Mariale (Opera Omnia vol. I) (page 4)

Sed quale quan- tumque donum est gratia? Ingens thesaurus, quo quis potest emerce regnum coelorum: Gratia... Dei, vita aeterna; *? dos est animae digna, qua ?" Christum accipiat in sponsum Regem gloriae; summa dignitas est, qua homo constituitur filius et heres Dei, frater et coheres Chrisli." Quis audivit unquam tale, et quis vidil huic simile, ™® ul homo, humili loco natus, adoptelur a summo principe in filium ct instituatur heres?

IV. Tandem gralia est supernaturalis quaedam imago et simi- litudo Dei; " quaedam participatio divinae naturae, ul Petrus ait. Sic Maria gratia plena, quia Deo simillima, Dei imago pulcher- rima. Deus est summa innocenlia: Deus fidelis, in quo non est ini- quitas; ** ita Maria innocenlissima, absque ullo prorsus peccato, vel actuali vel originali. Deus summa sanctilas: Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Deus; ** Maria sancta et corpore et spiritu, semper cogitans quae Domini sunt, quomodo placerct Deo. ** Deus summa perfectio, thesaurus omnium perfectionum; Maria gratia plena, thesaurus omnium virtutum, donorum Spiritus Sancti ac evangelicarum bea- litudinum. Deus est summe perfeclus, ita ut quidquid est in Deo, sil summe perfectum: perfecta potentia, perfecta sapientia, perfecta bonitas; Maria perfecte gratia plena, in ea omnis virtus perfectis- 16) Ps 18, 6. 16a) Ct 4, 7. 17) Ps 83, 12. 18) Tac 1. 17. 19) 2 Petr 1, 4. Vulg. loc.: Dona, habet: Promissa. 20) Rom 6, 23. 20a) Ms.: Quo. 21) Cf. Rom 8, 17. 22) Is 66, 8. 23) Cf. Cyrillum Alex. Thes. Ass. 32. (P. G. 75, 330-331). 24) Dt 32, 4. Vulg. loc.: In quo non est ete., habet: Absque ulla iniquitate. 25) Is 6, 3. 200g GI EI Gor 7, M.

es er = SERMO SEXTUS 107 sima: perfecta fides, perfecta spes, perfecta caritas: Una est perfecta mea.” Deus est undequaque lotus perfectus: in intellectu, in vo- luntate, in substantia, in natura; Maria gralia plena ex omni parte: in anima, in corporc ct spiritu. Deus perfectus in omnibus actibus suis: Dei perfecta sunt opera; ** Fidelis..., iuslus Dominus in omnibus viis suis; * Maria gralia plena in omnibus actibus suis, semper.

In Deo est summa auctoritas, potentia ad bene puniendum, bonitas, liberalitas; tam bonus est quam potens, tam liberalis quam dives, sicut coelestia, sicut sol; ita Maria gratia plena, Deo simillima. 27) Ct 6. 8. ee DE 32 og 29) Ps 144, 13-17. 30) Qui sol. ut Auctor alio in sermone dicit, quidquid lucis habet, totum in mundi beneficium effundit. Annuncintio festum Dei, Angelorum et hominum.

Deus agii cum Maria sicut rex cun magna mulierc principe.

Simile.

SERMO SEPTIMUS DE CAUSIS MATRIMONII VIRGINIS DEIPARAE I. Celebramus hodie festivissimum diem, quod festum simul et Dei et Angelorum el hominum est in Ecclesia tum lriumphante in coelis, tum militante in lerra. Hine in hodierno Evangelio mentio fil Dei, Angeli et hominis: Missus est Angelus... a Deo ad virginem desponsatam viro:' nam mysterium Inearnalionis celebralum esl ad gloriam Dei, in salutem hominum, ad reparandas angelicas ruinas. Il. Missus es! Angelus Gabriel a Deo. Ostendilur quanto honore digna sit Virgo Sanclissima, quanlo honore cam dignatus sil Deus infinitae maiestatis; nam captus eius pulcritudinis et gratiae, requisi- vit eam in matrimonium per honeslissimum legatum et internuntium, per Gabrielem Archangelum, summum Angelorum principem, qui in coelesti curia inter summos principes primus est apud Deum. Sic tractari voluit hodie Dominus malrimonium hoc, sicut tractari solent matrimonia principum. Cum rex ducturus uxorem est, el nobilis- simam atque pulcherrimam requirit principem mulierem; miltil legatum nobilissimum ad requirendam cam: sic: Missus est Angelus. etc. Ave gralia plena, Dominus tecum.” Cum tabernaculum Moysi Deo dedicatum fuit,? similiterque lemplum Salomonis," descendit maieslas Domini, et gloria Domini replevit templum Domini. Virgo 1) Le 1, 28. 2) Ibid. 1, 28. 3) Cf. Ex 40. 32. 4) Cf. 2 Pur 7, 1. SERMO SEPTIMUS 109 Sanctissima tabernaculum est el lemplum Domini: Sanctificavil la- bernaculum suum Allissinus.^ Hodie singulariler seipsam Deo de- dicavit: Ecce «ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum iuum; * sic divina gloria repletum est hoc tabernaculum Dei: Spiritus San- clus superveniel in le, el virlus Allissimi obumbrabil libi.* III.

Ave, gratia plena, Dominus lecum. Causae matrimonii huius inter Deum et Virginem reiiciuntur in Dei carilatem et Virginis di- vinam pulcritudinem: Gratia plena... inpenisli graliam apud Deum. * Hine Spiritui Sancto tribuitur: Spiritus Sanclus superveniet in le, el virlus Allissimi obumbrabil tibi. Praecipue lamen divinus amor coniugii causa fuit, nam Deus ex amore Virginem requisivil in spon- sam ac desponsavil: nam amor causa coniugii est: Propler hoc re- linquet homo patrem suum el matrem, el adhaerebil uxori suae.” Sed tamen conclusum est divinum hoc matrimonium ad concilian- dam pacem inter Deum ct mundum; sic enim lieri consuevit ut, cum duo regna allernis odiis invicem dissident, contraclis matri- montis hinc inde inter principes, concilientur.

Captus est Deus amore Virginis, eamque in Sponsam suam veramque Filii sui Malrem cl Genitricem elegit, non quia potens, nobilis, dives, pulcra ct formosa corpore, sed quia sancla corpore el spiritu: Ave, gralia plena, Dominus lecum, benedicta lu in mu- lieribus, mulierum omnium optima alque sanclissima. Laudantur in [;vangelio virgines prudentes; " ipsa prudentissima extitit: Quo- modo fiel islud quoniam virum non cognosco? '" Tune prudenter cognita Dei voluntate, ait: Ecce ancilla Domini, fial mihi secundum verbum (uum. O fiat, o fial! Quanti momenti est hoc Virginis fiat! Nam ad hoc Verbum caro factum est. Missus est Angelus sicut David nuncium misil ad prudentissimam Abigail, requirens eam in uxorem; illa autem, prudentissime re perspecla, humililer acecptavit; ita hodie Virgo: Fial mihi, cic. David caplus est amore Abigail ratione vir- lulis, quia mulier eral sapiens et prudens valde, prudentiae enim non puleriludinis [rationc] laudata esl in Divinis Litleris; * ila plane Deus Virginem elegil in Sponsam propler ipsius divinam san- clilalem, Deus enim sanctilatis et virlutis amantissimus esl. 3) Ps 45, 3. ü) Lc 1, 38. 7) lbid. CAE dis BU % Gn 3, 24; Eph 3, 31. 10) Cf. Mt 25. 1 sqq. ed een Oa s 12) €f. 1 Rg 28, 39. sqq.

Causae matri- monii huius caritas Dei, et. pulcritudco Mariae virtutibus ornatissimae. Simile. gelicae gra- est Sponsa cum Deo ct la cum aman- habuit Esther de quo optime NW SERMO OCTAVUS DE NOBILISSIMO VIRGINIS DEIPARAE. MATRIMONIO Missus est Angelus Gabriel... in civitatem Galilaea y quae vocatur Nazareth, ad Virginem. 1 w maximae exultationis ct laetiliae, quia dies adventus Dei in mun- dum; Exulla satis, filia Sion, iubila, filia lerusalem: Ecce rex tuus penil libi iustus el salvalor.* Castra Hebraeorum pugnantium contra Philisthaeos magna laelitia et gaudio exsultarunt propter adventum arcae Domini: Philisthaei vero, nimio timore ac terrore concussi, ingemuerunt, dicentes: Venit Deus in casira.., vae nobis.” Formi- dabilis est hic dies daemonibus contra quos nobis est bellum, ut Paulus ait: Non esl nobis colluctatio adversus carnem et sangui- nem, sed «adversus principes el poleslales, adversus mundi rectores lenebrarum harum, conlra sptritualia nequiliae in coelestibus." Christus autem Dominus exercituum, Deus omnipotens, venit in fa- vorem noslrum contra daemones, contra principes et potestates tenebrarum. De Abraham patriarcha inquit Dominus quod evultavit ut vi- derel diem hunc, vidit el gavisus est:* risit in corde suo, cum ei Dominus nativitatem filii divinumque semen promisit. Dies lactis- simus est cunctis Christifidelibus, quoniam dies est regalium nuptia- rum. Magno gaudio e! laetitia, maxima exultatione affecti fuerunt 1) Le 1, 26. 2) Zach 9, 9. 3) 1 Rg 4. 7-8. 4) Eph 6, 12. 3) Io 8, 56. laetandum . quia Dominus venit in mundum. Simile. Laetandum etiam quia matrimonium inter Deum et Virginem J celebratum est quintuplici ratione nobilissimum. Matrimonium hoc nobilissi- mum u paranymphuo summo Ar- changelorum. Matrimonium hoc nohilissi- mum a Spon- so: Deo, rege. omnipolente. 112 SUPER: MISSUS EST Iudaei omnes, cum noverunt nuptias celebralas factasque inter ma- gnum regem potentissimumque imperatorem Assuerum ct Esther iudaeam, scientes matrimonium illud extitisse in causa universalis salulis totius gentis Iudacorum; nisi enim matrimonium illud inler- cessisset, in crudeli perseculione impii Aman omnes Iudaei penitus periissent.

Propterea, cum matrimonium illud Iudaeis innotuil: Noua lux oriri visa est, gaudium, honor et iripudium,* idest, maxima et ineffabilis exultatio. Hodie autem factae sunt nupliae, contractum consummalumque malrimonium inter Deum, liegem regum sum- mumque Imperatorem, el Virginem Beatissimam, mulierem nostri generis, quae caro noslra el sanguis nosler extitit.

Ostenditur autem nobilissimum malrimonium: a sponso, a sponsa, a paranvmpho el pronubo, ac landem a matrimonii fructu.” Missus est Gabriel Angelus: hic para- nymphus el auspex; «a Deo: hic sponsus; ad Virginem: haec sponsa: ecce concipies in ulero ef paries filium:* hic fructus matrimonii huius. II. Declaratur nobililas paranymphi et genialis inlernuncii, quo- niam Angelus est, nec de minoribus Angelis, non de inlimo ordine aul hierarchia, sed Angelus immedialus Deo, nam missus est immediate a Deo; de suprema igitur hierarchia, de supremo ordine, supremus in ordine hierarchico. Hine de seipso ad Zachariam patrem [Ioannis ail: Ego sum Gabriel Angelus, qui asto ante Do- minum. * Singulariter loquitur tanquam principalis inler assistentes. Hine Gabriel appellatur fortis Deus, sive vir Deus, homo Deus, ipso suo nomine designans summum omnium divinae Incarnationis my- sterium. Ipse, lanquam singularis et intimus Dei a scecrelis consiliis. revelavil Danieli mysterium septuaginta hebdomadarum, «quibus praefinitum ac determinatum erat tempus adventus Domini Salva- loris in mundum." Hic igitur harum nuptiarum divinique huius matrimonii coclestis est hymenacus.

IIl. Missus est autem a Deo, sicut Eliezer, praepositus tolius domus patriarchae Abraham, missus ab co fuit ad quacrendam Isaaco uxorem. ©? Missus es! Gabriel Angelus a Deo. Hic est sponsus G) Est 8, I6. 7) Auctor in divisione huius sermonis membrum extremum. idest, a loco et tempore, hic omittit. Evidenter sermonem subcessivis horis texuit. SIEECOT 31: Cy 3p ta the 10) Dn 9. 20 sqq. 11) Gn 24, 1 sqq. NL od B SERMO OCTAVUS 113 nobilissimus, qui Deus altissimus appellatur: Filius Allissími voca- bilur...

virlus Allissimi obumbrabil libi. " Sponsus, Rex regum est, Dator regnorum, sicul apud Danielem legimus: Ipse mulat tempora el aelales, transfert regna alque conslituil. © Wine ait: Dabit illi Dominus Deus sedem David palris eius, el regnabil in domo lacob in aelernum, el regni eius non eril finis. * Sponsus omnipotens: Quia, inquit, non erit impossibile apud Deum omne verbum. Omnia quaecumque voluit Dominus fecil in coelo et in lerra. Ipse dixil et facta sunt... mandavil et creata sunt... Verbo Domini coeli firmati sunl, el spirilu oris eius omnis virlus eorum." O infinilam Sponsi nobililatem!

IV. Nee minus nobile malrimonium a fructu. Nam uit:

Ecce concipies in ulero el paries filium, el vocabis nomen eius Iesum. Hic eril magnus, et Filius Allissimi pvocabilur.., et regnabit... in aeternum... el quod nascetur ex le Sanctum vocabitur Filius Dei. '* De quo item Isaias: Vocabitur nomen eius Emmanuel. El vocabilur nomen eius Admirabilis, Consiliarius, Deus, Fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis. " Et Ieremias: Hoe est nomen quod vocabunt eum: Dominus iuslus nosler." Fructus huius matri- monii Christus est, verus Deus omnipotens et verus homo, natura, gralia ct gloria perfectissimus. omni plenitudine Divinilatis beatis- simus: Verbum caro faclum est... plenum graliae el verilalis; el vidimus gloriam eius, ctc.?' V. A sponsa eliam nobilissimum matrimonium est: Missus est Gabriel Angelus... ad Virginem. Sponsa haec nobilissima, quia de slirpe et progenie serenissimi ac sanclissimi regis David; honeslis- sima ac pudicissima, quia virgo mente cl corpore; ditissima pro dote, quia: Benedicla tu inter mulieres: Mullae filiae congrega- verunl sibi divilias, lu supergressa es universas. * Sponsa puleher- rima: Ave, gralia plena:* Sponsa gralissima, acceptissima, delica- lissima: Dominus lecum... invenisti gratiam apud Deum; prudentis- sima: Cogilabat qualis essel ista salutatio: modeslissima: Ecce an- cilla Domini, fial mihi secundum verbum luum.^ Haec aulem sunl 12) Le 1, 32.

33. 13) Dn 2, ?1. 14) Le 1, 32-33. 15) lbid. t, a7.

16) Ps 134, 6 et alib. 17) Ps 32, 9. 6. 18) Le 1, 31-3? 18a) Is 7. 14. 19) Ibid. 9, 6. 20) Jer 33, 16. 21, Io 1. 2ta) Le d. 42.

22) Prv 31, 29. 23) Le 1. 28. 24) Ibid. 1, 29. 38.

Matrimonium hoc nobilissi- mum a fructu, Christo:

natura, gratia, gloria perfectissimo.

Matrimon hoc nobili mum a Spons:

numeris omni- bus absoluta.

Matrimonium hoc nobilissi- mum a tempo- re et loco.

Tempus.

Locus.

114 SUPER: MISSUS EST quae vel maxime in sponsa desiderantur: honestas, nobilitas, pulcri- tudo, gratia, dos, prudenlia et modestia. Quod si his addatur fecun- ditas et singularis erga virum amor, explel omnes numeros. Talis fuit Bealissima Virgo erga Deum; sponsa igilur numeris omnibus absoluta; hinc ait: Una est columba mea, una est perfecta. mea. ™ Perfectum dicitur cui nihil deest; ideo: Viderunt eam filiae, contemplatae sunt, miratae sunt, ef beatam dixerunt; reginae el con- cubinae... laudaverunt eam: Quae est isla quae progreditur quasi aurora consurgens, pulcra ul luna, electa ul sol? ** Hine quanti fecerit Deus Virginem hanc, ex eo palet quod non solum elegil eam in Sponsam, nec tantum ad exquirendum ab ca consensum, ut legitimum esset divinum hoc matrimonium, Gabrielem Archangelum, summum Angelorum principem et hierarcham misil ad eam; verum ctiam misit Spiritum Sanctum, verum Deum: Spiritus Sanctus superveniet in le el virlus Allissimi obumbrabit libi: * misit etiam ad eam unicum el dilectissimum Filium suum, increatum Verbum, ul in ulero ipsius incarnaretur. Quare merilo dicere possumus: Sic Deus dilexit Mariam, ut Filium suum Unigenitum darcel. ?** VI. Honoratur ctiam divinum hoc matrimonium a lempore et loco; nam celebratum est in mense sexto a conceptione Ioannis, qui in autumno conceptus fuit; celebratum est laelissimo veris tem- pore, sole in arietem ingredienle, quando universa renovatur, revi- rescit ac reflorescit natura; tempore [quo] conditus fuil mundus, quo homo creatus, quo populus Dei egressus fuil de Acgypto, quo ingressus fuil in lerram promissionis, lempore paschali.

Ad celc- branda connubia expectantur Jaetissima tempora, ut ipsa eliam lae- titiam augeant: Cum venit plenitudo lemporis misil Deus Filium suum faclum ex muliere. *"

Deinde celebratum fuit hoc matrimonium in civitate Galilaeae, quae vocatur Nazareth. Quae quidem omnia non vacant mvstcriis, divinis plena sunt sacramentis. Non enim sine causa divinus Evan- gelista tam accurate hace scripsit: In mense... sexlo... missus esl Gabriel Angelus a Deo in civilatem Galilaeae, ad Virginem despon- satam viro, cui nomen... loseph. Mysteriis et sacramentis plena haec sunt.

25) Ct 6, 8. 26) Ibid. 6, 8-9. Vulg. loc.: Beatam, ete. habet: Beatissimam praedicaverunt. 27) Le 1, 33. 27a) Io 3, 16. 28) Gal 4, 4.

$09 peg ae ae yat ape ee eee SERMO OCTAVUS 115 In civitate celebratum est hoc mysterium, non in solitudine, quoniam propler nos hodic ct propler noslram salutem Unigenitus Filius Dei descendit de coelo, ut fieret concivis noster, homo factus si- milis nobis: Qui cum in forma Dei essel, non rapinam arbitralus est esse se aequalem Deo... semelipsum evinanivil formam servi acci- piens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo." In Galilaca vero, quae interpretatur circulus, sphera, rola, revolulio, quoniam vere hodie factus est circulus perfectus; Deus enim, auclor creationis, principium est, homo aulem finis. Cum lineae, quae in seipsam ducitur, coniungitur finis principio, tunc factus est circulus. Hodie coniunctus est homo Deo; imo hodie a Deo inventa faclaque est quadratura. circuli, mathemalicis nondum plene cognita. Deus nanque, ut Trimegistus ait, sphera est intellectualis, cuius centrum ubique, sed circumferentia nusquam; ^" homo autem quadrala figura esl, quaternario constat. Hodie per hypostalicam, ut aiunt, unionem et idiomalum communicalionem, homo factus est aequalis Deo, ct Deus homini.

Agit sol circulalionem in coelo: Exullavit... gigas ad currendam viam; a summo coelo egressio eius, el occursus eius usque ad sum- mum eius; ?' Oritur sol el occidit, el ad locum suum revertitur, ibi...

renascerns;?? ita Christus hodie exivit a Patre cl venit in mundum. Sed tamen: Jlerum relinquo. mundum el vado ad Patrem.* In Galilaea factus est homo, qui homo perfectus natura, gratia, gloria, deitate.

In Nazareth autem, unde dictus est Nazarenus: Hic esl Iesus prophela a Nazareth Galilaeae.** Iesus Nazarenus Rex ludae- orum."* El Christiani dicebantur Nazareni, secta Nazarenorum, sicut in Actis Apostolorum legimus. * De Chrislo vero specialiter Ma l- thaeus docet quod descendit in civitatem suam Nazareth, quia scriptum est in prophetis quod Nazaraeus vocabilur. ™ Nam Ioseph, dilectissimus filius patriarchae Iacob, singularis figura el imago Christi, Nazaraeus est appellatus.^" Similiter Samson in figuram Christi populi sui salvalor, diclus est Nazaraeus. ??

Eral autem sanctissima in Veteri Lege Nazaracorum religio. In- lerpretatur aulem Nazareth separatio, sanclitas, consecratio, corona. Nazaraei qui Domino consecrabantur, separabantur a com- 29) Phil 2, 6-7. 30) Cr. Pymand. cp. 2, el ep. 13 circa. flnem. 31) Ps 18. 6-7. 42) Eccle 1, 5. 33) Io 16, 28. at) Mt 21, 11. 35) Io 19, 19. 38) Aet 24, 5. 37) Mt 2, 33. 38) Gn 49, 26. 39) Ide 13, à. Quid Galilaea.

Quid Nazareth.

[T 116 SUPER: MISSUS EST muni usu vivendi, a vulgari hominum conversalione; " ad quod alludens, Paulus ait: Talis... decebal ul esset nobis Ponti[ex, sanctus, innocens, impollutus, segregatus a peccatoribus el excelsior coelis faclus; " sic Paulus aperui! mysterium hoc civitatis Na- zareth. Propterea vero celebratum est hoc mysterium in Galilaea el in Nazareth, quia ad hoc venit Christus in mundum, ut homines vere converteret ad Deum, ad suum utique principium, vereque sanctifi- caret, veros Nazaracos efficeret: Tradidit semetipsum pro nobis ul... mundaret sibi populum acceptabilem, sectatorem bonorum operum. '* Celebratum in civitate quia venil ul filios Dei, qui erant. dispersi, congregarel in unum, essetque sancta Ecclesia, vera lerusalem, quae aedificatur ul civilas, cuius participatio, societas, civium col- lectio, in idipsum, unita in pace et civica caritate.

'* Nec mysterio vacat quod Angelus... missus esl... ad Virginem desponsatam viro, cui nomen erat Ioseph, de domo David; sed ul malrimonium humanum imago esset divini, sicut Paulus dixit matrimonium Adami ct Evae symbolum extitisse matrimonii Christi et Ecclesiae: Sacramentum hoc magnum est... in Christo el... Ecclesia. ** 40) Cf. Nm 6, 1 sqq. 41) Hebr. 7, 26. Vulg. lov.: Ut esset nobis. babel: Ut nobis esset. n debe OB ER GER AR) i ibl REOS dv) TRS GSE 3. 45) Eph 5, 34. SERMO NONUS DE EXCELLENTI SUPER OMNIA VIRGINIS DEIPARAE MATRIMONIO Missus est Angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae cui nomen Nazareth. ad Virginem desponsatam, etc. !

I. Celebramus hodie divinum sponsalitium contractumque ma- trimonium, non quod Isaac, patriarcha sanctissimus, contraxit cum Rebecca, virgine pulcherrima atque sanctissima, Eliezer paranym- phum agente, nam ad hoc missus in Mesopolamiam fuit, ul ageret paranymphum quacreretque Isaac uxorem; ? nos celebramus hodie sponsalitium el matrimonium celebratum, mirabile dictu! inter vivum et verum «Deum Patrem omnipotentem, Creatorem coeli et terrae, visibilium omnium ct invisibilium »,? Deum infinitae maiestatis, ct Virginem supersanclissimam Mariam, omnium pulcherrimam et gra- tiosissimam, Gabriele Archangelo, principe Angelorum, internuncio ac paranyvinpho: Missus est Angelus Gabriel a Deo... ad Virginem desponsatam viro, cui nomen erat Ioseph. de domo David, el nomen Virginis Maria. Bone Deus! Qualis sponsus! Qualis paranymphus! Qualis sponsa! Quale matrimonium! Qualis huius matrimonii fructus! II. Nobile quidem fuit matrimonium celebratum in paradiso inter Adamum et Evam, mundi principes: Dominamini piscibus maris, * inter Abrahamum et Saram, inter Isaac et Rebeccam, inter Iacob et Rachelem, inter Joseph ct filiam Putipharis, inter Moysem 1) Lc 1, 26-27. 2 Cf. Gn 24. 10 sqq. 3) Ex Symbol. Nieaeno. 1) Gn I. 28. Celebratio mu- trimonii inter verum Dcum et Mariam.

Matrimonium ho« excedit omnia matri- monia ob sponsum.

Deum.

LIU Matrimonium hoc excedit omnia alia ob para- nymphum, summun Angelorum.

Matrimonium hoc excedit omnia alia ob sponsam, Mariam.

118 SUPER: MISSUS EST el Sephoram, iuter Booz et Ruth, David et Bethsabee, Salomonem el filiam regis Aegypti, Assuerum el Esther; haec nanque sunl cele- briora matrimonia, quae in Divinis Litteris legimus; sed hodiernum hoe matrimonium infinitis partibus dignilate ct nobilitate excedit omnia, sicul sol omnia astra. Deus nanque, cui hodie desponsalur Virgo Sanctissima, infinitis gradibus partibusque maior est Adamo, Abrahamo, Isaac, Iacob, Ioseph, Moyse, Booz, Davide, Salomone, Assuero, omnibus hominibus, omnibus Angelis, mundo universo, quoniam infinitae magnitudinis esl, infinilae potenliac, sapientiae, bonitatis, gloriae, maiestatis.

Hinc in hodierno Evangelio Sponsus Altissimus ap- pellatur: Filius Altissimi vocabilur.. virlus Altissimi obumbrabil libi. * iuxta illud: Quoniam (u Dominus Allissimus super omnem lerram, nimis exaltalus es super omnes deos:° Altissimus sedens super solium excelsum et elevatum apud [saiam;/^ quem in capite scalae coelestis vidit Iacob; * cui ministrabant omnes Angeli, el assislebant apud Danielem. * Nec lantum Altissimus, sed eliam Dominus Deus: Dabit illi Dominus Deus sedem David patris eius.” Dominus Deus, Dominus absolute, quoniam universorum est Dominus: Tui sunt coeli et tua est lerra; " Dominus: Rea regum et Dominus dominantium. Tandem omnipotens: Non eril impossibile apud Deum omne verbum:"* omnia ci possibilia sunt. III. Sed qualis paranymphus? Missus est Angelus Gabriel. Angelus nobilissimus, Dei nunlius et legalus, qui Zachariae dixil: Ego sum Gabriel qui aslo ante Deum: " qui Danieli revelavit prae- fixum tempus adventus Messiac, lransaclis sepluaginta hebdoma- dibus; * nobilissimus Angelorum, qui fortis Deus, sive vir Deus interpretatur; paranymphus mittilur optimus, sapientissimus, ele- ganlissimus, fidelissimus, princeps Angelorum, unicus Dei veluti cubicularius, secretarius, magister cubiculi: Qui aslo ante Dominum. IV. Sed qualis sponsa? Ave gralia plena. Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus...

'* invenisli graliam apud © Dominum.

5) Le 1, 32-33. 6) Ps 96. 9. gn Coro oS 8) Cf. Gn 28. 12 sqq. 9) Cf. 7, 10. 10) Lc 1, 32. 1i) Ps 88. 12. 12) Ape 19, 16. 13) Le 1, 37. 14) Lc 1, 19. 15) Cf. Dn 9. 24 sqq. I60j Lc. 98. 17) Ibid. 1, 30. SERMO NONUS 119 Missus esl ad Virginem nazarenam: El nomen Virginis Maria: haec Eva innocens, Sara laudatissima, Rebecca pulcherrima, Rachel gra- tiosissima, Sponsa in Canticts '* ad miraculum laudatissima, celebra- tissima, decantatissima. Missus est ad Virginem sanctam corpore et spiritu, qualis eral Eva in paradiso, cum Dei manu formala fuit; ad Virginem mirabilem, desponsalam viro, sicut Eva Adamo, quae quandiu in paradiso permansil, uxor fuil et virgo; ad Virginem nazarenam, separatam a mundo mente el spiritu; hinc domi sola reperitur: Ingressus Angelus ad eam. Virgo erat pudicissima, puri- latis el sanclitatis amantissima. Ave: pax libi; gratia plena: Virgo in oculis Dci pulcherrima, quae invenisti graliam «pud. Dominum, sicut Noe vir iuslus alque perfectus, sicut Movses vir sanctissimus: Virgo gratiosissima, virtulibus et gratiis abunde instructissima et ornatissima. Dominus lecum: te Dcus super omnia diligit, concu- piscit Rex speciem tuam, qui est Domiuus Deus tuus: ° Diligit Do- minus porlas Sion super omnia labernacula Iacob.*" Benedicta tu inler mulieres: ?' quae super omnes mulieres placuisli Deo, super omnes mulieres gratia et virtulibus donisque coclestibus a Deo cu- mulala, sicut sol super omnes stellas. Dominus lecum: te eligit in sponsam super omnes alias mulieres, quoniam super omnes alias gratiam apud Dcum invenisti. Sic excellentissima est sponsa, cum qua contractum es! hodiernum matrimonium.

V. Sedet fructus huius matrimonii divinissimus praedicitur: Benedicta tu inter mulieres et benediclus fructus ventris tut... ecce concipies in ulero, el paries filium, et vocabis nomen eius lesum, hic erit, ** elc. Praedicitur Christi nalivilas, sicut nalivitas Isaac, ? Sam- sonis, ?^' Salomonis,” et Cyri apud Isaiam," quoniam ipse so- luturus erat babvlonicam caplivitatem; sicut Samson nasci prac- dictus fuil, ul populum liberaret de manu Philisthinorum, qui po- pulum gravissime vexabant et crudelissima lyrannide premebant et opprimebant.

Fructus divini huius matrimonii excellentiam expressit Isaias, dicens: Ecce Virgo concipiel et pariet filium, et vocabitur nomen eius Emmanuel. Et iterum: Vocabitur nomen eius Admira- bilis, Consiliarius, Deus, Fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis. ** Quis unquam talem vidit partum? Talem filium? Sed: Sic Deus di- 18) Cf. praesertim cpp. 4. 6. 7. 19) Alludit ad Ps 44, 12. 20) Ps 846. 2. 21) Le 1. 42. 22) Lc 1, 425 31-32. 33) Cf. 6n 17, 19. 24) Cf, Ide 13, 3-5. BauCIM2uHpgo7, 12. 26) Cf. Is 44, 28. 27) 7. 14; 9. 0-7.

Matrimonium hoz excedit omnia alia ob fructum: jira Dei placata, misericordia aediflcata, paradisus voluptatis Dci creatus, Filius Dci conceptus.

Ira Dei placata.

Misericordia acdificala.

120 SUPER: MISSUS EST lexil mundum, ut Filium suum Unigenitum darel.™ O infinitam Dei misericordiam et caritatem!

Proponitur in hodierno Evangelio salutis nostrae exordium, simile ulique primis ordimenlis perditionis humani generis. À mu- licre incoepit perditio, a muliere salus; per angelum malum perdilio, per Angelum bonum salus. Sicut autem Angelus hic missus fuil a Deo, ita existimo serpentem illum, qui tentavit hominem, missum a satana, daemonum principe supremo, fuissc. Accensa tunc fuit ira Dei in humanum genus, hodie placata est: Beredixisti, Domine, ter- ram tuam, averlisti caplivitalem Iacob; remisisli iniquitatem plebis luae, operuisli omnia peccala eorum; miligasti omnem iram luam, avertisti ab ira indignalionis luae. Hodie divina misericordia ct iusti- tia veluti conciliatae sunt. Iustitia nanque humani generis damna- lionem requirebat in poenam peccati, ul executioni darclur sententia contra hominem lata: Morte morieris: *" misericordia aulem, tanquam maler dulcissima, salutem hominis expetebat. A divina aulem Sa- pientia hodie concilialae sunl: Misericordia et veritas obviaverunt sibi, iustitia et pax osculatae sunt. Veritas de lerra orla est, et tustitia de coelo prospexit; etenim Dominus dabil benignitatem, el lerra nostra dabil fructum suum.^' Decretum, inquil, fuil a divina Sa- pienlia ul Deus fieret homo, qui tum divinac iustiliae pro peccato salisfacerel, tum divinae misericordiac pro salute generis humani.

Veritas, quae Deus ipse esl, unicus Filius Dei, de terra virgine orla est, coelesti tamen praedilus iuslilia et sanctitate; quoniam naluram quidem assumpsil humanam; Formam servi «accipiens, in similitu- dinem hominum factus, et habitu inventus ut homo: sed culpa el peccati maculam non accepit. Hinc: Secundus homo de coelo coe- lestis. ?? Quod ev le nascetur. Sanctum. vocabitur. Filius Dei. ™ Nec tantum hodiernum mysterium manifestat Deum nobis pla- calum, sed infinilam eius erga humanum genus miscricordiam: Misericordias Domini in aeternum, leholum. mundo cantabo. ** Can- Labo, inquil, misericordias Domini maximas exhibilas mundo: Ge- neralioni el generationi annuntiabo eliam veritatem luam in persol- vendis promissis. Quoniam divisli: Misericordia aedificabilur, hebr. mundus misericordia aedificabitur in ipsis coelis, verilalem sive fidem tuam firmasti. Mundus, inquit, misericordia aedificatus fuit: 281 lo 3, 16. 29) Ps 84, 2-1. 3) Gn 2. 57. 31) Ps 84, 11-13. mo 32) Phil 2, 7. 33) 1 Cor 15; 4 Wi iket, 35. 45) Ps 88, 2. Sequitur vr. 3. SERMO NONUS 121 Qui fecit coelos in inlelleclu, quoniam in aelernum misericordia eius; qui fundavil lerram super aquas, quoniam in aeternum mi- sericordia eius; qui fecil luminaria magna, quoniam in aeternum misericordia,” sive mundo, idest, humano generi, misericordia eius, bonitas, pietas, carilas eius. Sic ail quoniam misericordia mundus aedificabitur, reparabitur a ruina. In ipsis coelis firmasti veritatem fuam, ul promissiones luas impleres: Disposui lestamentum electis meis, iuravi David servo meo, * ecce promissiones, usque in aeternum praeparabo semen luum: Christum, semen, filium Abraham et David; el aedificabo in generalionem el generationem sedem luam: solium regni. Et iterum: Ponam in saeculum saeculi semen eius, el thronum eius sicul dies coeli; ac lerlio: Semel iuravi in sanclo meo, per sanctitatem mcam, si David mentiar, semen eius in aeternum ma- nebil, et thronus eius sicul sol in conspeclu meo el sicut luna perfecta in aelernum el teslis in coelo fidelis.

Sic hodie Angelus: Hic eril magnus el Filius Allissimi vocabitur, et dabit illi Dominus Deus sedem David, palris eius, el regnabil in domo Iacob in aelernum, et regni eius non eril finis. ^ Quod autem hic Angelus Deum altissimum appellat, unicum Dominum ct omnipotenlem, in psalmo declaratur et exponitur. Alti- ludo quidem: Quoniam quis in nubibus aequabilur Domino? Similis eril Deo in filiis Dei? Idest, principibus ct Angelis. Deus qui glori- ficatur in concilio sanctorum, magnus el terribilis super omnes qui in circuitu eius sunt. ?? Potentia: Domine Deus virtutum, idest, exer- ciluum, omnipotens, quis similis lui? Polens es, Domine, et veritas... in circuilu (uo. " Dominus: Tu dominaris polestali maris, motum autem fluctuum eius tu miligas. Tui sunt coeli, et tua est terra; orbem terrarum ef pleniludinem eius tu fundasti, aquilonem el mare tu creasti. "' Hacc aulem dicil ad declarandum quod Deus po- tens ad omnia servanda promissa, et manifeslandam bonitatem Dei, qua praestare vull quaecumque Patriarchis unquam promisil, et quaccumque eius nomine Prophetae mundo promisere. Fidelissimus Deus est ac veracissimus in promissionibus suis. Promiseral mundo Messiam, unicum Filium suum se missurum humani generis redem- ptorem salvatoremque. Hodie divina hac promissa complevit, quod incomprehensibile videlur et ineffabile; unde ail: Nunquid Sioni 36) Ps 133, 5-7. Vulg. loc.: Fundaveit super. ete.. habet: Firmavit. ete. 37) Ps 88. 4. Sequuntur vrr. 5. 30. 36-38. 38) Le 1. 32-33. 39) Ps 88. 7-8. 10) Ibid. vr. 9. 41) Ibid. vrr. 10. 12-13.

Paradisus voluptatis Dci creatus.

Filius Dei conceptus.

122 SUPER: MISSUS EST dicel homo: Homo nalus est in ea, ipse qui fundavit eam Altissi- mus? Num, inquil, lantum Verbi Incarnali mysterium verbis as- sequi poterit homo? Dominus narrabit in scripturis populorum: Deus ipse veritatem hanc hominibus persuadebit, maxime Eleclis, quos in libro suo describel, tanquam imperator exercitus milites describens. Narrabit, inquam, quod hic Deus et homo nalus est ibi.

Sie enim est in hebr.: Zeh tulad scam. Nec tantum Deus praedicavit mundo per Spirilum Sanctum Christi mirabilem nativitatem, scd etiam Angcli. Hinc ail: Vescarim cheholelim, principes quasi choros ducenles, ul patuit in Christi nalivitate; quoniam alioquin crederc non potuisset mundus tale tantumque mysterium, quod in bomine omnis plenitudo Divinitatis inhabitarct. Et lamen, inquil, omues fontes mei in (e: omnes thesauri Divinitatis in Chrislo in Virginis ulero hodie fuerunt rcposili.

Inspiciendus est autem nobis finis hodierni huius sponsalitii ct mairimonii, quam ob causam Deus Virginem sibi desponsavil. An- gelus duas videtur assignare causas, dum ail ad Virginem: Ne timeas, Maria, invenisti enim graliam apud Deum, ecce concipies el paries filium. Duplici ex causa Deus, eum posuissel hominem in paradiso. sponsam ei formavil; ut mulier essel homini singularis horlus dcli- ciarum, et ul filios generaret ct procrearel. Sic hodie Deus Virginem Sanclissimam desponsavit, sibique matrimonio copulavit, quoniam eius veluti amore captus fuil, quoniam Virginis pulcritudo summo- pere ei placuil: Ave, gratia plena... invenisti gratiam apud Dominum; ut essct hortus deliciarum, paradisus voluptatis Dei, sicut in Canticis legimus: Hortus conclusus. soror mea sponsa, hor(us conclusus, fons signatus; emissiones luae paradisus. " Allera vero ut prolem ex ca susciperet; non est enim princeps qui non magno prolis desiderio teneatur, quem regni heredem institual el relinquat; amor ct desi- derium prolis cogunt urgentque ad uxorem ducendam. Sic ait: Inve- nisi... gratiam apud Deum, ecce concipies in ulero et paries filium. Alludit Angelus ad vaticinium Isaiae: Ecce Virgo concipiel el pariet filium, et vocabitur nomen eius Emmanuel. Sed prius di- xerat: Ecce Dominus ipse dabit vobis signum, idesl, miraculum: " nam: Novum creavit Dominus super lerram, femina circumdabil virum.^ Miraculum! Nam vehementer obstupuit palriarcha Iacob, 42) Ps 86, 5. Vulg. habei: Nunquid Sion dicet: Homo et! homo.

etc. Sequuntur vrr. 6-7 partim ex textu hebr. 43) 4, 12-13. 44) 7, 14. doder 31, 22. SERMO NONUS 123 cum ei revelatum fuit mysterium Incarnationis: Vere Dominus est in loco isto... Pavensque: Quam terribilis est, inquil, locus iste; non est hic aliud nisi domus Dei et porla coeli. * Dabit Dominus ipse vobis miraculum, magnum ulique, nam Paulus ait: Sa- cramentum hoc magnum est; cl alibi; Cerle magnum est pietatis sacramentum.^* Magnum respectu Dei, magnum respectu Christi, magnum respeclu Virginis: Ecce Virgo concipiel el pariet filium el vocabitur nomen eius Emmanuel; ideo magnum quia Emmanuel, quia concipitur homo Deus, quo maius excogitari non potesl, nec esse. Declaravit postea idem Vates quidnam sil Emmanuel, di- cens: Vocabilur nomen eius Admirabilis, Consiliarius, Deus, Fortis, Pater futuri saeculi, Princeps pacis; super solium David el super regnum eius., ul confirmel illud... usque in aelernum; zelus Do- mini exercituum faciet hoc. Vere zelus, nam: Sic Deus dilexit mun- dum, ul Filium suum Unigenitum daret. Ad vaticinium hoc alludens, Angelus dixil: Hic eril magnus, et Filius Allissimi vocabilur el dabil illi Dominus Deus sedem David palris eius, el regnabil in domo Iacob in «aeternum, el regni eius non eril finis. 46) Gn 28, 16-17. 47) Eph 3. 32. 18) ! Tim 3. 16, Ab Angelo ostenditur my- sterii magnitu- do in matrimo- nio Virginis. Ostenditur magnitudo sponsi. SERMO DECIMUS DE MAGNITUDINE MYSTERII IN VIRGINIS DEF Missus est Angelus Gabriel cui nomen Nazareth, I. Sapiens, prudens, gratiosus, plane mirabilis. coelo venit ad lraclandum matrimonium inter - Regem coeli, el adolescentulam virginem cx cl nissimi el sanctissimi regis David. Ad pertractandui negotium non homo, sed Angelus, imo summus pi mittitur; nam magnum esi pietalis sacrament gelus ipse ostendit hodie magniludinem huius de magnitudine Dei, qui harum nuptiarum spot dine Christi, qui fructus est; de magnitudine Ma II. De magnitudinc, inquam, Dci semel et iterum: Filius Altissimi vocabitur... virtu brabit tibi.* Virtus: potentia infinita: Non Deum omne verbum," qui non sine mysterio in E Ioseph, cui Virgo desponsata erat, designatur, excedens sive excessus interpretatur.

Si enim D terrae comparetur, excedit; cum magnitudine magnitudine cocli, excedit; cum magniludine p:

1) Le 1, 26-27. DE 16. cel 32» 33.

SERMO DECIMUS 125 magnitudine hominum et Angelorum, excedit; cum magniludine totius universi, excedit in infinitum: Quoniam lu Dominus allissimus super omnem lerram, nimis exaltatus es super omnes deos.* III. Loquitur de magnitudine Christi: Ecce concipies — Ostenditur in ulero, et paries filium, el vocabis nomen... lesum. Hic eril magnus, RN el Filius Altissimi vocabilur, el dabit illi Dominus Deus sedem David, patris eius, el regnabil in domo lacob in aeternum, el regni... non eril finis; itemque: Quod... nascetur ex te Sanctum, vocabilur Filius Dei. * Magnus quia Filius Dei, magnus quia Rex, sed aeternus summique valoris, quem Isaias appellavit Principem pacis, «d multiplicandum imperium, el pacis non eril finis; cum dixisset prius quod faclus est principatus super humerum eius,* idest, natus est princeps, nascetur rex, imperator, sed augebit imperium suamque dominalionem. Parva enim tunc crat Ecclesia, quae intra lines Iudaeae tantummodo anguslo continebatur loco; per Christum autem regnum et imperium hoc longe laleque universum per orbem mi- aculo propagatum esl. Sic ait: Princeps pacis, ad multiplicandum f imperium, el pacis non eril finis... super solium David... et super regnum eius.”

IV. Oslendit ctiam Angelus magnitudinem Mariae: Ostenditur 5 j tf $ " t magnitudo.

Ave, gralia plena, Dominus tecum, benedicta tu inter mulieres, ™ sponsae a ge- 2 E 6 uri z 5 erntione, ho- quia concipies in ulero el paries filium, el vocabis nomen eius lesum. pese NE O mulierem vere magnam! Bealam me dicent omnes generaliones. "mine et dole. Quia fecil mihi magna qui potens esl, el sanclum nomen eius. * Magna ostenditur ex generalione, quia ex stirpe regia David; magna ex Stirps, honestas virlus honestate, quia virgo; magna ex virtule, quia gratia plena. Ipsum st nomen nomen Maria ostendit magnitudinem ipsius: Nomen Virginis — Deiparae. Maria; quae quidem hebraice myrrhae, sive odoris mare inlerprc- lalur* ex phrasi qua Ieremias dixil: Magna esl velut.

mare contrilio (ua; © ct qua magnum illud vas aquarum in templo appel- latum fuit mare a Salomone. '^ Maria igitur mare est, sed myrrhae incorruplionis, sed odoris virtulis et sanclilatis angelicae, divinae. Sic per mare designalur magnitudo Mariae: Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat," sic omnis gratia in Maria, et ipsa 5) Ps 96, 9. 6) Le 1, 31-33. 35. 1) 9. 6-7. Ad multiplicandum imperium, ex hebr. 74) Lc 1, 28, 31. 8) Ibid. 1. 48-49. 9) Ex verb. hebraicis: Mór, myrrha ct " vam, mare. 10) Thren 2, 13. tha) 2 Par 4, 2, in quibus locis in tex. hebr. est: yam. , 11) Eccle 1, 7.

Deiparae dos.

Gratiarum plenitudo in Maria.

126 SUPER: MISSUS EST humillima: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. ?? Imo Maria mundus quidam magnus esl, maior mundo hoc magno;

hinc forte halmah dicitur quasi mundus «quia quem cocli capere non poterant! tuo gremio conlulisti ». ^ Templum Spiritus Sancli hodie ostenditur: Spiritus Sanctus superveniet in te, et virlus Allis- simi obumbrabit tibi. Quis autem nescit quod Spiritus Sanctus verus est Deus?

Dum tractantur sponsalia agitur de dote; magna nanque requi- rilur dos, ut sponsa magno principi desponsetur. Assuerus sine dole accepit Esther; * Iacob etiam sine dote accepit Rachelem, imo ipse potius eam quodammodo emit sibi in uxorem; " Abraham mitlens Eliezer, procuratorem domus suac, ad quacrendam uxorem filio suo in Mesopotamiam, nolebat eam sine dote csse, sed ipse cam dilissime dotabat; hinc dicitur quod omnia bona domini sui erant in manu Eliezer.'* O magnam dotem! Omnia bona sua obtulit Abraham in dotem sponsae unici filii sui. Sic hodie, dum Gabriel ait: Spiritus Sanctus superveniel..., el virlus Allissimi obumbrabit libi, Spiritus Sanctus cum omni plenitudine gratiarum atque donorum datur Mariae in dotem, ut digna esset Sponsa Altissimi Dci omnipotentis. Poetis luna dicta est sponsa solis, sed ipse eam doltavit.

Ave, gratia plena. De Rebecca, cum accepla fuit in uxorem magni patriarchae Isaac, nihil aliud legimus nisi quod virgo eral pulcherrima el incognita viro; ©“ dotem nanque Abraham ipse dedit.

Sic hodie de hac Sponsa Dei, ipsa divinitus dotatur atque ornatur: Spirilus Sanctus superveniel in te; hoc tantum legimus. Quod etiam de Esther, cum ab Assuero accepta in uxorem fuit, quod cral virgo pulcherrima; ' sic: Missus es! Angelus Gabriel... ad Virginem, scd pulcherrimam: Ave, gralia plena... invenisti gratiam apud Deum. Deus ipse, inquil, amore captus esl gratiae et pulcritudinis luae; gralia nanque pulcriiudo et ornamentum est animae in oculis Dei: Ave, gralia plena. Sed puleritudo vera in oculis Dei in virtute et sanctitate consistit: Fallax gratia et vana est pulcritudo, mulier timens Dominum, ipsa laudabitur; ^ Ave, gralia plena..., benedicta tu in mulieribus; plena gratia inter omnes sanctas animas sicut sol inter omnes stellas coeli, imo gratia plena super omnes Angelos. Sicut enim Maria sedens nunc ad dexteram Unigeniti Filii sui exaltata esl 12) Ec. 1, 38.

14) Cf. Est 2, 15-18. 18) Cf. Gn 29, 15-20. 16) Cf. Gn 24, 10. 17) Gn 24, 16. IBA COM ESIE2 7. 19) Pry 31, 30.

13) Brev. Rom. Com. Fest. B. M. V. 1 Resp. ad Mnt.

€ ———M9— ——————Ó ——À'À p - SERMO DECIMUS 127 super omnes Angelorum choros; sic gratia et sanclitate omnes excel- luit, nam graliae in via respondet gloria in patria. Quod si gralia puleriludo est animi, qualis fuit pulcritudo. Mariae, quae omnem Angelorum pulcritudinem superavil? Invenisti graliam apud Do- minum, sicut Esther apud Assucrum super omnes pulcras mulieres tolius imperii sui: Tola pulcra es, amica mea, et macula non est in le. Quam pulcra es et quam decora, carissima! Facies lua decora. Pulcherrima inler mulieres." Multis modis describitur in Cantico Canticorum pulcritudo Mariae super omnem pulcritudinem sancla- rum animarum. Sic ait: Ave, gralia plena..., benedicla inter mulieres, supra omnes mulieres, supra Evam, Saram, Rebeccam, Rachelem, Liam, Mariam sororem Movsi, omnesque alias quas Scriptura com- mendat.

Ave, gratia plena. Gratia includit omnes virlutes, omnia bona Spiritus Sancti, excludit omne vitium, sicul perfecta lux omnes te- nebras; sic gratia plena, numeris omnibus absolula, virlutibus omni- bus ornata.

Sponsa hodie proponitur: Ad Virginem desponsalam piro, cui nomen eral Ioseph, imo sponsa desponsata Dco. Si Assuerus copiosissime dedit Esther quaecumque ad ornatum perlinebant, ul ornari posset quemadmodum decebat reginam lanli regis, unicam et dilectissimam sponsam; quid existimandum est fecisse Deum cum Virgine Bealissima? Si lanta graliae plenitudine donavit Ieremiam, ul dignus essel propheta Christi, Ioannem Baptistam, ut dignus esset praccursor Christi, Apostolos omnes, ut digni essent ministri Christi; quid existimandum esl egisse in Virgine, ul digna essel Sponsa Dei, digna Maler Christi?

Ave, gralia plena, Dominus lecum. Angelus, imo Archangelus Gabriel, princeps paradisi, haec dicens, miratur et stupet talem tan- lamque gratiae in Virginc plenitudinem, lalem tantamque puleritu- dinem spirilus. Gratia plena, Dominus lecum. Tecum Dominus magis quam nobiscum, le magis diligit quam nos: Diligit Dominus porlas Sion super omnia tabernacula Iacob,?' hoc esl, civilalem Sion el lerusalem magis dilexi! Deus quam omnes alias civilates terrae pro- missionis ac mundi lolius, quoniam in ea habilare voluit, eam ad inhabitandum elegit. Maria aulem in Canticis pulcra dicitur el de- cora sicul lerusalem.?* Templum aedificari sibi voluit [Deus] in Ierusalem, in monte Moria. ^ Quis non vidct hic Mariam, in cuius 20) Cl 4, 7; 7, 6; 2, 14; 1, 7. 21) Ps 86, 2. 23) ü, 3. 23) Cf. 2 Par 3, 1. Omnes virlutes et Sp. S. dona in Virgine.

Angelus slupet altitudinem Deiparae.

Simile.

Causa tanlar altitudinis:

Mater. Dci.

128 SUPER: MISSUS EST utero aedificatum est auguslissimum Divinilalis templum? Hoc autem dixit de lemplo corporis sui. ™ Erit... praeparatus mons domus Domini in vertice montium. * Fundamenta etus in montibus sancelis, ** O divinam altitudinem dignilalis Mariae super omnem electam crea- turam!

Invenisti graliam apud Dominum. Diligit Dominus porlas Sion super omnia labernacula Iacob, quoniam: Gloriosa dicta sunt de te, civilas Dei. Obiectum amoris est bonitas et pulcritudo; quod pul- crius est, magis placet oculis, suavior harmonia aures magis delectat, sapor delicatior gustum magis afficit.

Ave, gratia plene, Dominus lecum. Si crystallino vase clarissimo Deus solem circumdarel, sicul coelestis substanlia circa solem purissima et clarissima esl instar crystalli, vas illud plenum esset luce, sed omni luce solari; sic ail: Gratia plena, Dominus lecum. Vere Dominus est tn loco isto... hic... domus Dei est ™ in qua inhabitavil hodie omnis plenitudo Divinitatis corporaliter. Stalim ul erectum fuil tabernaculum Domini, sicut in Evodo legimus capile ullimo, impletum fuit gloria. Domini; ?" cum eliam templum Salomonis dedicatum Deo fuit, statim descendit maieslas Domini, totumque implevit.?^' Maria aulem verum taber- naculum Domini esl verumque Dei lemplum, ideo gratia plena, Dominus tecum. Ipsa vero est novum vas sale plenum ad sanandas aquas lericho; * vas plenum manna repositum in sanctuario Do- mini; ? luna plena lumine: Pulera ul luna, electa ul sol;™ vellus Gedeonis plenum rore; anima Salomonis divinitus plena coelesti sapienlia,?* nam Christus Dei virtus est Deique sapientia. ? Ape, gralia plena, Dominus lecum. A fine sumitur ratio corum quae sunt ad finem; sic vult Angelus ul ab hoc fine: Dominus tecum, intelligamus gratiae plenitudinem, sicul a fine sumitur ratio aedifi- ciorum, civitatum, turrium, arcium, palatiorum, templorum. Ioan- nes in Apocalypsi ostendit nobis plenitudinem huius graliac, dicens: Signum magnum apparuil in coelo, mulier amicta sole, el luna sub pedibus eius, el in capile eius corona stellarum duodecim; el in ulero habebat: ?* ecce finis. Sed quidnam habebal in utero? Peperil filium masculum, qui recturus erat omnes gentes in virga ferrea: el raptus 24) lo 2, 21. 25) I1c22/02: 26) Ps 86, 1. 27) Ps 86, 2-3.

28) Gn 28, 16-17. 29) Cf. Col 2, 9. SHEGE: vr. 42. 31) Cf. 2 Par 7 32) Cf. 4 Rg 2, 19-22. 33) Cf. Ex 16, 32-31. 34) Ct 6, 9. SSME ide G, 37 36) Cf. 2 Par 1, 12. 37) Cf. 1 Cor 1, 24. 38) 12, 1-2. Vulg, loc.: Et in utero habebut, habet: Et in utero habens.

SERMO DECIM US 129 esl filius eius ad Deum el ad thronum eius.?^ Hanc ob causam talibus lantisque splendoribus ornata, tali tantaque luce plena ap- paruit, quoniam lalem tantumque filium in utero habebat.

Sic ap- paruil Maria in mundo archelypo divinae praedeslinationis; sic in mundo hoc omni nobililalis genere ornata; sic in mundo ter sancto teclesiae; sic in mundo ter qualerque beato paradisi: Mulier amicta sole, el luna sub pedibus eius, el in capile eius corona stellarum duodecim, lanquam digna Mater Dei, quoniam in utero habebat. Sic gralia plena, Dominus lecum, sicul cum sol in nostro est he- misphaerio, luce totum replet; Dominus lecum, sicut in rubo qui ardebal el non comburebatur: ° maler et virgo. Ave, gratia plena. Dicere videtur Angelus quod Virgo sit imago naturalis, viva, perfecta divinae sanclitatis et bonilatis, nam Deus lux est, el tenebrae in eo non sunl ullae; sic: Gratia plena: Macula non est in te.“ 38a) Ibid. 12, 5. 3u) Cf. Ex 3, 1-6. +0) 1 Io 1, 5. 41) CUS ac Archangeli lc- gatio exordium reparationis nostrac. Magna legalio. SERMO UNDECIMUS _ I. Proponitur nobis in hodierno Evangelio exordium reparationis et salutis nostrae, quod : principio ruinae nostrae. A muliere per ang ruinae, el forle a diabolo ex inferno missus fi ad procurandam ruinam et perditionem nostr tissima et sanclissima, initium salutis nost bonum missum a Dco e coelesti paradiso. M in forma serpentis, quia venit ad nocendum; venit in forma hominis, quia venil ad salutem | Missus est Angelus Gabriel a Deo... ad V legationem! In ea reperitur et cernitur omnis 1 dita: Deus, Angelus, homo: Manif sacramentum, quod manifestatum esl in ca spiritu.? Magnum mysterium, quia Deus, de Dominus et laudabilis nimis,” mittit An brielem, principem Angelorum, magnum secretarium, qui Danieli secreta divini consilii 1) Le 1, 28. 2) 1 Tim 3, 16. Vulg. loc.: Vivificaium, habet: 4j Cf. Dn 9. 20 sqq. SERMO UNDECIMUS 131 Virginem, sed magnam: Ave, gralia plena, Dominus lecum, bene- dicta tu in mulieribus. II. Mullas magnas mulieres mullis ex causis laudatas legimus in Sacris Litteris: aliquas ob pulcritudinem et graliam, ut Sara, * Hebecca, ° Rachel,’ Bethsabee,* Esther;? alias ob prudentiam et sapientiam, ul Abigail, quae iram placavil Davidis, mulier The- cuilis, quae Absalomum ab exilio revocavil,'" sapiens mulier in civitate Abela, quae Sebam interficiendum curavil ob salutem ci- vitatis; "^ aliae ob animi fortitudinem, ul Iahel ?

et Iudilh; '* aliae ob vitae sanctitalem et spirilum prophetiae, ul Debora prophetis,'* Anna, mater Samuelis, '" Olda prophetis, 4 Reg. 22 '* et 2 Paral. 34. '^ Sed baec mulier est omnibus numeris absolula: Gratia plena, absque ullo vitio mentis et corporis; benedicta lu in mulieribus, Virgo pu- rissima, qualis manu Domini formata fuil Eva in paradiso, sed nunquam a serpente decepta.

Ill. Ante Mariam nulla legitur in Sacris Litteris virgo, nisi lilia lephthe, sed virgo tantum corpore, non mente; hinc multis diebus luxit virginitatem suam.'* Sola Maria virgo integerrima mente et corpore, porla clausa apud Ezechielem; Porta haec clausa eril, el non aperielur... quoniam, Dominus Deus ingressus est per eam; erilque clausa.*’ Horlus conclusus, fons signalus; sed bis dicitur Aorius conclusus, ad designandam virginitatem carnis et spiritus. Hinc hebraice dicitur, hahalmah, abscondita, occulta, minime revelata: Ecce Virgo concipiel el pariet filium; sive, ut ex hebraico interpretari possumus: Ecce Virgo concipiens el pariens filium. O magnum miraculum! Virgo concipil, virgo paril: Dabit Dominus ipse vobis signum, idest, miraculum. ** Novum creavit Dominus super lerram, femina circumdabil virum.** O vere magnam, imo ler ma- ximam mulierem!

5) Cf. Gn 13, 10-12. 6) Ibid, 24, 16. 7) Ibid. 29, 17.

8) Cf. 2 ng 11, 2. 9) Cf. Est 3, 7. 10) Cf, 1 Rg 25, 23 sqq. 11) Cf. 2 Rg 14, 1-22. 12) Cf. 2 Rg 20, 16-22. 13) Cf. Ide 4, 17-22. 14) Cf. Jdt 13, 1-2. 15) Cf. Ide 4, 1 sqq. 10) Cf. 1 Rg 2. 1 sqq. 17) Cf. vrr. 14-20. 18) Cf. vrr. 22-28. 19) Cf. Ide 11, 32-40. 20) 44, 2 21) Gy 4, 12. 22) Is 7, M. 23) Jer 31, 22.

Mulieres in Scriptura cele- hralae, sed non ut María, virgo omnibus nu- merls absolula.

Maria, virgo sine malcdictione, omni laude donata, nh amnibus cl quoad omnia.

132 SUPER: MISSUS EST IV. Gralia plena... benedicta tu in mulieribus, absquc ulla pe- nitus maledictione. In Divinis Litteris tum sterilis, " tum fecunda ** in conceptu et in partu, maledicto erat obnoxia. Haec autem non polest esse maledicta ul sterilis, quia lilium peperit, nee ut fecunda in conceptu vel partu, quia virgo est: sine peccato concepit, et sine dolore peperit.

Benedicla tu in mulieribus. Tu sola benedicta, tu sola omni laude digna: laude pulcritudinis, quia: Invenisti gratiam apud Dominum; ** laude prudentiae: Quomodo fiet istud quoniam virum non cognosco? laude sapientiae: Cogitabal qualis essel ista salutatio; *' laude fidei: Beata quae credidisti, quoniam perficientur in le, quae dicla sunt libi a Domino:^* laude humilitatis: Ecce ancilla Domini, fial mihi secundum verbum tuum; Respexit humilitatem ancillae suae: ?" laude perfectae sanctitatis: Ave, gralia plena..., benedicta tu in mulieribus. Benedicla tu in mulieribus. Benedicta a Dco, benedicta ab An- gelis, benedicta ab hominibus: Beatam me dicent omnes generatio- nes.*° Benedicla et supra modum laudata in Sacris Litteris a Spiritu Sanclo: Mullae filiae congregaverunt divitias, (t supergressa es uni- versas. Fallav gratia el vana est pulcritudo, mulier timens Dominum. ipsa laudabilur.?' Sexaginta sunt reginae... sed una est columba mea,.. Viderunt eam filiae ef beatam diverunt, reginae et concu- binae... laudaverunt! eam, dicentes: Quae est isla quae progreditur quasi aurora consurgens, pulcra ul luna, cle. ™® Filiae regum in honore luo; aslilil regina a deviris luis in veslilu deaurato circumdata va- rielate. Audi, filia, et vide, et inclina aurem (uam, el obliviscere populum tuum et domum palris tui; et concupiscel rex decorem luum, quoniam ipse est Dominus Deus (uus, ef adorabis eum. Omnis gloria eius filiae regis ab intus in fimbriis aureis circumamicta va- rielate. Adducentur regi virgines post eam,™ sicul innumerae vir- gines Assuero, sed omnes post Esther, quoniam ipsa prac omnibus placuit regi. ™ Admiratur Regius Vates dignitalem, ornatum, pul- critudinem et decorem Virginis divinissimae: digni- talem, quoniam filiam regis et reginam eam appellat, cui multae regum filiae veniunt, eamque sequuntur; ornatum: In vestitu AC Die Uy 23; eee S 35) Cf. Gn 3, 16. 2ü) Le 1. 30. sq. 34. 27) Ibid. 1, 29. 28) Ibid. 1, 45. 29) Ibid. 3, 38. 48. 30) Ibid. 1. 28. Bly Pry 31.

29-30.

32) Ct 6, 7-9. Vulg. loc.: Beatum dixerunt, habel: Beatissimam praedicaverunt. 33) Ps 44, 10-15. Vulg. loc.: Adorabis (hebr). et: Varielate. hahel: dorabnnt et: Varictatibus. 34) Cf. Est 2, 17.

eee Oe EE LLL Eee SERMO UNDECIMUS 133 deaurato, circumdata varielate..., tn fimbriis aureis circumamicta varietate; pulcritudinem: Concupiscet rea decorem tuum.

Invenisti gratiam apud Dominum. Wine hortatur eam ut divino paranympho fidem adhibeat, Deoque praebeat assensum, oblita po- puli sui ac domus palris sui, quoniam divinum hoc matrimonium consummandum eral sine virginitatis delrimento, sed Spiritus Sancti opera, sicul Angelus ait: Spiritus Sanctus superveniet in le, et virlus Altissimi obumbrabit libi. Ideo... quod nascelur ex te Sanctum, vo- cabitur Filius Dei. Obliviscere ergo populi tui et domus patris tui; ne dicas: Quomodo fiel istud, quoniam virum non cognosco? ?* Erit enim generatio haec supernaturalis et divina.

V. Mirabile mysterium celebratur hodie: contractus matrimonii Maria. virgo a inter Deum et Mariam Virginem per internuucium ac paranymphum P^? coneurita- Archangelum Gabrielem. Iacob patriarcha captus fuit amore Ra- chelis, eamque petiit in uxorem. ?* Hodie aulem Deus amore captus est Virginis: Concupiscel rea decorem tuum. Invenisli gratiam apud Dominum, quia gratia plena. Sicul Esther invenit gratiam in oculis regis Assucri, ita tu in oculis Domini: Ave, gratia plena. Nec lantum contraxit hodie Deus matrimonium cum Maria, sed etiam consum- mavil, et Spiritus Sancti opera fecundam reddidit, hodieque Christus, Unigenitus Filius Dei in utero Virginis conceptus est, Deus verus humanatus, et homo vere deificatus, Deus humilis et homo sublimis, super omnes Angelos factus.

In hodierno Evangelio de Virgine Sanctissima qualuor demon- IM o" strantur; magnus erga ipsam Dei amor, magnus honor, ius erga | magnus favor ct magna laus. Magnus amor qualis “isien.

fuit Iacobi erga Rachelem, Assueri erga Esther; Deus enim Virginis huius caplus amore, cam hodie requiril in sponsam, paranympho usus et pronubo Gabriele.

Magnus honor, quia honestissimam ad ipsam legationem mittit de coclo, maximum summumque Ange- lorum, Gabrielem Archangelum. Magnus favor, quia divinitus evecta esl hodie Maria ad summum altissimumque dignitatis gradum. effecla Mater Dei. Tandem magna laus: Ave, gratia plena. Dominus lecum, benedicta tu in inulieribus. 35) Le 1. 35. 36) Ibid. 1. H. 37) Cf. Gn 29. 17-20. Cum Jactitia celebrandum festum onnunelationis, quia causa sa- lutls aeternac. Hoc est festum Dei Patris, Christi et Marine. SERMO DUODECIMUS | Ki DE INSIGNIBUS DEIPARAE DOTIBUS PRA I. Sicut missus fuit Eliezer a patriarcha ^ paranymphus tractaret coniugium inter Isaa et Rebeccam virginem pulcherrimam, sic virgo erat pulcherrima et incognita viro: ° ita | festum celebramus hodie, omni exultatione dig: simus dicere: Haec dies quam fecil Dominus, | in ea.? Sicul infaustissimus ct funestissimus dies ille quo daemon a principe daemonum m mulierem, omnium matrem, et cum ca collo duxit et persuasit ut contra Dei iussa lignum fructibus eius aspectu pulcherrimis gustarel, * humano generi fuit; ita faustissimus cl fcli dies est quo Gabriel Angelus missus a Dco, Ai ginem Sanctissimam, suasit ei ut lignum vilae : fuit salutis aeternae universo mundo. Sic cc brandum hoc festum est, in quo pro salute o divinae Incarnationis sacramentum. II. Singulariter tamen hodiernum hoc fes factus est sponsus; Christi est, quia conce] 1) Le 1, 26. 2) Cf. Gn 24, 1 sqq. Bees 117 247 Ja) Ms.; F bas. 1 SERMO DUODECIMUS 135 Sancli; Mariae Virginis cst, quia facla est sponsa ct mater, Sponsa E: m — Dei el Mater Christi; hinc Evangelium hoc plenum laudibus Dei, — Jaudibus Christi, laudibus Mariae. Laudibus Dei, quod sil Dominus Angelorum: Missus est Gabriel Angelus a Deo: quod sit Dominus absolutus rerum omnium: Dominus tecum; quod sit altissimae di- gnitalis: Hic erit magnus et filius Allissimi vocabilur..., virlus Allis- simi obumbrabit libi; quod sit Dator regnorum: Dabit illi Dominus Deus sedem David, palris eius, el regnabit in domo lacob in aeter- num; quod sil infinitae virtutis: Non erit impossibile apud Deum omne verbum.* III.

Sed singulariter agitur de laudibus Virginis, quae in SpOn- p. quantatibus sam requiritur. Assignanlur autem Sponsi qualitates, ul inde digno- EM scatur ad quem honoris ct dignitatis gradum sublimata sit Virgo. de gratiae plenitudine.

Sponsae igitur hic multae assignantur qualitates: nomen ipsius: Nomen Virginis Maria:* familia, generis nobilitas, quia de domo David erat sicut et Ioseph, cui desponsata erat; patria: Missus... in civitalem Galilaeae, cui nomen Nazareth.

Singulariter autem tria sunt, quae vel maxime desiderantur in sponsa: honoris inlegrilas, pulcritudo et magna dos. Omnia hic re- periuntur: Missus est Angelus... ad Virginem. Ecce Virgo concipiel el pariet filium.” Virgo abscondila, omnino incognita viro: virgo non solum aetate, verum cliam integritate; virgo sancla corpore et spi- rilu;* virgo quae hebraice dicitur hahalmah, unde holam mundus: nam ipsa alter est mundus, non quidem parvus, sed mundus capiens Mundum ler maximum: «Quem coeli coelorum capere non poterant, tuo gremio contulisti ».° Quod autem spectat ad pul- | critudinem et dotem, ail: Ave, gratia plena, Dominus lecum, bene- dicta tu in mulieribus. Gralia plena... invenisti gratiam apud Deum, © — Deo summopere placuisti, Deo nil pulcrius visum est in coelo ed in lerra. Gratia plena, Dominus lecum, Deus gratia et pulcritudine tua captus est. Sicul magnes ferrum trahit, ila gratia et puleritudo tua Deum traxit ad te de paradiso. Sicut Iacob captus fuit amore Ra- E chelis,?? David Bethsabee," Assuerus Esther," Adam Evae," ita Deus tui amore captus est.

Gralia plena, graece checharitomeni, gratiosa. Athanasius sententia Divi De Sanctissima Deipara, ait quod « Spirilus Sanctus descendit in Vir- — Penes 5) Lc 1, 28. 32. 35. 37. 6) Ibid. 1, 27. 7) ds 7, M. S) 1 Cor 7, 31. 9) Brev. Rom. Com. Fest, B. M. V. 1 Resp. ad Mal. 10) Le 1. 30. 11) Cf. Gn 29, 15 sqq. Pete 11, 2 sqq. 13) Cr. Est 2. 16 sqq. LCL cu gh S.

136 SUPER: MISSUS EST ginem cum omnibus virtutibus suis essentialibus, imbuens Virginem gratia, ut in omnibus gratiosa essel; et idcirco gratia plena cogno- minata est, co quod adimplelione Spiritus Sancti omnibus gratiis abundaret, et per omnia tempora ».

^ Spiritus itaque Sanctus Vir- ginem Sanctissimam amavil, ditavit atque dotavit omni plenitudine gratiarum, ut digna essel Sponsa Dei. Sic ornatam atque ditatam le- gimus in Apocalypsi: Signum magnum apparuil in coelo, mulier amicta sole, '* hoc est, gratia plena; Pulera ul luna, electa ut sol, “© gralia ipsius lux solaris est infinitis pene gradibus excedens aliorum siderum lumina. Sic: Benedicla tu in mulieribus, idesl, super omnes mulieres divinis gratiis ditata: Mullae filiae congregaverunt divitias, lu supergressa es universas. Falla gratia, etc. '"

Ut digna esset Sponsa Dei omnipotentis, Regis infinitae maiesla- lis, magna et inaestimabili dote opus erat. Spiritus autem Sanctus, cum eam dotandam susceperit, infinitis coelestium graliarum thesau- ris eam dolavit, sicut Abraham omnibus bonis suis Rebeccain dola- vit,” ut digna essel sponsa Isaac, quem maxime diligcbat. Hinc sole. luna et stellis ornatam eam legimus, omnibus plane coelestibus di- vitiis ditatam.

15) Orat, Jn .nnunc.. Deip. n. 9. (P. G. 28, 339). Ad sensum, Spuria. 16) Ape 12. 1. 17) Ct 6. 9. 18) Pry 31, 29. 19) Cf. Gn 24. 53.

SERMO DECIMUS TERTIUS DE INSIGNIBUS DEIPARAE DOTIBUS QUA VIRGINIS SPONSAE ET MATRIS Missus est. Angelus Gabriel a Deo. ctc. !

I. Cum multa sint hodierni Evangelii, nec possimus omnia pro- In Evangelic i i : Ye lame . Annunciatloni sequi, allingemus nonnulla, praecipue vero quae ad Virginem Dei- peipara osten- param spectant; de qua iria ostenduntur; primum, quod virgo m Mo s sil: Missus esl Angelus Gabriel a Deo ... ad Virginem; secundum, quod sponsa: Desponsalam viro; hodie vero facta esl el legili- ma sponsa Dei; lertium, quod maler Unigeniti Filii Dei: Quod E ex te nascetur Sanclum, vocabilur Filius Dei.?

II. Primum, inquam, virgo proponitur, qualis a Deo prima Pripara propo- o nitur virgo pu- mulier condita fuil, mente et corpore. Sed virginem hanc hodie non rissima corpo- daemon alloquitur ad seducendam cam in perniciem et ruinam totius a humani generis, sed coelestis Angelus pro reparatione et salute mundi tolius.

Virgo in oculis mundi pauper el humilis, sed in oculis Dei dives et sublimis. Virgo in primis ostenditur nalura et virtute, cor- pore et spirilu, qualem ante ipsam nullam legimus in Seripluris, sed lantum de Maria sorore Moysi opinio esL? Virgo spiritu et animo, quoniam in malrimonio virginitalem servabat. Mirabilis plane vir- ginitas! Hinc ail ipsa ad Angelum: Quomodo fiel istud, quoniam virum non cognosco? ' Hoc est: Non possum cognoscere virum, ve- luti si abstemius dical: Non bibo vinum.

inr Tere SPUR zn Wb s SES 3) Cr. Ioseph Perin in Onomastico sub Mariae verbo. 4) Lc 1, 34.

Impotentia ex natura, ex praecepto, ex voluntale.

Simile.

Calvini blasphemia.

Sententla Patrum.

Impietas Centuriatorum et Calvini.

138 SUPER: MISSUS EST Nec loquitur de naturali impolentia, qualis est in puellis in prac- malura aetate ante puberlatem, sed de morali, qua dicimus non posse facere quod non licet; nam quod speelat ad naluralem potenliam, jam erat nubilis, imo jam nupla, iam desponsala viro. Nec loquitur de morali impotentia ex praeceplo legis, secundum quam dicitur quod Iudaeus non poterat adorare idola, * ducere uxorem gentilem, * manducare carnes porcinas” ct alia id genus, nam in lege nullum reperitur servandae virginitalis praeceplum; sed impolenlia haec voto. Sicut Nazaracus, emisso volo, non poterat bibere vinum, * sicul nunc Cartusianus dicil non posse comedere ^ carnes, ? Franciscanus non posse percipere el contrectare pecuniam, '" quod monachus non potest ducere uxorem, utique propter solemne caslilatis votum; ila Virgo ait se non posse cognoscere virum. Sic manifeste ostendit sc virginem esse sanciam corpore ctl spiritu.

Calvinus ait « Virginem nupsisse more aliarum puellarum, alioquin lusissel maritum, et sanclum matrimonii foedus, non sinc Dei ludibrio, sprevisset, fuisselque magna perfidia reprehensione digna » " Magnus zclator sancli coniugii Calvinus, sed ut sacrum coclibalum evertat, ul virginitatis cultum radicitus evellat. Sed, si nupserat more aliarum puellarum ut viri frueretur amplexibus e!