aliis arbitrii nostri pœnis, ne sine nostra, vel specialis ad id apostolici commissarii in eisdem partibus a Nobis constituendi, ac nisi per eumdem commissarium eidem impressori Missalis exemplum , ex quo aliorum imprimendorum ab ipso impressore erit accipienda norma, cum Missali in Urbe secundum
490
magnam impressionem impresso collatum fuisse, et concordare nec in ullo penitus discrepare, prius plena fides facta fuerit, imprimere vel proponere vel recipere ullo modo audeant vel praesumant, auctoritate apostolica et tenore praesentium similibus inhibemus.
Verum quia difficile esset praesentes litteras ad quasque christiani orbis loca deferri, ac primo quoque tempore in omnium notitiam perferri, illas ad Basilicas Principis Apostolorum, ac Cancellariœ apostolicae, et in acie Campi Flora?, de more publicari et affigi, ac earumdem litterarum exemplis, etiam impressis, manu alicujus publici tabellionis subscriptis, nec non sigillo personas in dignitate ecclesiastica constitutoe munitis, eamdem prorsus indubitatam fidem ubique gentium et loco-rum haberi praecipimus, quas praesentibus haberetur, si ostenderentur vel exhiberentur.
Nulli ergo, etc.
Datum Romae, apud Sanctum Petrum, anno Incarnationis Dominicas millesimo quingentesimo septuagesimo, pridie Idus Julii, Pont, nostri anno quinto.
NOTE C
Decanus et Facultas theologiae scholae Parisiensis, venerabilibus viris ac dominis Decano et Ganonicis ecclesias Suessionensis, salutem :
Honorandi viri, his diebus intelleximus Breviaria quasdam nuper cura Reginaldi Chaudiere excusa clericis diœcesis vestrae tradita esse in quibus pleraque extrariea et a communi Ecclesiae usu aliena contineri nobis ex eorum inspectione certo constitit. Quod profecto odiosum schisma et perniciosum in ecclesiam Gallicanam (ni celerius occurratur), facile potest inducere. Quod si contingeret vestro nomini alias glorioso nota inureretur quae vix saeculis multis posset aboleri ; vestrum itaque erit tanto malo priusquam latius serpat, obsistere. Venerabilem Coetum vestrum Ecclesiae commodis insudantem Dominus conservet. Datum in nostra Congregatione apud Collegium Sorbonae ad hoc specialiter convocata, die Sabbati, 24 Julii, anno Domini 1529. (D'Argentré, Collectio judiciorum, tom. II, p. 77.)
NOTE D
Anno Domini 1548, die prima mensis Martii.... Titulus novi breviarii Aurelianensis, suspectus est et erroneus, et quae fuerunt expuncta ex veteri, neque vana sunt, neque inutilia, neque piarum aurium. et doctarum offensiva. Quod christianus lector sequentibus facile cognoscet. In primis ex dicto veteri Breviario subtrahuntur a certis feriis, in quibus dicitur dieta, preces in illis post laudes et vesperas et alias Horas dici consuetae. In aliis feriis, in quibus dicitur dieta, dicuntur quidem hujusmodi preces post laudes et vesperas, sed a reliquis locis adimuntur,
491
fol. 52. A precibus vero per Quadragesimam dicendis auferuntur Psalmi poenitentiales, qui antea post Psalmum Miserere, dicebantur. Insuper subtrahuntur a Sanctorum festis multas lectiones matutinarum, vel omnino, vel ex parte. Ita ut e festis novem lectionum aliquando festa trium lectionum fiant, et e festis trium lectionum fiant festa simplicis memoriae. Ubi autem praedicta festorum mutatio non fit, nihilominus tolluntur plerumque lectiones aliquot matutinarum, vel ex ipsis festis, vel ex octavis eorumdem. Tolluntur, inquam, modo integras, modo in parte concisae, fitque concisio nunc in principio lectionis. Unde voca-bulum istud, Beatus, vel Beatissimus praeciditur. Quod tamen in exordio Legendœ Sanctorum, ad Dei laudem et ipsorum laudem propriis nominibus anteponi consueverat. Aliquando concisio fit in medio, aliquando in fine; in quibus et aliis plerisque locis nonnulla auferuntur Sanctorum miracula, quandoque operum merita, nonnumquam Sanctorum invocationes, ut videre est a secundo folio partis hyemalis usque ad secundum, et in plerisque aliis locis. Ad haec nonnulla expunguntur quae maxime facere videbantur ad Sacramentum Eucharisties, Confirmationem, ut perspicuum est ex historiis BB. Gregorii, Benedicti, Ambrosii, et Marias AEgyptiacae. Multa sunt et alia subtracta, quas ad veram Christi religionem plurimum conducebant, ut sunt jejunia, carnis maceratio, sanctorum Templorum fundationes et dotationes eorum. Haec patent in festis SS. Antonii, Ludovici, Genovefas, et aliorum multorum. Item si qui Sancti in Officiis suarum festivitatum habebant proprios hymnos, proprias antiphonas, aliave suffragia, illis plerumque resecatis, ad Commune recurrendum esse annotatur. Quod similiter nonnunquam fit in lectionibus. Id autem fieri deprehendere licet non tantum in aliis, verum etiam in eis festivitatibus, quas Aurelianensis ecclesias peculiares sunt. Quare timendum est, ne christianorum devotio erga Sanctos, quibus magis afficiebatur, quando peculiaria eorum merita et virtutes seu legebat, seu recenseri audiebat, tandem imminuatur, vel prorsus depereat, Quapropter tot et tantas mutationes, ac subtractiones factas sunt, et praesertim earum rerum, quae ad fidei et morum aedificationem et ad haeresium destructionem, hac nostra tempestate certo deploranda vigentium, conducebant. Videtur dicti Breviarii nova ista mutatio imprudens, temeraria, et scandalosa, neque carens suspicione favendi haereticis. Quod si sint aliqua vana et inutilia in veteri, ut dicunt novi concinnatores Breviarii, illa ostendant et proferant, et de his censebit Facultas.
Datum in nostra Congregatione generali per juramentum celebrata apud sanctum Mathurinum, prima die mensis Martii, 1548. (D'Argentré, ibidem, pag. 160.)
NOTE E
Die Mercurii, II mensis Maii, 1583.
Cum ob raritatem exemplarium breviarii et missalis Parisiensis, antea saepius extitisset tractatum de utroque novas impressioni committendo,
492
in necessitate ecclesiarum diœcesis Parisiensis magis urgente a biennio, ex parte reverendi domini episcopi Parisiensis in hoc Capitulo relata : nonnulli viri scientia ac pietate eminentissimi rite delecti essent, qui restitutioni et reformationi in hoc non immerito desiderata providerent : cui rei tanta fuerit per ipsos adhibita diligentia, ut prior pars Breviarii ferme absoluta sit, ulteriusque reliqua progressa fuisset, nisi opus remo-ratum esset, a pluribusque optatus usus Romanus ex sacrosancti concilii Tridentini decreto restitutus, cum certis aliis causis accedentibus. Quibus omnibus per dictum reverendum dominum Parisiensem episcopum pro suas diligentias pastoralis provida, et sapienti functione in hoc Capitulo propositis, ipsorumque Dominorum Decani et Capituli consilio super hoc exquisito : certa tandem die specialis convocationis ob id de more indicta; in primis attenta antiquitate breviarii et missalis Parisiensis ex decretali novissimi usus Romani permissa, deinde caeremoniis ac ritu, in quibus ecclesia Parisiensi prae cœteris Galliae, atque adeo totius fere orbis christiani ecclesiis hune usque claruit, et ab omnibus videntibus et audientibus in summa admiratione, non sine gloria Dei habetur, multis denique aliis considerationibus ; ex parte dominorum decani et Capituli deputati essent ex ipsis, qui deliberatio-nem referrent ad dictum reverendum dominum, ipsumque rogarent veterem usum istis de causis in sua ecclesia continuari. In cujus absentia, hujusmodi deliberatione domino generali vicario ipsius communicata, ac perpensis omnibus aliis quas in hac parte perpendanda et consideranda erant : ex parte dominorum decani et Capituli existimatum est breviarium et missale Parisiense convenientius retineri in ipsa ecclesia Parisiensi, ac typis demandari, utroque prius rite purgato ac restituto per dominos ad hoc jam deputatos, ipsosque ut id maturius et absque ullo obstaculo fiât, cum omni honesta instantia rogari a dominis cantore, et LePrévost, delegatis, restitutionem per illos nuper incœptam ab omnibus magnopere laudandam ad similem exitum etiam atque etiam desideratum perducere. (Preuves des Libertés de l’Eglise gallicane, tom. II, p. 1140.)
NOTE F
Deus optimus maximus semper gavisus et usus est varietate, ut patet in ipsa creatione in qua diversitate delectatus est. Hic enim ejus potens et sapiens providentia patet ex concentu et harmonia rerum diversarum atque contrariarum.
Hoc pugnat cum ratione et cum fide per charitatem operante. Nam ratio inferior debet consentire cum ratione aeterna, quas diversitatem in conditione universi posuit a principio, ut sit concordia discors : ut etiam magis excitemur ad virtutem, cum ejus plura exempla proponuntur : ut Deus magis laudetur in multitudine et varietate mirabilium ipsius. Hoc minueret Dei optimi max. gloriam, Sanctorum cultum, et christianorum aedificationem exemplariam.
Hoc valde minuit episcoporum et diœceseon auctoritatem.
493
Qui hoc promovent non sunt viri simplices, et devoti, seu spiritales, sed astuti, politici, qui ex re qualibet, quolibet modo rem suam mundanam conantur facere. Astitit Regina a dextris sponsi circumamicta varietate.
Ut omnis novitas est suspecta, ita talis mutatio magna non potest esse sine detrimento magno.
Hoc foveret cantorum et Ecclesia; servitorum inobedientiam atque dissolutionem, quum omnium Ecclesiarum unum esset et idem Officium.
Quot sumptus necessarii essent ? Rustici non possent juvare suos curatos in Officio agendo : hoc autem maxime est necessarium in pagis.
Spiritus Sanctus fecit loqui magnalia Dei omnibus linguis (Act. 11). Quod est argumentum diversitatis in Officio in Ecclesia, ut in universo et in membris corporis humani cernitur.
Nobis sapientia, prudentia, virtute, et donis Sancti Spiritus excellentiores fuerunt antiqui sancti Patres, qui justis de causis singulis diœcesibus singula concesserunt et ordinaverunt breviaria. Miretur ergo Gallia suum Marcellum, dum miratur suum Sylvestrum Roma.
Talis immutatio haereticos juvaret atque delectaret, quasi in errore aut inscitia fuissent Patres catholici in re tanta. Hoc esset scandalum piis catholicis qui hoc pacto possent dubitare de ipsa fide et religione, cujus consuetam professionem ita immutatam cernerent. Quid hoc affert utilitatis ?
Reliqui episcopi habent potestatem politiae et ordinationis in suis diœcesibus, ut Romanus in sua : hoc autem bona ex parte convelleretur.
Ad quid amplexaretur breviarium Romanum, quod a paucis annis ter immutatum et derelictum vidimus? Succedente alio papa, novum erit forsan breviarium expectandum.
Hoc est contra libertatem ecclesiae Gallicanae, quae si Romanae in hac professione generali et maxima se submittat, quid restat nisi quod etiam ex consequenti saepe submittet in reliqua omni politia? Nam accessorium sequitur principale.
Semper unaquaeque ecclesia et provincia gavisa est suis ritibus, juxta illud :
Si fueris Romœ, Romano vivito more;
Si fueris alibi, vivito sicut ibi.
Ecclesiae pagorum saspe non sequuntur ordinationem suas cathedralis, et cathedrales sequerentur Breviarium Romanas ecclesiae.
Avari et semper ambitiosi Romani sic rem suam facere provident ex impressione, sicut videmus jam factum ex privilegiis multis ad hanc rem spectantibus.
Corrigantur, et tamen valde prudenter, et non curiose aut scrupulose
494
nimis, si quae indigent correctione in breviariis diœceseon, non autem deserantur.
Hinc praedicatores et curati non tam facile populum docerent, ignorantes Legendas multorum Sanctorum particularium, particularibus locis magis celebrium et cognitorum.
Ubi Deus Opt. Max. dedit Sanctos, ibi quoque vult per illos invocari a fidelibus populis : sicut voluit rogare a filiis Israël per patres illorum Abraham, Isaac et Jacob. Retineantur ergo breviaria singularum diœceseon.
Si abjiceretur cultus particularium Sanctorum, qui sunt in tanto et prope infinito numero, non ita juvaretur per illos Ecclesia. Nam rogati et laudati rogant atque juvant : ideo ordinavit Ecclesia per Spiritum Sanctum illos in locis suis particularibus celebrari.
Quum adhuc Ecclesia nascens et spiritus doctrinae fervens in unum congregabatur, unusquisque suam particularem devotionem afferebat (I Cor. 14) ; quanto magis ergo ipsis per universum orbem dispersis, unaquaeque parochia, vel saltem dicecesis, suam et devotionem et precandi formam retinebat, semper tamen ordinate ? Hic terra diversorum fructuum arbores et semina nutrit.
Non major est ratio quod omnes sacerdotes ubique dicant unum breviarium, quam quod omnes laïci unam tantum orationem Deo Opt. Max. offerant.
Deus Opt. Max. qui decimis et primitiis vult recognosci, non magis vult talia sibi orferri ex iis fquas nascuntur in singulis provinciis (non enim omnis omnia fert tellus), quam desiderat coli et laudari ex mirabilibus quae contulit et operatus est per singulos et particulares Sanctos singularum et particularium provinciarum.
Quid inde provenit, nisi Romana;, non dico religionis, sed superbiae et ambitionis auctio ? Non cedat crista Gallica Romano supercilio, non enim hic de religione, sed de superbia astuta agitur. Ubi enim minus quam Romae conciliorum œcumenicorum decreta observantur? An non est hoc in Gleris dominari magis, quam Ecclesiam aedificare ? Dixit Antiquitas quod major est Orbis Urbe : hic vero Urbs Orbem tentat complecti et sibi subjicere.
Hic latet anguis in herba hoc suspecto maxime, astuto et malo tempore. Videntur ergo qui mutant tempora et leges (Daniel, VIII). Monet Christus (Matt. XXIV) eum solum qui usque ad finem perseveraverit salvum fore. Perseverantia autem non est obstinatio novitatis prophanae, sed antiquitatis religiosa continuatio.
Non propter vitandos sumptus temporales, admittatur ignominiosa et detrimentosa plaga spiritualis.
In Ecclesia triumphante in cœlo (ad cujus exemplar et similitudinem in terra cuncta debent fieri), ut cordium, ordinum et graduum variae, ita et diversae sunt laudum et coronarum formas.
Non putamus abesse ab impietate, illorum memoriam in terris sepelire,
496
quorum nomina scripta sunt in libro vitae et in cœlis gloriosa. Hoc autem fieret, si particularium diœceseon particularia breviaria tollerentur. Non enim satis est eos in scriptis retineri, nisi et honorifice in ecclesiis recitentur.
Hoc non vult Concilium, nec intendit Papa, sed Papae adulatores suis propriis utilitatibus, cum religionis amplitudinis detrimento, inservientes.
Si recipiatur Romanum breviarium, aut bona pars ejus amittetur, aut infinitae devotionum particularium ad celebritatem singulorum Sanctorum in illo Breviario omissorum : deserentur fundatores, et Officia in quibus obligantur, cum summa injustitia, ecclesiae particulares. Monachi suum retineant breviarium : et suo utantur cum decoro hierarchici pastores.
Qui hoc persequuntur , alii sumptum timent , alii adulantur et lucrum sperant, alii vero occulte et astute cultum et splendorem catholicas professionis imminuere, et Ecclesiam catholicam turbare intendunt.
Hoc propositum convellit, non sine magno religionis detrimento, consuetudines et traditiones ecclesiasticas, quod non potest fieri sine catholicorum scandalo, atque haereticorum elatione, qui gloriabuntur nostram talem immutationem esse argumentum praecedentis erroris atque inscitias in religionis catholicas professione, idem concludendo de ejus persuasione et doctrina : talis ergo immutatio hoc maxime fieret tempore imprudenter, atque periculosissime.