Sacramentaire Gélasien (Sacramentarium Gelasianum) (page 15)
ORDO AGENTIBUS PUBLICAM POENITENTIAM. (suite)
Omnipotens sempiterne Deus, qui omnes salvas, et neminem vis perire, respice ad animas diabolica fraude deceptas, ut, omni haeretica perversitate depulsa, errantium corda resipiscant, et ad veritatis tuae redeant firmitatem. Per Dominum.
Oremus et pro perfidis Judaeis, ut Deus et Dominus noster auferat velamen de cordibus eorum, ut et ipsi cognoscant Christum Jesum Dominum nostrum.
Oremus.
Adnuntiat diaconus, ut supra.
Omnipotens sempiterne Deus, qui etiam Judaicam perfidiam a tua misericordia non repellis, exaudi preces nostras, quas tibi pro illius populi obcoecatione deferimus, ut, agnita veritatis tuae luce, quae Christus est, a suis tenebris eruantur. Per Dominum.
Oremus et pro paganis, ut Deus omnipotens auferat iniquitatem a cordibus eorum, et, relictis idolis suis, convertantur ad Deum verum, et unicum Filium ejus Jesum Christum Dominum nostrum. Cum quo vivit et regnat Deus in unitate Spiritus sancti.
Oremus.
Adnuntiat diaconus, ut supra.
Omnipotens sempiterne Deus, qui non mortem peccatorum, sed vitam semper inquiris, suscipe propitius orationem nostram, et libera eos ab idolorum cultura, et adgrega Ecclesiae tuae sanctae ad laudem et gloriam nominis tui. Per.
Istis orationibus suprascriptis expletis, ingrediuntur diaconi in sacrarium. Procedunt cum corpore et sanguine Domini, quod ante die remansit; et ponunt super altare. Et venit sacerdos ante altare, adorans crucem Domini et osculans. Et dicit: Oremus, et sequitur: Praeceptis salutaribus moniti. Et oratio Dominica. Inde, Libera nos, Domine, quaesumus. His omnibus expletis adorant omnes sanctam crucem, et communicant.
XLII. SABBATORUM DIE, mane reddunt infantes Symbolum. Prius catechizas eos, imposita super capita eorum manu, his verbis:
Nec te latet, Satanas, imminere tibi poenas, imminere tibi tormenta, imminere tibi diem judicii, diem supplicii, diem qui venturus est velut clibanus ardens, in quo tibi atque universis angelis tuis aeternus veniet interitus. Proinde, damnate, da honorem Deo vivo et vero, da honorem Jesu Christo Filio ejus, et Spiritui sancto; in cujus nomine atque virtute praecipio tibi ut exeas et recedas ab hoc famulo Dei, quem hodie Dominus Deus noster Jesus Christus ad suam sanctam gratiam et benedictionem, fontemque, baptismatis dono, vocare dignatus est, ut fiat ejus templum per aquam regenerationis in remissionem omnium peccatorum in nomine Domini nostri Jesu Christi. Qui venturus est judicare vivos et mortuos, et saeculum per ignem.
Inde tangis ei nares et aures de sputo, et dicis ei ad aurem.
Ephpheta, quod est: Adaperire in odorem suavitatis. Tu autem effugare, diabole, adpropinquavit enim judicium Dei.
Postea vero tangis ei pectus et inter scapulas de oleo exorcizato: et vocato nomine, singulis dicis:
Abrenuntias Satanae?
Resp. Abrenuntio.
Et omnibus operibus ejus?
Resp. Abrenuntio.
Et omnibus pompis ejus?
Resp. Abrenuntio.
Inde vero dicis Symbolum, imposita manu super capita ipsorum. Postea vero dicitur eis ab archidiacono:
Orate, electi, flectite genua. Complete orationem vestram in unum, et dicite: Amen. Et respondent omnes: Amen.
Iterum admonentur ab archidiacono his verbis:
Catechumeni recedant: omnes catechumeni exeant foris.
Iterum dicit diaconus:
Filii charissimi, revertimini in locos vestros: et expectantes horam, qua possit circa vos Dei gratia baptismum operari.
Qualiter Sabbato sancto ad vigiliam ingrediantur.
SEQUITUR ORDO
Primus enim VIII hora diei mediante, procedunt ad ecclesiam; et ingrediuntur in sacrarium, et induunt se vestimentis sicut mos est. Et incipit clerus letaniam et procedit sacerdos de sacrario cum ordinibus sacris. Veniunt ante altare, stantes inclinato capite usque dum dicent: Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, miser. Deinde surgens sacerdos ab oratione, vadit retro altare, sedens in sede sua.
Deinde veniens archidiaconus ante altare, accipiens de lumine, quod VI feria absconsum fuit, faciens crucem super cereum, et inluminans eum, et completur ab ipso benedictio cerei.
Deus mundi conditor, auctor luminis, siderum fabricator, Deus qui jacentem mundum in tenebris luce perspicua retexisti, Deus per quem ineffabili potentia omnium claritas sumpsit exordium, te in tuis operibus invocantes, in hac sacratissima noctis vigilia de donis tuis cereum tuae suppliciter offerimus Majestati, non adipe carnis pollutum, non profana unctione vitiatum, non sacrilego igne contactum, sed cera, oleo, atque papiro constructum, in tui nominis honore succensum, obsequio religiosae devotionis offerimus. Magnum igitur mysterium, et noctis hujus mirabile sacramentum, dignis necesse est laudibus cumulari. In quo dominicae resurrectionis miraculo diem sibi introductum tenebrae inveteratae senserunt. Et mors, quae olim fuerat aeterna nocte damnata, inserto veri fulgoris lumine, captivam se trahi dominicis triumphis obstupuit. Et quod, praevaricante primo plasto, tenebrosa praesumptione fuerat in servitutem damnatum, hujus noctis miraculo splendore liberatis inradiat. Ad hujus ergo festivitatis reverentiam fervore Spiritus descendentes, quantum devotio humana exigit, tibi Deo fulgore flammarum placida luminaria exhibemus, ut dum haec fide integra persolvuntur, creaturae tuae etiam praeconia extollantur. Flammae lux quippe dicenda est, per quam potestas Deitatis Moysi apparere dignata est, quae de terra servitutis populo exeunti salutifero lumine ducatum exhibuit, quae tribus pueris in camino sententia tyranni depositis, vitam blandimentis mollioribus reservavit. Nam ut praecedente hujus luminis gratia, tenebrarum horror excluditur, ita, Domine, lucescente Majestatis tuae imperio, peccatorum sarcinae diluantur. Cum igitur hujus substantiae miramur exordium, apum necesse est laudemus originem. Apes vero sunt frugales in sumptibus, in procreatione castissimae aedificant cellulas cerae liquore fundatas, quas humanae peritiae ars magistra non coaequat. Legunt pedibus flores, et nullum damnum in floribus invenitur. Partus non edunt, sed ore legentes, concepti foetus reddunt examina, sicut exemplo mirabili Christus ore paterno processit. Foecunda est in his sine partu virginitas; quam utique Dominus sequi dignatus, carnalem se matrem habere virginitatis amore constituit. Talia igitur, Domine, digne sacris altaribus tuis munera offeruntur, quibus te laetari religio Christiana non ambigit.
Benedictio super incensum.
Veniat ergo, omnipotens Deus, super hunc incensum larga tuae benedictionis infusio, et hunc nocturnum splendorem invisibilis regnator intende, ut non solum sacrificium, quod hac nocte litatum est, arcana luminis tui admixtione refulgeat, sed quocumque loco ex hujus aliquid sanctificationis fuerit mysterio deportatum, expulsa diabolicae fraudis nequitia, virtus tuae majestatis assistat. Per Dominum nostrum Jesum Christum Filium tuum, qui tecum vivit et regnat Deus in unitate Spiritus sancti, per omnia saecula saeculorum. Amen.
Post hoc surgens sacerdos a sede sua, et dicit orationes de vigilia Paschae, sicut in Sacramentorum continetur.
XLIII. ORAT. PER SINGULAS LECTIONES in Sabbato sancto. Deus, qui divitias misericordiae tuae in hac praecipue nocte largiris, propitiare universo ordini sacerdotalis officii, et omnes gradus famulatus nostri perfecta delictorum remissione sanctifica, ut ministraturos regeneratrici gratiae tuae, nulli esse obnoxios patiaris offendi. Per.
Sequitur lect.: In principio fecit Deus.
Deus incommutabilis virtus, lumen aeternum, respice propititus ad totius Ecclesiae tuae mirabile sacramentum, et opus salutis humanae perpetuae dispositionis effectu tranquillus operare, totusque mundus experiatur et videat dejecta erigi, inveterata novari, et per ipsum redire omnia in integrum, a quo sumpsere principium. Per, etc.
Sequitur de Noe.
Omnipotens sempiterne Deus, qui in omnium operum tuorum dispensatione mirabilis es, intelligant redempti tui non fuisse excellentius quod initio factus est mundus, quam quod in finem saeculorum pascha nostrum immolatus est Christus. Per eundem Dominum.
De Abraham tertia.
Deus fidelium Pater summe, qui in toto orbe terrarum promissionis tuae filios, diffusa adoptione, multiplicas, et Paschale sacramentum Abraham puerum tuum universarum, sicut jurasti, gentium efficis patrem, da populis tuis digne ad gratiam tuae vocationis intrare. Per.
In Exodo quarta, cum cantico: Cantemus Domino.
Deus, cujus antiqua miracula etiam nostris saeculi coruscare sentimus: dum, quod uni populo a persecutione Aegyptia liberando, dexterae tuae potentia contulisti; id in salutem gentium per aquam regenerationis operaris, praesta ut et in Abrahae filios et in Israeliticam dignitatem totius mundi transeat plenitudo. Per.
In Esaia V.
Omnipotens sempiterne Deus, multiplica in honorem nominis tui quod Patrum fidei spopondisti, et promissionis filios sacra adoptione dilata, ut quod priores sancti non dubitaverunt futurum, Ecclesia tua magna jam parte cognoscat impletum. Per.
In Ezechiel VI.
Deus, qui nos, ad celebrandum paschale sacramentum, utriusque testamenti paginis imbuisti, da nobis intelligere misericordias tuas, ut ex perceptione praesentium munerum firma sit expectatio futurorum. Per.
VII. In Esaia cum cantico: Vinea Domini.
Deus, qui in omnibus Ecclesiae tuae filiis sanctorum prophetarum voce manifestasti, in omni loco dominationis tuae satorem te bonorum seminum, et electorum palmitum esse cultorem, tribue populis tuis, qui et vinearum apud te nomine censentur et segetum, ut spinarum et tribulorum squalore resecato digni efficiantur fruge foecundi. Per.
Item in Exodo VIII.
Deus, qui diversitatem omnium gentium in confessione tui nominis unum esse fecisti, da nobis et velle et posse quod praecipis, ut populo ad aeternitatem vocato una sit fides mentium, et pietas actionum. Per.
IX. In Deuteronomio, cum cantico. Deus celsitudo humilium, et fortitudo rectorum, qui per sanctum Moysen puerum tuum, ita erudire populos tuos sacri carminis tui decantatione voluisti, ut illa legis iteratio fieret etiam nostra directio, excita in omnem justificatarum gentium plenitudinem potentiam tuam et laetitiam mitigando terrorem, ut omnium peccatis tua remissione deletis, quod denuntiatum est in ultionem transeat in salutem. Per.
In Daniele X.
Omnipotens sempiterne Deus, spes unica mundi, qui prophetarum tuorum praeconio praesentium temporum declarasti mysteria, auge populi tui vota placatus, quia in nullo fidelium, nisi ex tua inspiratione proveniunt quarumlibet incrementa virtutum. Per.
Orat. post psalm. XLI.
Omnipotens sempiterne Deus respice propitius ad devotionem populi renascentis; qui sicut cervus, aquarum expectat fontem, et concede propitius ut fidei ipsius sitis, baptismatis mysterio, animam corpusque sanctificet.