Sacramentaire Gélasien (Sacramentarium Gelasianum) (page 11)
FERIA SEPTIMA. (suite)
Et post hanc orationem pones sal in ore infantis, et dices: Accipe illi sal sapientiae propitiatus in vitam aeternam
XXXII. BENEDICTIO Post datum salem. Deus patrum nostrorum, Deus universae conditor veritatis, te supplices exoramus, ut hunc famulum tuum respicere digneris propitius, ut hoc primum pabulum salis gustantem, non diutius esurire permittas, quo minus cibo expleatur caelesti, quatenus sit semper, Domine, spiritu fervens, spe gaudens, tuo semper nomini serviens; perduc eum ad novae regenerationis lavacrum, ut cum fidelibus tuis promissionum tuarum aeterna praemia consequi mereatur. Per Dominum.
XXXIII ITEM EXORCISMI SUPER ELECTOS, Quos acolythi, imposita manu super eos, dicere debent. Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob, Deus, qui Moysi famulo tuo in monte Sinai apparuisti, et filios Israel de terra Aegypti eduxisti, deputans eis angelum pietatis tuae, qui custodiret eos die ac nocte, te, quaesumus, Domine, ut mittere digneris sanctum angelum tuum, ut similiter custodiat et hos famulos tuos, et perducat eos ad gratiam baptismi tui.
Ergo, maledicte diabole, recognosce sententiam tuam, et da honorem Deo vivo et vero; et da honorem Jesu Christo Filio ejus, et Spiritui sancto; et recede ab his famulis Dei. Quia istos sibi Deus et Dominus noster Jesus Christus ad suam sanctam gratiam et benedictionem fontemque baptismatis donum vocare dignatus est. Per hoc signum sanctae crucis, frontibus eorum quod nos damus, tu, maledicte diabole, nunquam audeas violare.
Item faeminas.
Deus caeli, Deus terrae, Deus angelorum, Deus archangelorum, Deus prophetarum, Deus martyrum, Deus omnium bene viventium, Deus cui omnis lingua confitetur caelestium, terrestrium, et infernorum, te invoco, Domine, ut has famulas tuas perducere et custodire digneris ad gratiam baptismi tui. Ergo, maledicte, ut supra.
Item super masculos.
Audi, maledicte Satanas, adjuratus per nomen aeterni Dei et Salvatoris nostri Filii Dei, cum tua victus invidia, tremens, gemensque discede. Nihil tibi sit commune cum servis Dei jam caelestia cogitantibus, renuntiaturis tibi ac saeculo tuo, et beatae immortalitati victuris. Da igitur honorem advenienti Spiritui sancto, qui ex summa caeli arce descendens, perturbatis fraudibus tuis divino fonte purgata pectora, id est, sanctificata, Deo templum et habitaculum perficiat, et ab omnibus penitus noxiis praeteritorum criminum liberati servi Dei, gratias perenni Deo referant semper, et benedicant nomen ejus sanctum in saecula saeculorum. Per Dominum nostrum Jesum Christum, qui venturus est judicare vivos et mortuos et saeculum per ignem.
Item super faeminas.
Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob. Deus qui tribus Israel monuisti, et Susannam de falso crimine liberasti, te supplex deprecor, Domine, ut liberes et has famulas tuas, et perducere eas digneris ad gratiam baptismi tui. Ergo maledicte, ut supra.
Item super masculos
Exorcizo te, immunde spiritus, in nomine Patris et Filii, et Spiritus sancti, ut exeas et recedas ab his famulis Dei. Ipse enim tibi imperat, maledicte damnate, qui pedibus super mare ambulavit, et Petro mergenti dexteram porrexit. Ergo maledicte, sicut supra.
Item super faeminas.
Exorcizo te, immunde spiritus, per Patrem et Filium, et Spiritum sanctum, ut exeas et recedas ab his famulabus. Ipse enim tibi imperat, maledicte damnate, qui caeco nato oculos aperuit, et quatriduanum Lazarum de monumento suscitavit. Ergo, maledicte, ut supra.
Sequitur oratio, quam sacerdos dicere debet.
Aeternam, ac justissimam pietatem tuam deprecor, Domine sancte, Pater omnipotens, aeterne Deus, luminis et veritatis, super hos famulos et famulas tuas, ut digneris eos inluminare lumine intelligentiae tuae. Munda eos, et sanctifica. Da eis scientiam veram, ut digni efficiantur accedere ad gratiam baptismi tui; teneant firmam spem, consilium rectum, doctrinam sanctam, ut apti sint ad percipiendam gratiam tuam. Per.
XXXIV. INCIPIT EXPOSITIO EVANGELIORUM In aurium apertionem ad electos. Primitus enim procedunt de sacrario IV diaconi cum quatuor Evangeliis, praecedentibus duobus candelabris cum thuribulis, et ponuntur super IV angulos altaris. Et tractat presbyter, antequam aliquis eorum legat, his verbis.
Aperturi vobis, filii charissimi, Evangelia, id est, gesta divina, prius ordinem insinuare debemus, quid est Evangelium, et unde descendat, et cujus in eo verba ponantur, et quare quatuor sint, qui haec gesta scripserunt, vel qui sunt ipsi quatuor qui, divino Spiritu adnuntiante, Propheta signati sunt. Ne forte sine hac ordinis ratione vel causa stuporem vobis in mentibus relinquamus. Et quia ad hoc venistis, ut aures vobis aperiantur, nec incipiat sensus vester obtundi. Evangelium dicitur proprie bona adnuntiatio, quae utique adnuntiatio est Jesu Christi Domini nostri. Descendit autem Evangelium ab eo quod adnuntiet et ostendat, quod is qui, per prophetas loquebatur venit in carnem, sicut scriptum est: Qui loquebar, Ecce adsum. Explicantes autem breviter quid sit Evangelium, vel qui sint hi quatuor qui per Prophetam ante monstrati sunt, nunc sua quaeque nomina singulis adsignemus indiciis. Ait enim propheta Hezechiel: Et similitudo vultus eorum, ut facies Hominis, et facies Leonis a dexteris illius; et facies Vituli, et facies Aquilae a sinistris illius. Hos quatuor has figuras habentes, evangelistas esse non dubium est. Sed nomina eorum qui Evangelia scripserunt, haec sunt: Matthaeus, Marcus, Lucas, Johannes.
Et adnuntiat diaconus, dicens:
State cum silentio, audientes intente. Et incipiens legit: Initium Evangelii secundum Matthaeum, usque: Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum.
Postquam legerit, tractat presbyter his verbis.
Filii charissimi, ne diutius ergo vos teneamus, exponamus vobis, quam rationem, et quam figuram unusquisque in se contineat, et quare Matthaeus in se figuram Hominis habeat, quia in initio suo nihil aliud agit, nisi nativitatem Salvatoris pleno ordine generationis enarrat. Sic enim coepit: Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham. Videtis quia non immerito huic hominis adsignata persona est, quando ab hominis nativitate initium comprehendit; nec immerito, ut diximus, huic mysterio adsignata est Matthaei persona.
Item adnuntiat diacon. ut supra.
State cum silentio, audientes intente. Et legit: Initium Evangelii secundum Marcum, usque: Ego baptizo vos aqua; ille vero baptizabit vos Spiritu sancto.
Et sequitur presbyter his verbis:
Marcus evangelista Leonis gerens figuram, a solitudine incipit dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini. Sive quia regnat invictus. Hujus Leonis multifaria invenimus exempla, ut non vacet dictum illud: Juda filius meus, catulus Leonis, de germine mihi ascendisti; recubans dormivit, ut Leo, et sicut catulus Leonis: quis excitabit eum?
Item adnuntiat diacon. ut supra.
Et legit: Initium Evangelii secundum Lucam, usque: Parare Domino plebem perfectam.
Et prosequitur presbyter his verbis:
Lucas evangelista Vituli speciem gestat, ad cujus instar Salvator noster est immolatus. Hic enim Christi Evangelium locuturus, sic coepit de Zacharia et Elisabeth, de quibus Joannes Baptista in summa natus est senectute. Et ideo Lucas Vitulo comparatur, quia duo cornua, duo testamenta; et quatuor pedum ungulas, quatuor Evangelia, quasi tenera firmitate nascentia, in se plenissima continebat.
Item adnuntiatur a diacono ut supra.
Et legit: Initium Evangelii secundum Johannem, usque: Plenum gratiae et veritatis.
Iterum prosequitur presbyter his verbis:
Johannes habet similitudinem Aquilae, eo quod nimis alta petierit; ait enim: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Et David dicit de persona Christi: Renovabitur sicut aquilae juventus tua: id est Jesu Christi Domini nostri; qui resurgens a mortuis, ascendit in caelos. Unde jam vobis conceptis, praegnans gloriatur Ecclesia, omnem festivitatem votorum ad nova tendere Christianae legis exordia, ut adveniente die venerabilis Paschae, lavacro baptismatis renascentes, sicut sancti omnes mereamini fidele munus infantiae a Christo Domino nostro percipere. Qui vivit et regnat in saecula saeculorum.
XXXV. INCIPIT PRAEFATIO SYMBOLI AD ELECTOS, Id est, antequam dicas Symbolum, his verbis prosequeris: Dilectissimi, nobis accepturi sacramenta baptismatis, et in novam creaturam sancti Spiritus procreandi, fidem, qua credentes justificandi estis toto corde concipite, et animis vestris vera conversatione mutatis, ad Deum, qui mentium nostrarum est inluminator, accedite: suscipientes evangelicae Symboli sacramentum a Domino inspiratum, apostolis institutum, cujus pauca quidem verba sunt, sed magna mysteria. Sanctus etenim Spiritus, qui magistris Ecclesiae ista dictavit, tali eloquio, talique brevitate, salutiferam condidit fidem, ut quod credendum vobis est, semperque providendum, nec intelligentiam possit latere, nec memoriam fatigare. Intentis itaque animis Symbolum discite, et quod vobis sicut accepimus tradimus, non alicui materiae, quae corrumpi potest, sed paginis vestri cordis ascribite. Confessio itaque fidei, quam suscepistis, hoc inchoatur exordio.
Post haec, accipiens acolythus unum ex ipsis infantibus masculum, tenens eum in sinistro brachio, ponens manum super caput ejus. Et interrogat eum presbyter.
Qua lingua confitentur Dominum nostrum Jesum Christum. Resp. Graece. Iterum dicit presbyter: Adnuncia fidem ipsorum qualiter credunt.
Et dicit acolythus Symbolum Graece decantando, tenens manum super caput infantis, in his verbis:
Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem factorem caeli et terrae, visibilium omnium et invisibilium Et in unum Dominum Jesum Christum, Filium Dei unigenitum; de Patre natum ante omnia saecula; lumen de lumine; Deum verum de Deo vero; natum, non factum; consubstantialem Patris per quem omnia facta sunt; qui propter nos homines et propter nostram salutem descendentem de caelis; et incarnatum de Spiritu sancto, et Maria virgine, et humanatum; crucifixum etiam pro nobis sub Pontio Pilato, et passum, et sepultum; et resurgentem tertia die secundum Scripturas; et ascendentem in caelis, et sedentem ad dexteram Patris; et iterum venturum cum gloria judicare vivos et mortuos; cujus regni non erit finis. et in Spiritum sanctum Dominum et vivificatorem; et Patre procedentem; qui cum Patre et Filio simul adoratum et conglorificatum; qui locutus est per prophetas. In unam, sanctam, catholicam et apostolicam, Ecclesiam. Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum. Spero resurrectionem mortuorum et vitam futuri saeculi. Amen.
Pisteuo. his ena. Theon. Patera. pantocratora. poietin. uranu. kae gis. oraton. kae panton. kae aoraton. kae his ena. Kyrion. Ihm. Xpm. ton yon. tu theu. ton monogenin. ton ec tu patros. genitenta. pro panton. ton eonon. fos ec fotos. theon. alithin. ec theu. alithinu. genithenta. upyithenta. omoysion. tu patri. didi' u tao panta. egenonto. ton di' himas. tus anthropus. kae dia tin. himeteran. soterian. kateltonta. ec ton. uranon. kae sarcotenta. ec pneumatos. agiu kae Marias. tis parthenu. kae inanthropisanta. staurothenta. de yper. imon. epi Pontiu. Pilatu. kae pathonta. Kae pathenta. kae anast enta. ti triti. himera. kata. tas Graphas. kae anelthonta. his tus. uranus. kae katezomeno. en dexia. tu Patros. kae palin. ercomenon. meta doxis. crinein. zontas. kae necrus. vtis. basilias. vc estin. thelos. kae his. to Pneuma. to agion. ton Kyrion. kae zoophyon. ton ec tu patros. emporegomenon. ton syn Patri. kae yion. synpros. kynumenon kae syndoxazomenon. to talesan. dia ton prophiton. His mian. agian. catholicin. kae apostolocin. Ecclesian. Omologo. en. baptisma. his apesin. amartion. Prosdoko. anastasin. necron. kae zoin. tu mellontos. aeonas. Amin.
Filii charissimi, audistis Symbolum Graece, audite et Latine. Et dicis: Qua lingua confitentur Dominum nostrum Jesum Christum. Resp. Latine. Adnuntia fidem ipsorum, qualiter credunt.
Ponens manum acolythus super caput infantis, et dicit Symbolum decantando, his verbis:
Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem, factorem caeli et terrae, visibilium omnium et invisibilium. Et in unum Dominum Jesum Christum, Filium Dei unigenitum; de Patre natum ante omnia saecula; lumen de lumine; Deum verum de Deo vero; natum, non factum; consubstantialem Patri per quem omnia facta sunt; qui propter nos homines, et propter nostram salutem descendentem de caelis; et incarnatum de Spiritu sancto, et Maria Virgine, et humanatum; crucifixum etiam pro nobis sub Pontio Pilato, et passum, et sepultum; et resurgentem tertia die secundum Scripturas; et ascendentem in caelos, et sedentem ad dexteram Patris; et iterum venturum cum gloria judicare vivos et mortuos; cujus regni non erit finis. Et in Spiritum sanctum Dominum et vivificatorem; ex Patre procendentem; qui cum Patre et Filio simul adoratum, et conglorificatum; qui locutus est per prophetas. In unam, sanctam, catholicam et apostolicam Ecclesiam. Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum. Spero resurrectionem mortuorum, et vitam futuri saeculi. Amen.
Hoc expleto, sequitur presbyter his verbis:
Haec summa est fidei nostrae, dilectissimi nobis, haec verba sunt Symboli, non sapientiae humano sermone facta, sed vera divinitus ratione disposita. Quibus comprehendendis atque servandis nemo non idoneus, nemo non aptus. Hic Dei Patris et Filii una aequalis pronuntiatur potestas. Hic Unigenitus Dei de Maria Virgine et Spiritu sancto secundum carnem natus ostenditur. Hic ejusdem crucifixio et sepultura, ac die tertia resurrectio praedicatur. Hic ascensio ipsius super caelos et confessio in dextera paternae majestatis agnoscitur, venturusque ad judicandos vivos et mortuos declaratur. Hic Spiritus sanctus in eadem qua Pater et Filius deitate indiscretus accipitur. Hic postremo Ecclesiae vocatio, peccatorum remissio, et carnis resurrectio perdocetur. Vos itaque, dilectissimi, ex vetere homine in novum reformamini; et de carnalibus spiritales, de terrenis incipitis esse caelestes: secura et constanti fide credite resurrectionem, quae facta est in Christo, etiam in nobis omnibus esse complendam: et hoc secuturum in toto corpore, quod praecessit in capite. Quoniam et ipsum, quod percepturi estis baptismi sacramentum, hujus spei expremit formam ibi. Quaedam enim ibi mors, et quaedam resurrectio celebratur. Vetus homo deponitur, novus sumitur. Peccator aquas ingreditur; et justificatus egreditur. Ille abjicitur, qui traxit ad mortem, et suscipitur ille qui reduxit ad vitam, per cujus gratiam vobis confertur, ut filii Dei sitis, non carnis voluntate editi, sed sancti Spiritus virtute generati. Et ideo hanc brevissimam plenitudinem ita debetis vestris cordibus inhaerere, ut omni tempore praesidio hujus confessionis utamini. Invicta est enim semper talium armorum potestas contra omnes insidias inimici ad bonam Christi militiam profuturis. Diabolus, qui hominem tentare non desinit, munitos vos hoc Symbolo semper inveniat. Ut, devicto adversario, cui renuntiatis, gratiam Domini incorruptam et immaculatam usque in finem, ipso, confitemini, protegente, servetis, ut in quo peccatorum remissionem accipitis, in eo gloriam resurrectionis habeatis. Ergo, dilectissimi, praefatum Symbolum fidei Catholicae in praesenti cognovistis, nunc euntes edocimini nullo mutato sermone. Potens est enim Dei misericordia quae et vos ad baptismi fidem currentes perducat, et nos qui vobis mysteria tradimus, una vobiscum ad regna caelestia faciat pervenire. Per eundem Dominum nostrum Jesum Christum, qui vivit et regnat in saecula saeculorum. Amen.
XXXVI. Item PRAEFATIO ORATIONIS DOMINICAE. Et admonentur a diacono, ut supra.