Concilium Lateranum IV — Canones (1215) (page 6)

Vel saltem eligendi potestas aliquibus viris idoneis committatur qui vice omnium ecclesiae viduatae provideant de pastore.

Aliter electio facta non valeat nisi forte communiter esset ab omnibus quasi per inspirationem divinam absque vitio celebrata.

Qui vero contra praedictas formas eligere attentaverint eligendi ea vice potestate priventur.

Illud penitus interdicimus ne quis in electionis negotio procuratorem constituat nisi sit absens in eo loco de quo debeat advocari iusto que impedimento detentus venire non possit.

Super quo si fuerit opus fidem faciat iuramento et tunc si voluerit uni committat de ipso collegio vicem suam.

Electiones quoque clandestinas reprobamus statuentes ut quam cito electio fuerit celebrata solemniter publicetur.

Quisquis electioni de se factae per saecularis potestatis abusum consentire praesumpserit contra canonicam libertatem et electionis commodo careat et inelegibilis fiat nec absque dispensatione possit ad aliquam eligi dignitatem.

Qui vero electionem huiusmodi quam ipso iure irritam esse censemus praesumpserint celebrare ab officiis et beneficiis penitus per triennium suspendantur eligendi tunc potestate privati.

Nihil est quod ecclesiae dei magis officiat quam quod indigni assumantur praelati ad regimen animarum.

Volentes igitur huic morbo necessariam adhibere medelam irrefragabili constitutione sancimus quatenus cum quisquam fuerit ad regimen animarum assumptus is ad quem pertinet ipsius confirmatio diligenter examinet et electionis processum et personam electi ut cum omnia rite concurrerint munus ei confirmationis impendat.

Quia si secus fuerit incaute praesumptum non solum deiciendus est indigne promotus verum etiam indigne promovens puniendus.

Ipsum quoque decernimus hac animadversione puniri ut cum de ipsius constiterit negligentia maxime si hominem insufficientis scientiae vel inhonestae vitae aut aetatis illegitimae approbaverit non solum confirmandi primum successorem illius careat potestate verum etiam ne aliquo casu poenam effugiat a perceptione proprii beneficii suspendatur quousque si aequum fuerit indulgentiam valeat promereri.

Si convictus fuerit in hoc per malitiam excessisse graviori subiaceat ultioni. Episcopi quoque tales ad sacros ordines et ecclesiasticas dignitates promovere procurent qui commissum sibi officium digne valeant adimplere si et ipsi canonicam cupiunt effugere ultionem.

Caeterum qui ad Romanum pertinent immediate pontificem ad percipiendam sui confirmationem officii eius se conspectui si commode potest fieri personaliter repraesentent vel personas transmittant idoneas per quas diligens inquisitio super electionis processu et electis possit haberi ut sic demum per ipsius circumspectionem consilii sui plenitudinem assequantur officii cum eis nihil obstiterit de canonicis institutis ita quod interim valde remoti videlicet ultra Italiam constituti si electi fuerint in concordia dispensative propter necessitates et utilitates ecclesiarum in spiritualibus et temporalibus administrent sic tamen ut de rebus ecclesiasticis nil penitus alienent.

Munus vero consecrationis seu benedictionis recipiant sicut hactenus recipere consueverunt.

Cum sit ars artium regimen animarum districte praecipimus ut episcopi promovendos in sacerdotes diligenter instruant et informent vel per se ipsos vel per alios viros idoneos super divinis officiis et ecclesiasticis sacramentis qualiter ea rite valeant celebrare.

Quoniam si ignaros et rudes de caetero ordinare praesumpserint quod quidem facile poterit deprehendi et ordinatores et ordinatos gravi decrevimus subiacere ultioni.

Satius est enim maxime in ordinatione sacerdotum paucos bonos quam multos malos habere ministros quia si caecus caecum duxerit ambo in foveam dilabuntur.

Quidam licentiam cedendi cum instantia postulantes ea obtenta cedere praetermittunt.

Sed cum in postulatione cessionis huiusmodi aut ecclesiarum commoda quibus praesunt aut salutem videantur propriam attendisse quorum neutrum suasionibus aliquorum quaerentium quae sunt sua seu etiam levitate qualibet volumus impediri ad cedendum eos decernimus compellendos.

De multa providentia fuit in Lateranensi concilio prohibitum ut nullus diversas dignitates ecclesiasticas et plures ecclesias parochiales reciperet contra sacrorum canonum instituta alioquin et recipiens sic receptum amitteret et largiendi potestate conferens privaretur.

Quia vero propter praesumptiones et cupiditates quorundam nullus hactenus fructus aut rarus de praedicto statuto provenit nos evidentius et expressius occurrere cupientes praesenti decreto statuimus ut quicumque receperit aliquod beneficium habens curam animarum annexam si prius tale beneficium obtinebat eo sit iure ipso privatus et si forte illud retinere contenderit alio etiam spolietur.

Is quoque ad quem prioris spectat donatio illud post receptionem alterius libere conferat cui merito viderit conferendum et si ultra tres menses conferre distulerit non solum ad alium secundum statutum Lateranensis concilii eius collatio devolvatur verum etiam tantum de suis cogatur proventibus in utilitatem ecclesiae cuius illud est beneficium assignare quantum a tempore vacationis ipsius constiterit ex eo esse perceptum.

Hoc idem in personatibus decernimus observandum addentes ut in eadem ecclesia nullus plures dignitates aut personatus habere praesumat etiam si curam non habeant animarum.

Circa sublimes tamen et litteratas personas quae maioribus sunt beneficiis honorandae cum ratio postulaverit per sedem apostolicam poterit dispensari.

Grave nimis est et absurdum quod quidem praelati ecclesiarum cum possint viros idoneos ad ecclesiastica beneficia promovere assumere non verentur indignos quibus nec morum honestas nec literarum scientia suffragatur carnalitatis sequentes affectum non iudicium rationis.

Unde quanta ecclesiis damna proveniant nemo sanae mentis ignorat.

Volentes igitur huic morbo mederi praecipimus ut praetermissis indignis assumant idoneos qui deo et ecclesiis velint et valeant gratum impendere famulatum fiat que de hoc in provinciali concilio diligens inquisitio annuatim ita quod qui post primam et secundam correctionem fuerit repertus culpabilis a conferendis beneficiis per ipsum concilium suspendatur instituta in eodem concilio persona provida et honesta quae suppleat suspensi defectum in beneficiis conferendis.

Et hoc ipsum circa capitula quae in his deliquerint observetur.

Metropolitani vero delictum superioris iudicio relinquatur ex parte concilii nunciandum.

Ut autem haec salubris provisio pleniorem consequatur effectum huiusmodi suspensionis sententia praeter Romani pontificis auctoritatem aut proprii patriarchae minime relaxetur ut in hoc quoque quatuor patriarchales sedes specialiter honorentur.

Ad abolendam pessimam quae in plerisque inolevit ecclesiis corruptelam firmiter prohibemus ne canonicorum filii maxime spurii canonici fiant in saecularibus ecclesiis in quibus instituti sunt patres.

Et si fuerit contra praesumptum decernimus non valere.